Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3085747

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 17 stycznia 2020 r.
V SA/Wa 1039/19
Rozumienie interesu publicznego.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Kania.

Sędziowie WSA: Mirosława Pindelska (spr.), Asesor Aleksandra Młyńska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia... sierpnia 2018 r. nr... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu opłaty dodatkowej powstałej w związku z postojem pojazdu w strefie płatnego parkowania oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Przedmiotem skargi A. C. (dalej jako: "skarżący" lub "strona") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (dalej jako: "SKO", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji"), z... 2018 r. nr... utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy (dalej jako: "organ I instancji") z... r. nr... w przedmiocie umorzenia należności z tytułu opłaty dodatkowej powstałej w związku z postojem pojazdu w strefie płatnego parkowania.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

Pismem z... listopada 2016 r. (uzupełnionym pismami z... stycznia 2017 r.,... kwietnia 2017 r. oraz... czerwca 2017 r.) skarżący wniósł o umorzenie należności wynikającej z tytułu opłat dodatkowych powstałych w związku z postojem pojazdu nr rej.... w strefie płatnego parkowania niestrzeżonego w W. bez wniesienia stosownej opłaty. Wniosek argumentował trudną sytuacją materialną i życiową. Zobowiązany wskazał, że nie jest w stanie pokryć powstałych kosztów bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny.

Pismami z... grudnia 2016 r., i... maja 2017 r. organ wezwał stronę do przesłania dokumentów przedstawiających aktualną sytuacje rodzinną, finansową i materialną.

W odpowiedzi na powyższe pismo organu, skarżący, do pisma z... czerwca 2017 r., załączył m.in. oświadczenie o stanie majątkowym i rodzinnym, potwierdzenia wypłat świadczeń z ZUS, zawiadomienie o wszczęciu egzekucji z... czerwca 2015 r., wyciąg z rachunku bankowego oraz orzeczenie o ustaleniu stopnia niepełnosprawności z... lipca 2016 r.

Decyzją z... lipca 2017 r. organ I instancji odmówił skarżącemu umorzenia łącznej kwoty 150 zł z tytułu opłat dodatkowych powstałych w związku z postojem pojazdu w strefie płatnego parkowania bez wniesienia stosownej opłaty.

Wskazano, że ze zgromadzonych w sprawie oświadczeń i dokumentów wynika, że skarżący:

- prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe;

- otrzymuje świadczenie z ZUS w wysokości 1335,00 zł miesięcznie do wypłaty;

- jest właścicielem segmentu przy ul.... w W., w którym zamieszkuje;

- jest współwłaścicielem mieszkania przy ul.... w W.;

- jego miesięczne wydatki, jak wynika z oświadczenia o stanie majątkowym z dnia 30 października 2016 r. wynoszą: kredyt hipoteczny wraz z ubezpieczeniem - 500,00 zł (wyciąg bankowy), Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej - 100,00 zł, gaz - 120,49 zł, prąd - 90,64 zł, woda -19,65 zł, śmieci -15,00 zł, ochrona SOLID - 45,51 zł, opłata za telefon - 99,14 zł, co daje łączną kwotę 990,43 zł miesięcznie z tytułu bieżących kosztów utrzymania;

- jest współwłaścicielem pojazdu o nr rejestracyjnym....

Ponadto, z ustaleń organu wynika, że skarżący ma oficjalną, aktywną stronę internetową www.....pl. Strona określa się jako artysta specjalizujący się w iluzji na wszelakich imprezach firmowych, eventach, balach karnawałowych itd. Skarżący, pomimo wezwań organu, nie zajął jednak żadnego stanowiska w zakresie ww. faktów.

Organ I instancji zauważył, że strona wskazuje, iż jest dłużnikiem P. S. i B. M.-S. na kwotę 57.053,09 zł należności głównej (stan na... czerwca 2015 r.), ale jednocześnie jest wierzycielem P. S. i B. M.- S. Dodał, że z przedstawionych dokumentów nie wynika co jest przedmiotem sporu i czy został on zakończony oraz jakie koszty ponoszą wierzyciele strony na jego rzecz.

Następnie organ podkreślił, że skarżący nie przedstawił zaświadczenia z urzędu skarbowego o uzyskiwanych dochodach, zaś organ nie może jednoznacznie stwierdzić, że świadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest jedynym źródłem dochodu strony. W konsekwencji, zdaniem organu I instancji, nie można jednoznacznie stwierdzić, że brak jest możliwości zapłaty należności z tytułu opłat dodatkowych.

