Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 759248

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 5 listopada 2010 r.
V SA/Wa 1083/10

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Krajewska.

Sędzia WSA: Izabella Janson (spr.), Michał Sowiński.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2010 r. sprawy ze skargi Z. C. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia... marca 2010 r. nr... w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o pomocy de minimis; oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Przedmiotem skargi wniesionej przez Z. C. prowadzącego.... jest postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z... marca 2010 r. nr... utrzymujące w mocy postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: Prezes Zarządu PFRON) z... stycznia 2010 r. nr... o odmowie wydania zaświadczenia o pomocy de minimis.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym.

Pismem z... października 2009 r. strona zwróciła się do PFRON o wydanie zaświadczenia o udzielonej pomocy de minimis w kwocie... zł W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż prowadzone przez niego przedsiębiorstwo sfinansowało realizację indywidualnego programu rehabilitacyjnego poprzez zakup... zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 12 lit. f rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu osób niepełnosprawnych.

Postanowieniem z... stycznia 2010 r. Prezes Zarządu PFRON odmówił wydania zaświadczenia o pomocy de minimis na dzień... października 2009 r. w kwocie... zł, tj.... euro.

Wnioskodawca złożył zażalenie na powyższe postanowienie.

Postanowieniem z... marca 2010 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Podtrzymując stanowisko organu pierwszej instancji wskazał ponadto, iż celem indywidualnego programu rehabilitacji (IPR) jest zmniejszenie ograniczeń zawodowych pracownika niepełnosprawnego, wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności, a zatem sfinansowaniu z zfron podlegają koszty dostosowania miejsca pracy i stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności, mające na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych. Zasadność poniesionych wydatków musi wynikać wprost z samego indywidualnego programu rehabilitacji i musi być uzasadniona spodziewanym zmniejszeniem lub wyeliminowaniem ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności pracownika, dla którego program został opracowany.

Zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie wątpliwości budzi fakt eliminowania ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności pracownika poprzez zakup koparko-ładowarki, ponieważ trudno znaleźć związek pomiędzy powyższym zakupem a zmniejszeniem ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności pracownika z powodu choroby narządu wzroku. Zakup ten jest warunkiem niezbędnym do wykonywania pracy na stanowisku operatora bez względu czy na tym stanowisku zatrudniona jest osoba pełnosprawna czy niepełnosprawna i brak jest podstaw do uznania, że stanowi on koszt dostosowania stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności. Organ wskazał, że w programie brak odniesień do rzeczywistych ograniczeń zawodowych pracownika spowodowanych stanem narządu wzroku, sposobu ich eliminowania i powiązania z zakupem koparko-ładowarki, której operatorem może być osoba o dobrej kondycji wzrokowo-ruchowej, nie posiadająca wady wzroku niekorygowalnej okularami. Indywidualne programy rehabilitacji osób niepełnosprawnych, których cel został jasno zdefiniowany w przepisach, nie mogą stanowić pretekstu do dokonywania w firmie inwestycji związanych z zakupem nowych urządzeń stanowiących wyposażenie stanowiska pracy, do jakich pracodawca jest zobowiązany.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej skarżący wniósł o jego uchylenie, zarzucając:

1.

Naruszenie przepisów prawa materialnego, a to § 2 ust. 1 pkt 12 lit. f) rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu osób niepełnosprawnych, poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że przekwalifikowane osoby niepełnosprawnej, która utraciła możliwość świadczenia pracy na dotychczasowym stanowisku pracy i wyposażenia nowego stanowiska pracy nie stanowi kosztu realizacji indywidualnego programu rehabilitacji w celu zmniejszenia ograniczeń zawodowych osoby niepełnosprawnej.

2.

Naruszenie zasad postępowania administracyjnego co do przeprowadzonej oceny dowodów oraz przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. Skoro wydane w sprawie opinie poprzedzone zostały specjalistycznymi badaniami, a opinie te są ze sobą spójne i nie można im postawić skutecznie zarzutu braku obiektywizmu, a nadto są uzasadnione w sposób rzetelny i wyczerpujący - to organ administracyjny nie miał podstaw do odmówienia im wiarygodności. Indywidualny program rehabilitacji zawiera orzeczenie lekarskie, sporządzone w sposób rzetelny i znajduje poparcie w przeprowadzonych badaniach, zatem wiąże organ orzekający w danej sprawie. Organ nie posiada wiedzy specjalistycznej, która jest niezbędna do orzekania w przedmiocie zmniejszenia ograniczeń zawodowych, gdyż wiedzę taką posiadają uprawnione jednostki opracowujące w tym zakresie indywidualny program rehabilitacji.

3.

Naruszenie zasad postępowania administracyjnego, a to zasady legalności poprzez bezpodstawną odmowę realizacji prawa strony do otrzymania zaświadczenia o pomocy de minimis w sytuacji, gdy przepisy prawa przyznawały stronie to prawo.

4.

Naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 33 ust. 4, art. 7 i 8 ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej z dnia 27 sierpnia 1997 r., przepisów rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, poprzez błędną jego wykładnię prowadzącą do stwierdzenia, że środki zfron przeznaczone na finansowanie indywidualnych programów rehabilitacji nie mogą być wykorzystane na wyposażenie stanowisk pracy dla osób niepełnosprawnych, gdyż wyposażenie stanowisk pracy jest obowiązkiem pracodawcy.

5.

Naruszenie zasady postępowania administracyjnego, zgodnie z którą nie można wydać negatywnego rozstrzygnięcia opierając się na wątpliwościach. Jeżeli takie istnieją i organowi "trudno znaleźć związek" lub "ma wątpliwości" należało powołać biegłych zgodnie z art. 84 § k.p.a.

6.

Naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 3 pkt 1 i 2, art. 4 ust. 1, art. 35 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych, poprzez ich błędną wykładnię prowadzącą do przyjęcia, że do wydatkowania środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych stosuje się przepisy ustawy o finansach publicznych, w szczególności art. 35 tej ustawy stanowiącego o dokonywaniu wydatków publicznych. Jednocześnie naruszenie zasad postępowania administracyjnego co do przeprowadzonej oceny dowodów oraz przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. Nie podano podstawy prawnej na jakiej oceniono, że środki zostały wydane w sposób łamiący zasadę celowości, oszczędności oraz zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów.

7.

Rozpatrzenie zażalenia w sposób mało staranny i wnikliwy, co doprowadziło do bezkrytycznego podzielenia stanowiska organu pierwszej instancji przez organ odwoławczy.

W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W oparciu o treść art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne, w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", w którym wskazano, że owe sądy stosują środki określone w ustawie.

Kierując się ww. przesłankami i badając zaskarżone postanowienie w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu zaskarżone postanowienie jest prawidłowe - nie narusza prawa, zaś zarzuty podniesione w skardze są nieuzasadnione.

Kwestią sporną w sprawie niniejszej pozostaje zasadność poniesionych wydatków na tle regulacji dotyczących warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej.

Dla potrzeb niniejszej sprawy znaczenie mają przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008 Nr 14, poz. 92 ze zm., dalej: ustawa o rehabilitacji) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 245, poz. 1810.).

Mając na względzie treść zaskarżonego postanowienia oraz zarzuty skargi wskazać należy, iż stosownie do treści art. 33 ust. 1 i 2 ww. ustawy prowadzący zakład pracy chronionej tworzy zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych, zwany dalej "funduszem rehabilitacji" - w szczególności ze środków, o których mowa w art. 26a ust. 5 pkt 2 oraz w art. 31 ust. 3 pkt 1 lit. b) i pkt 2; z części zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych, zgodnie z odrębnymi przepisami; z wpływów z zapisów i darowizn; z odsetek od środków zgromadzonych na rachunku funduszu rehabilitacji; ze środków pochodzących ze zbycia środków trwałych zakupionych ze środków funduszu, w części niezamortyzowanej. Środki funduszu rehabilitacji (...) przeznaczane są na finansowanie rehabilitacji zawodowej, społecznej i leczniczej oraz ubezpieczenie osób niepełnosprawnych, zgodnie z zakładowym regulaminem wykorzystania tych środków (art. 33 ust. 4).

Zgodnie z § 1 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2007 r., rozporządzenie to określa szczegółowe warunki udzielania przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej pomocy, o której mowa w art. 26a ust. 5 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, w ramach pomocy de minimis, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. Pomoc ta może być udzielana, jeżeli spełnione zostaną łącznie warunki dotyczące przyznawania takiej pomocy, określone w ww. rozporządzeniu (§ 2), dotyczące m.in. przeznaczenia pomocy na sfinansowanie wydatków, o których mowa w § 4 rozporządzenia.

Podstawą zakwalifikowania pomocy jako pomocy de minimis jest zaświadczenie wydane przedsiębiorcy przez organ udzielający pomocy. Prowadzący zakład pracy chronionej w celu uzyskania zaświadczenia przedstawia informację o dokonaniu wydatku ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych w ciągu 30 dni od dnia jego dokonania wraz ze stosownymi dokumentami (§ 5 ww. rozporządzenia).

Natomiast podstawą prawną wydania przedmiotowego zaświadczenia jest art. 5 ust. 3 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, zgodnie z którym podmioty udzielające pomocy wydają beneficjentowi pomocy zaświadczenie stwierdzające, że udzielona pomoc publiczna jest pomocą de minimis (...) oraz - wydane na podstawie art. 5 ust. 4 ww. ustawy - rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 marca 2007 r. w sprawie zaświadczeń o pomocy de minimis i pomocy w rolnictwie i rybołówstwie określające formę, treść, termin i sposób wydawania zaświadczenia stwierdzającego, że udzielona pomoc publiczna jest pomocą de minimis (§ 1).