Organ wyjaśnił dalej, że przez ważny interes zobowiązanego należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji strony oraz, że umorzenie należności będzie jedynie w takich wypadkach, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które zobowiązany nie może mieć wpływu, i które są niezależne od sposobu jego postępowania Dodał, iż z wniosku o umorzenie nie wynika, że egzystencja skarżącego może zostać zachwiana na skutek uiszczenia należności w kwocie 150,00 zł, z tytułu opłaty dodatkowej.

Zauważył ponadto, że zobowiązany z jednej strony wnioskuje o umorzenie powstałych należności a z drugiej nadal uchyla się od wnoszenia stosownych opłat za postój pojazdu na obszarze... w W. Wyjaśnił, że... grudnia 2016 r., tj. już po złożeniu wniosku z... listopada 2016 r., kontrolerzy ZDM odnotowali kolejny przypadek postoju pojazdu o numerach rejestracyjnych... na terenie... bez uiszczenia należnej opłaty. Zdaniem organu zachowanie takie świadczyć może tylko i wyłącznie o tym, iż kierujący pojazdem łamie przepisy z pełną świadomością ewentualnych konsekwencji.

Organ I instancji wyjaśnił również, że przez interes publiczny rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, itp. W ocenie organu umorzenie należności z tytułu opłat dodatkowych byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego oraz nieuczciwe wobec innych użytkowników dróg, zobowiązanych do ponoszenia opłat za postój pojazdów na obszarze... w W. Dodał, iż umorzenie jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest ponoszenie opłat nałożonych przepisami prawa, nie zaś zwalnianie z tego obowiązku.

W konsekwencji organ I instancji uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki przy których możliwe by było umorzenie powstałych zobowiązań z tytułu opłat dodatkowych.

Ponadto zauważył, że w zaistniałej sytuacji, ze względu na utrudnione możliwości płatnicze strony, możliwa jest spłata należności w systemie ratalnym, co wymaga złożenia dodatkowego wniosku z wyraźną prośbą o rozłożenie spłaty należności na raty.

Pismem z... lipca 2017 r. skarżący złożył zażalenie na ww. decyzję.

Decyzją z... sierpnia 2018 r. SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą stronie umorzenia w całości należności w kwocie 150 zł z tytułu opłaty dodatkowej powstałej w związku z postojem pojazdu w strefie płatnego parkowania bez wniesienia stosownej opłaty.

Organ odwoławczy podkreślił, że przesłanka ważnego interesu podatnika w celu umorzenia wymaganej należności wymaga ustalenia sytuacji majątkowej podatnika i skutków ekonomicznych jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla niego i jego rodziny. Jednak organ podatkowy musi mieć na uwadze i to, że między innymi względy społeczne wymagają również, żeby zobowiązanie podatkowe było realizowane, a podatnik pochopnie nie był z nich zwalniany.

SKO zauważyło, że po pierwsze należność powstała w związku z brakiem opłaty za parkowanie w strefie płatnego parkowania, ponadto brak opłat występował kilkakrotnie (trzy stwierdzone przypadki). Ponadto stwierdzono, że wnioskodawca wnioskując o umorzenie dodatkowych opłat za parkowanie po raz kolejny parkował w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia opłaty (... grudnia 2016 r. - kontrola ZDM).

Organ II instancji przypomniał następnie, że główną podstawą umorzenia jaką wskazuje strona jest jej ciężka sytuacja materialna. Wskazał, że wnioskodawca (poza dochodem z ZUS) ma aktywną stronę internetową zgodnie z którą określa się jako specjalizujący w iluzji na wszelkich imprezach masowych i eventach, co powoduje, że nie można określić rzeczywistych dochodów wnioskodawcy. Ponadto skarżący nie zajął żadnego stanowiska co do tych okoliczności pomimo wezwania.

Zdaniem SKO w przedmiotowej sprawie nie było zatem możliwe ustalenie rzeczywistej sytuacji materialnej wnioskodawcy (brak stanowiska zainteresowanego co do dochodów z działalności związanej ze stroną internetową). Ponadto fakt kilkukrotnego parkowania bez uiszczenia opłaty parkingowej oraz kolejne przypadki takiego zachowania po złożeniu w wniosku o umorzenie, powodują że biorąc pod uwagę przesłanki celowości, słuszności umorzenia oraz interesu strony i interesu publicznego organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji, że umorzenie należności byłoby niesłuszne.

Dodał, iż przedmiotowe należności nie powstały w związku z jednorazowym uchybieniem wnioskodawcy, nie są także wynikiem nadzwyczajnych okoliczności. W ocenie SKO materiał dowodowy wskazuje, że zainteresowany z pełną świadomością postępuje w sposób, który naraża go na ponoszenie dodatkowych opłat.

Pismem z... maja 2019 r. skarżący, zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję SKO wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu.

Organowi II instancji zarzucił:

I. Naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. 1) art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 z późn. zm., dalej jako: "O.p.") poprzez niewłaściwą wykładnię polegającą na uznaniu, iż organ podatkowy przy rozważaniu umorzenia w całości lub w części zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę lub opłat prolongacyjnych zobowiązany jest do rozważenia zarówno ważnego interesu podatnika jak i interesu publicznego (kumulatywne badanie przesłanek), podczas gdy zastosowany w niniejszym przepisie łącznik "lub" wyraźnie i wprost wskazuje na alternatywne zastosowanie przesłanek umorzenia;

II. Naruszenie przepisów postępowania, tj. 1) art. 7, 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm., dalej jako: "k.p.a.") przez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jak i jego niewłaściwej oceny prowadzącej do konstatacji, iż organ nie jest w stanie ocenić sytuacji życiowej, zdrowotnej, rodzinnej, materialno-finansowej skarżącego, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy obrazuje niniejszą sytuację jako trudną, wskazującą na istnienie ważnego interesu podatnika uzasadniającego umorzenie należności podatkowych;

2) art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w odmówieniu mocy dowodowej i wiarygodności dokumentom przedłożonym w sprawie, tj. oświadczeniu skarżącego w zakresie jego sytuacji życiowej, zdrowotnej, materialno-finansowej, PIT za 2016 r., potwierdzeniem wpłat renty z ZUS-u, wskazującym że jedynym źródłem utrzymania skarżącego jest renta wypłacana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, co w konsekwencji doprowadziło do uznania przez organ braku ważnego interesu podatnika uzasadniającego umorzenie należności podatkowych;

3) art. 7, 77 § 1 k.p.a. poprzez nie zebranie i nie rozparzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i uznanie, że posiadanie strony internetowej skarżącego nie pozwala na określenie rzeczywistych dochodów skarżącego, a tym samym nie możliwe jest ustalenie jego sytuacji materialno-finansowej uzasadniającej umorzenie należności podatkowej w postaci opłaty dodatkowej, podczas gdy z materiału dowodowego wprost wynika, że skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej, a jedyny dochód stanowi renta wypłacana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych;

4) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez jego zastosowanie i w konsekwencji utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy, mimo wadliwości rozstrzygnięcia pierwszo instancyjnego, która przesądza o konieczności jego uchylenia.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej p.p.s.a.). Na podstawie art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a ww. ustawy.

Skarga nie jest zasadna, bowiem w rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły.

Sąd kontrolował decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia... sierpnia 2018 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta.... z dnia... lipca 2017 r., odmawiającą umorzenia w całości należności w wysokości 150 zł z tytułu opłaty dodatkowej powstałej w związku z postojem samochodu osobowego o nr. rej...., w strefie płatnego parkowania niestrzeżonego w W, bez wniesienia stosownej opłaty. Przedmiotowy postój miał miejsce w dniach... lipca 2015 r.,... sierpnia i... grudnia 2016 r. Za każdy z nich wymierzono skarżącemu 50 zł opłaty dodatkowej.

Wymieniona opłata dodatkowa jest nieopodatkowaną należnością budżetową m. st. W. Podstawy do jej nałożenia zostały zdefiniowane w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2068 j.t., dalej u.d.p.). Art. 13 ust. 1 pkt 1a u.d.p. przewiduje opłatę za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania, a art. 13f ust. 1i 2 tej ustawy stanowi, że w przypadku nieuiszczenia omawianej opłaty, pobiera się opłatę dodatkową, której wysokość określa rada gminy (rada miasta). W przedmiotowej sprawie jest to Uchwała Rady m.st. Warszawy z dnia 26 czerwca 2008 r. Nr XXXVl/1077/2008 "w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, wysokości stawek opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie, wysokości opłaty dodatkowej oraz określenia sposobu pobierania tych opłat" z dwoma załącznikami (Dz. Urz. Woj. Maz. nr.138/2008 poz. 4868 z późn. zm.). Zgodnie zaś z treścią art. 40a ust. 1 omawianej ustawy, opłaty te stanowią dochód jednostki samorządu terytorialnego, jakim jest....