W zakresie nieuregulowanym postanowieniami ww. aktów prawnych znajdują zastosowanie przepisy działu VII k.p.a. - Wydawanie zaświadczeń (art. 217 - 220 k.p.a.). Zgodnie z art. 219 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające. Zakres tego postępowania wynikać będzie nie tylko z żądania osoby zainteresowanej, lecz również z oceny możliwości jego spełnienia przez organ. Postępowanie wyjaśniające powinno zmierzać w kierunku ustalenia stanu faktycznego i prawnego wymagającego potwierdzenia zaświadczeniem. W jego toku można wykorzystać środki dowodowe stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu dowodowym zawarte w k.p.a. (v. Borkowski, (w) Adamiak/Borkowski, k.p.a., Komentarz, 6, wyd. Warszawa 2004, Art. 217 Nb 3.). W przypadku, gdy nie można spełnić żądania osoby ubiegającej się o wydanie zaświadczenia odnośnie potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego, np. ze względu na treść posiadanych dokumentów, właściwy organ odmawia wydania zaświadczenia. Odmowa następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (art. 219 k.p.a.).

Zgodnie z § 2 pkt 12 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, indywidualne programy rehabilitacji mają na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności, w ramach których są finansowane w szczególności koszty m.in. dostosowania miejsca pracy i stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności (lit. e).

Zatem, organy orzekające słusznie wskazały, iż indywidualne programy rehabilitacyjne mogą służyć wyposażeniu miejsca pracy, ale jedynie w takim stopniu, w jakim zmniejszy to lub wyeliminuje ograniczenia zawodowe pracownika.

Trudno bowiem uznać zakup koparko-ładowarki za eliminowanie ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności pracownika, jak również trudno stwierdzić, aby osoba z poważną wadą wzroku, która była powodem orzeczenia o niepełnosprawności, została uznana za zdolną do wykonywania pracy na stanowisku operatora koparko-ładowarki. Zgodnie z informacjami przedstawionymi przez samą strone operatorem może być osoba o dobrej kondycji wzrokowo-ruchowej, nie posiadająca wady wzroku niekorygowalnej okularami. Z ograniczeń zawodowych przedstawionych w IPR wynika tymczasem, że niepełnosprawny pracownik "nie może wykonywać pracy ciężkiej fizycznie, narażającej na uraz oka, pracy wymagającej pełnej precyzji narządu wzroku".

W programie jako powodami odejścia od dotychczasowej pracy wskazano na narażenia na urazy związane z pracą na śliskich powierzchniach, przy kanciastych przedmiotach i pyle. Nalezy jednak zauważyć, że operator koparko-ładowarki również pracuje na nierównych powierzchniach, co również może prowadzić do potknięć i urazów. Zagrożenie występuje również ze strony ciężkich urządzeń i samochodów transportowych.

Jako spodziewany rezultat indywidualnego programu rehabilitacyjnego komisja wskazała: poziomu samooceny osoby niepełnosprawnej, podniesienie poziomu kwalifikacji, zmniejszenie alienacji w zespole pracowniczym spowodowanym bardzo niskim poczuciem wartości o osoby niepełnosprawnej - co w efekcie wpłynie na realną możliwość utrzymania i świadczenia pracy przez osobę niepełnosprawną oraz zadowolenie i satysfakcję wynikającą z jej wykonania",

Jak z powyższego wynika, brak jest w programie jakichkolwiek odniesień do rzeczywistych ograniczeń zawodowych pracownika spowodowanych stanem narządu wzroku, sposobu ich eliminowania i powiązania z zakupem koparko-ładowarki.

Dodatkowo należy stwierdzić, że - jak słusznie wskazał organ - wyposażenie stanowiska pracy w sprzęt niezbędny do wykonywania czynności zawodowych na danym stanowisku jest podsatwowym obowiązkiem pracodawcy. Zakup ten jest warunkiem niezbędnym do wykonywania pracy na stanowisku operatora bez wzgledu czy chodzi o osobę pełnosprawną czy niepełnosprawną. Brak jest zatem podstaw do uznania, że stanowi on koszt dostosowania stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności. Prawidłowo zauważył organ, iż indywidualne programy rehabilitacji osób niepełnosprawnych, których cel został jasno zdefiniowany w przepisach, nie mogą stanowić pretekstu do dokonywania w firmie inwestycji zwiazanych z zakupem nowych urządzeń stanowiących wyposażenie stanowiska pracy, do jakich pracodawca jest zobowiązany. W związku z powyższym nie ma podstaw do obciążania rachunku zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych kwotą wydatkowaną na wyposażenie stanowiska oraz do wydania zaświadczenia o pomocy de minimis.

W sprawie przeprowadzono postępowanie wyjaśniające, prawidłowo ustalono stan faktyczny i dokonano jego oceny z perspektywy mających zastosowanie przepisów prawa materialnego, przy czym ocena ta nie nosi znamion dowolności.

Konkludując Sąd stwierdza, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest prawidłowe. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniła bowiem wad tego rodzaju, które mogłyby mieć wpływ na podjęte postanowienie. Nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonego orzeczenia z obrotu prawnego.

Z tych względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.