Natomiast zgodnie z treścią art. 60 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych "Środkami publicznymi stanowiącymi nieopodatkowane należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa, dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego albo przychody państwowych funduszy celowych:

(...) 7) dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw".

Tym samym zobowiązanie skarżącego, stanowiące opłatę dodatkową przewidzianą ustawą o drogach publicznych, jest z punktu widzenia ustawy o finansach publicznych, należnością budżetową m.st. Warszawy, czyli należnością publicznoprawną jednostki samorządu terytorialnego. Zatem w sprawie powinna być stosowana ustawa o finansach publicznych.

W tym miejscu wskazać należy, że ustawa o finansach publicznych w wersji obowiązującej na datę gdy skarżący złożył wniosek o umorzenie omawianego zobowiązania (8 listopada 2016 r.), nie przewidywała samodzielnej regulacji dotyczącej umorzenia takiego zobowiązania i w tej kwestii odsyłała poprzez art. 67 pkt 1 do odpowiedniego stosowania przepisów działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Zatem odsyłała do art. 67a O.p. stanowiącego, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może:

(...) 3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

W dniu 28 kwietnia 2017 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o finansach publicznych. Dokonała tego nowela z dnia 10 lutego 2017 r. (Dz. U. z 2017 r. poz. 659), zmieniająca przepisy dotyczące stosowania ulg w spłacie należności, o których mowa w jej art. 60. Zgodnie z art. 2 noweli:

1. "Do spraw dotyczących udzielania ulg w spłacie:

1) należności pieniężnych mających charakter cywilnoprawny, o których mowa w art. 55 ustawy zmienianej w art. 1, niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy,

2) należności, o których mowa w art. 57a ustawy zmienianej w art. 1, nieuiszczonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy,

3) niepodatkowych należności budżetowych, o których mowa w art. 60 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy - stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą."

Zatem organy były zobowiązane do stosowania przepisów obowiązujących w dacie ich orzekania. Przypomnieć należy, że zaskarżona decyzja została wydana w dniu... sierpnia 2018 r., a poprzedzająca ją decyzja organu I instancji w dniu...lipca 2017 r., czyli po wejściu w życie nowelizacji tej ustawy z dnia 10 lutego 2017 r.

Omawianą nowelą został zmieniony art. 64 ustawy o finansach publicznych.

Obecnie reguluje on możliwość udzielenia ulgi w spłacie niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym. Zgodnie z jego brzmieniem zawartym w ust. 1 pkt 2 "Należności, o których mowa w art. 60, właściwy organ może: (...); 2) na wniosek zobowiązanego:

a) umarzać w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym,

b) umarzać w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego".

Zatem materialnoprawną podstawą orzekania organu powinien stanowić art. 64 ust. 1 pkt 2a u.f.p., gdyż wniosek skarżącego dotyczył umorzenia opłaty dodatkowej w całości.

Oba organy orzekające w sprawie powołały się na treść art. 64 ust. 1 u.f.p. i jednocześnie wskazywały na treść art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, wskazując na potrzebę jego stosowania wynikającą z treści odesłania zawartego w art. 67 u.f.p.

Oba wymienione przepisy, tj. art. 64 ust. 1 pkt 2a uf.p. i art. 67a § 1 pkt 3 O.p. stanowią jednakowe materialnoprawne przesłanki całkowitego umorzenia należności, tj. ważny interes zobowiązanego, podatnika lub interes publiczny. Oba przepisy przewidują uznanie administracyjne w przedmiocie wydania decyzji o umorzeniu bądź odmowie umorzenia zaległości.

Nie ulega wątpliwości, że regulacja art. 64 ust. 1 pkt 2a zawiera podstawy materialnoprawne dotyczące możliwości umorzenia w całości (a taki był wniosek skarżącego) zaległości stanowiących nieopodatkowane należności budżetowe, w tym jednostek samorządu terytorialnego, o charakterze publicznoprawnym. Zatem odesłanie, o którym mowa w art. 67 pkt 1 u.f.p., nie dotyczy omawianej sytuacji gdyż nie ma podstaw do przejścia do art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Odesłanie z art. 67 pkt 1 u.f.p. odnosi się do " spraw nieuregulowanych" tą ustawą. Natomiast regulacja zawarta w art. 64 ust. 1 pkt 2 tej ustawy jest pełna i nie wymaga dodatkowego wsparcia treścią art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej.

Zastosowanie w sprawie tego ostatniego przepisu przez oba organy było zbędne. Nie mniej jednak z uwagi na fakt, że oba organy orzekające w sprawie powoływały się zarówno na art. 64 ust. 1 u.f.p jak i na art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej to sąd nie stwierdza aby w sprawie doszło, z tego powodu, do naruszenia prawa materialnego w sposób wpływający na jej wynik.

Organy dokonały ustaleń faktycznych w sprawie i rozważyły ten stan w kontekście przesłanek materialnoprawnych, tożsamych, wskazanych w omawianych przepisach.

Należy za organami stwierdzić, że wydawane na podstawie powołanego wyżej przepisu decyzje o umorzeniu bądź odmowie umorzenia zaległości z tytułu zobowiązań publicznoprawnych są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy należy do organu. Uznanie administracyjne jest szczególną formą upoważnienia organów administracji publicznej do swobodnego dokonania wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, a nadal równowartościowych prawnie rozwiązań. Pozostawia się więc organowi pewien zakres luzu decyzyjnego, bowiem uznanie administracyjne sprowadza się do tego, że organ jest zobowiązany ustalić w okolicznościach konkretnej sprawy, czy zaistniały przesłanki uzasadniające zastosowanie określonej ulgi w spłacie zobowiązania. Zakres uznania administracyjnego nie jest jednak nieograniczony. W przeciwnym bowiem wypadku mogłoby to oznaczać dowolność, a nawet samowolę organu przy rozstrzyganiu określonych spraw.

Przede wszystkim nie jest oparte o kryterium uznania ustalenie istnienia przesłanek określonych w cyt. wyżej art. 64 ust. 1 pkt 2a ustawy o finansach publicznych. Ustalając przesłanki udzielania ulg w spłacie zobowiązań o charakterze publicznoprawnym, prawodawca użył w ww. przepisie zwrotów niedookreślonych "ważny interes zobowiązanego" i "interes publiczny", co można uznać za swoistą klauzulę generalną odsyłającą do szerokiej oceny rożnych wartości, w tym również pozaprawnych. Ze względu na konstrukcję art. 64 ust. 1 pkt 2a u.f.p., zwroty te odnoszą się do hipotezy normy i wskazują sytuację faktyczną, w której można umorzyć zaległość z tytułu zobowiązania publicznoprawnego albo odsetki za zwłokę. Organ jest więc obowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a co za tym idzie - rozważenia istnienia ważnego interesu zobowiązanego lub interesu publicznego w kontekście wniosku strony. Jeżeli zaś organ administracyjny stwierdzi, że w sprawie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w ww. przepisie, przepis ten w ogóle nie może mieć zastosowania. Dopiero wystąpienie takich przesłanek nakazuje rozważenie, czy w ogóle, a jeżeli tak, to w jakiej części, zaległość lub odsetki mogą być umorzone.

O istnieniu ważnego interesu zobowiązanego decydują zobiektywizowane kryteria, na podstawie których organ rozstrzyga o umorzeniu, bądź nie, zaległości z tytułu należności o charakterze publicznoprawnym. W doktrynie przyjmuje się, że przez ważny interes zobowiązanego należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji zobowiązanego. Podejmowane przez sądownictwo administracyjne próby zdefiniowania tego pojęcia, głównie na gruncie Ordynacji podatkowej, ograniczają się do wskazania przesłanek, które tylko w realiach konkretnej sprawy stanowią o ważnym interesie zobowiązanego. Za "ważny interes zobowiązanego" uznaje się sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków, zobowiązany nie jest w stanie uregulować zaległości o charakterze publicznoprawnym, np. z powodu utraty możliwości zarobkowania lub utraty majątku. Jednak ograniczenie definicji tego pojęcia wyłącznie do nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych zdarzeń losowych, mających bezpośredni wpływ na sytuację zobowiązanego, byłoby zbyt daleko idące. "Ważny interes zobowiązanego" - w rozumieniu cyt. wyżej przepisu - należy widzieć szerzej, mając na uwadze nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale także normalną sytuację ekonomiczną, w tym wysokość uzyskiwanych przez stronę dochodów i ponoszonych wydatków. Przyjmuje się, że przez "interes zobowiązanego" należy rozumieć stan oczekiwania zachowania przez niego posiadanych walorów lub oczekiwanie na pojawienie się innych.

Z kolei przy wykładni pojęcia "interes publiczny" należy uwzględniać respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego. "Publiczny" to bowiem dotyczący ogółu ludzi i służący ogółowi, dostępny dla wszystkich, związany z jakimś urzędem, jakąś instytucją; ogólny, powszechny, społeczny, nieprywatny (Słownik języka polskiego pod red. M. Szymczaka, Warszawa 1979, t. II, s. 1074). Pojęcie "interesu publicznego", podobnie jak "ważnego interesu zobowiązanego", nie da się wprost zdefiniować. Można się do niego odwoływać przez ustalenie hierarchii celów i wartości, jakie powinny obowiązywać w procesie stosowania prawa.

Postępowanie administracyjne uregulowane przepisami, mającej zastosowanie w niniejszej sprawie, ustawy Kodeks postępowania administracyjnego toczy się według pewnych podstawowych reguł postępowania, tzw. zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 8 k.p.a, organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Zasadniczą część postępowania administracyjnego stanowi postępowanie dowodowe. Fundamentalne znaczenie dla prawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, które pozwoli dokonać subsumcji faktów uznanych za udowodnione pod stosowną normę prawną, a następnie ustalić konsekwencje prawne tych faktów, ma zasada prawdy obiektywnej (materialnej) zawarta w art. 7 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zawarta w cyt. wyżej art. 7 k.p.a., zasada prawdy obiektywnej została rozwinięta m.in. w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którą, organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Aby swobodna ocena dowodów nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny. Formułując wnioski organ kieruje się zatem własnym przekonaniem, uwzględniając wiedzę, doświadczenie życiowe, prawa logiki, informacje wynikające z wzajemnych relacji między poszczególnymi dowodami. Z kolei stosownie do art. 80 k.p.a., organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Wskazać też należy, że aczkolwiek zebranie materiału dowodowego obciąża organ administracyjny, to jednak nie może uchodzić uwadze sądu okoliczność, że przedmiotowe postępowanie prowadzone jest tylko na wniosek osoby zobowiązanej. Zatem aby nie narazić się na negatywne rozstrzygnięcie strona powinna ujawnić fakty, czy też dowody będące w jej posiadaniu, przyczyniając się tym samym do wyjaśnienia sprawy. Istnieje też utrwalone orzecznictwo wskazujące, iż inicjatywa dowodowa i obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających wnioskowane umorzenie należności obciąża stronę postępowania.

W przedmiotowej sprawie organ dwukrotnie pismami z...grudnia 2016 r.i... maja 2017 r. wzywał stronę do przesłania dokumentów przedstawiających aktualną sytuacje rodzinną, finansową i materialną. Jednocześnie w piśmie skierowanym do skarżącego, z dnia... lutego 2017 r., organ pouczał go o potrzebie wykazania "ważnego interesu dłużnika", o znaczeniu tego pojęcia oraz o potrzebie aktywności dowodowej osoby wnioskującej o ulgę, o tym, że organ nie ma środków pozwalających na ustalenie pełnego stanu majątkowego osoby wnioskującej o ulgę. Pismo zostało stronie doręczone w dniu... marca 2017 r.

Powyższe działania organu oraz działania ustalające, że skarżący posługuje się oficjalną, aktywną stronę internetową... na której określa się jako artysta specjalizujący się w iluzji na wszelakich imprezach firmowych, eventach, balach karnawałowych itd., wskazuje, że w sprawie podjęto wszelkie działania odpowiadające zasadom przewidzianym w art. 7, art. 8 i 77 § 1 k.p.a. Podkreślić należy staranność działania organu, w którym stwierdzenie istnienia strony internetowej skarżącego poprzedzono ustaleniami na podstawie zgodności danych osobowych, numeru telefonów i adresu e-mail, a o ustaleniach tych poinformowano zobowiązanego pismem znak:. z dnia 12 grudnia 2016 r. Zobowiązany nie zajął żadnego stanowiska w zakresie ujawnionych faktów. Prawidłowe zatem było stwierdzenie obu organów, że nie można w pełni ustalić dochodów skarżącego. Adres e-mail sugerował możliwość przyjęcia zlecenia przez skarżącego w tej materii. Samo twierdzenie skarżącego, że nie ma zarejestrowanej działalności gospodarczej nie dowodzi o braku możliwości uzyskania dodatkowego dochodu w przedstawionych warunkach.

Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że skarżący przy wniosku o ulgę załączył szereg dokumentów, najwięcej odpisów postanowień o zwolnieniu od kosztów w postępowaniach sądowych, nie precyzując w pełni czy i jakich wierzytelności bądź długów skarżącego dotyczą prowadzone postępowania. Skarżący załączył wówczas odpis wypełnionego w dniu 30 października 2016 r. urzędowego formularza z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu przed sądem powszechnym. We wniosku tym, składanym pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania, skarżący wskazywał, że ma mieszkanie w kredycie hipotecznym przy ul... oraz ma współwłasność mieszkania przy ul.... Nie wskazywał natomiast na współwłasność ani inną formę własności pojazdu o nr. rej...., z używaniem którego powstały opłaty dodatkowe objęte wnioskiem o umorzenie. Jednocześnie w terminie późniejszym (16 czerwca 2017 r.) skarżący składał oświadczenie majątkowe, w którym wskazał, że ma segment (a nie mieszkanie) o pow. 134 m2, w kredycie hipotecznym, przy ul..... W oświadczeniu tym skarżący nie wymienił współwłasności mieszkania przy ul.... ani nie wskazał co się stało z tym jego prawem majątkowym, w toku istniejącego postępowania administracyjnego w przedmiocie umorzenia zobowiązania o charakterze publicznoprawnym. Wskazał tutaj natomiast istnienie współwłasności samochodu nr. rej....

Wszystko to pokazuje, że wnioski organu w ocenie sytuacji majątkowej skarżącego są prawidłowe, logiczne i podzielane przez sąd.

Należy przy tym zaznaczyć, iż organ nie ma obowiązku uwzględnić wniosku strony nawet wówczas, gdy zachodzą przesłanki uzasadniające takie żądanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze - wydając zaskarżoną decyzję - prawidłowo uwzględniło również fakt, że przedmiotowa opłata dodatkowa została wymierzona za brak opłaty za postój pojazdu samochodowego na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania, przy czym trzecia wymierzona opłata dodatkowa zaistniała w warunkach trwającego już postępowania w przedmiocie udzielenia ulgi co do takiego samego zobowiązania.

Zatem wymierzona opłata dodatkowa jest konsekwencją działań skarżącego naruszających przepisy ustawy o drogach publicznych i uchwały Rady m.st. Warszawy.

Należy zauważyć, iż przedstawione w licznych pismach skarżącego kwestie dotyczące zasadności wymierzenia mu trzech opłat dodatkowych w łącznej wysokości 150 zł - pozostają poza zakresem przedmiotowego postępowania o umorzenie należności.

Nadmienić należy, że przyczyny nałożenia opłat dodatkowych, były przedmiotem postępowania reklamacyjnego przed organem. Reklamacje nie zostały uwzględnione.

Zatem w postępowaniu w sprawie udzielenia ulgi w spłacie zobowiązania stanowiącego należność o charakterze publicznoprawnym, przypadającą jednostce samorządu terytorialnego, wniosek skarżącego mógł być rozpoznawany wyłącznie w ramach przesłanek określonych w art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p., tych samych co w art. 67a § 1 pkt 3 O.p.

W ocenie Sądu nie można zarzucić organom błędnej lub niedokładnej analizy sytuacji majątkowej skarżącego, wobec czego stwierdzić należy, że organy obu instancji prawidłowo przeprowadziły w niniejszej sprawie postępowanie, wydając zasadne i zgodne z prawem rozstrzygnięcia, w sposób logiczny i przekonywujący uzasadnione.

W sprawie nie doszło też do naruszenia prawa materialnego, zwłaszcza przez zarzucaną przez skarżącego nieprawidłową wykładnię przesłanek "ważnego interesu zobowiązanego" oraz "interesu publicznego. Żaden z organów orzekających w sprawie nie twierdził, że wymienione przesłanki muszą zaistnieć łącznie, jak podnosi skarżący.

Decyzja organu jest decyzją uznaniową. Została podjęta po pełnej analizie materiału dowodowego. Uzasadnienie rozstrzygnięcia jest przekonujące. Nie można skutecznie zarzucić organowi naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący istotnie wpłynąć na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów prawa materialnego, w sposób wpływający na wynik sprawy.

Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając w oparciu o art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.