Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 59171

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie
z dnia 4 marca 1998 r.
V SA 659/97

UZASADNIENIE

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 4 marca 1998 r. sprawy ze skargi P.P.H. "R." s.c., Jan J., Wiesław K. na postanowienie Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 28 lutego 1997 r. Nr DOT-I-IV-4041b-702/96/8442/EK w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji celnej:

1. uchyla zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie Dyrektora Urzędu Celnego w W. z dnia 21 czerwca 1996 r. Znak 14 RTW-510-176A/96/578/HZ;

2. zasądza od Prezesa Głównego Urzędu Ceł na rzecz P.P.H. "R." s.c. Jan J. i Wiesław K. 10,- zł (dziesięć zł) tytułem zwrotu wpisu sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia 28 lutego 1997 r. Nr DOT-IV-4041b-702/96/8642/EK Prezes Głównego Urzędu Ceł po rozpatrzeniu zażalenia Jana J. i Wiesława K. - P.P.H. "R." s.c. w E. na postanowienie Dyrektora Urzędu Celnego w W. z dnia 21 czerwca 1996 r. Nr 14 RTW-510-167A/96/578/HZ w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Nr 14 RTW-510-167/96/578/HZ z dnia 18 czerwca 1996 r. w przedmiocie wymiaru cła utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu Prezes GUC wskazał, że w wyniku kontroli przeprowadzonej w spółce "R." przez Urząd Celny w B. została ujawniona dodatkowa faktura wskazująca na wyższą wartość celną towaru niż zgłoszona do odprawy celnej.

Fakt powyższy stanowił podstawę do wznowienia postępowania z urzędu oraz ponownego ustalenia wartości celnej sprowadzonego towaru, wymiaru cła w wyższej wysokości oraz wydania postanowienia o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności w celu zabezpieczenia interesu społecznego.

Zdaniem Prezesa GUC pod pojęciem interesu społecznego należy najogólniej rozumieć to wszystko co jest zgodne z prawem i jest dla społeczeństwa korzystne a ocena co służy interesowi społecznemu należy do właściwych organów państwowych.

Interes ten w ocenie organów celnych wymaga, by obrót towarowy z zagranicą był dokonywany na podstawie wiarygodnych dokumentów określających rzeczywistą a nie zaniżoną wartość celną towaru.

W rozpatrywanej sprawie strona zgłaszając towar do odprawy celnej nie przedstawiła wszystkich dokumentów dotyczących wartości celnej, zaniżając wartość sprowadzonego towaru i powodując tym samym uszczuplenie należności Skarbu Państwa, co w ocenie Prezesa GUC uzasadniało wydanie postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w W.

W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez pełnomocnika wspólników spółki "R." zarzucono, że zaskarżone postanowienie Prezesa GUC zostało wydane z obrazą art. 108 kpa polegającą na błędnym uznaniu, że istnieją przesłanki nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Skarżący podniósł, że w wydanym postanowieniu nie określono bliżej ani interesu społecznego, który zabezpieczono ani nie kierowano się dobrem i interesem strony skarżącej, dla której jednorazowa zapłata należności celnych spowoduje likwidację firmy zanim zapadną ostateczne decyzje w kwestii określenia wartości celnej sprowadzonych towarów.

Prezes GUC wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko, że wydanie przez Dyrektora Urzędu Celnego w W. postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji z dnia 18 czerwca 1996 r. o uzasadnione potrzebą zabezpieczenia interesu społecznego.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 108 § 1 kpa decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, bądź też ze względu na interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Powołany przepis określa przesłanki nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności. Wykonanie decyzji nieostatecznej ma charakter wyjątkowy, dlatego też przesłanki nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nie mogą być interpretowane rozszerzająco, lecz muszą być poddawane wykładni ścieśniającej. Jedną z tych przesłanek jest "niezbędność" niezwłocznego wdrożenia rozstrzygnięcia decyzji w życie. Odwołując się do pojęcia "niezbędności" niezwłocznego działania, ustawodawca uznaje, że może to nastąpić w takim przypadku, w którym nie można się obejść w danym czasie i w istniejącej sytuacji bez wykonania praw lub obowiązków, o których rozstrzyga się w decyzji, ponieważ zwłoka w ich wykonaniu zagraża dobrom chronionym, określonym w art. 108 § 1 kpa.

Zagrożenie to musi mieć realny charakter i nie może być tylko teoretycznie prawdopodobne, a okoliczność ta musi być uwidoczniona w uzasadnieniu postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności.

Wymogu tego nie spełniają obydwa zaskarżone postanowienia, gdyż w ich uzasadnieniach nie wykazano okoliczności wskazujących na niezbędność niezwłocznego działania i związaną z tym konieczność nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Organ I instancji ustalił, że nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności było niezbędne w celu zabezpieczenia należności Skarbu Państwa przed stratami z tytułu nieuiszczenia należności celnych. Organ odwoławczy uznał, że organ I instancji wydając to postanowienie miał na uwadze zabezpieczenie interesu społecznego.

Ustawodawca wymienia w art. 108 § 1 kpa kilka rodzajów dóbr, które podlegają ochronie przez nadanie decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności. W grupie chronionych interesów mieści się zabezpieczenie interesu społecznego. Nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności organ celny obowiązany jest wykazać istnienie interesu społecznego, jego znaczenie oraz okoliczności wskazujące na realne zagrożenie dla wykonania przez stronę obowiązku zapłaty należności celnych, także istnienie przesłanki powodującej konieczność przedłożenia w konkretnym wypadku interesu społecznego nad interes indywidualny strony wynikający z faktu wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Zaskarżone postanowienia nie spełniają tych wymogów, gdyż w ich uzasadnieniu nie przytoczono okoliczności wskazujących na to, że zapłata należności celnych jest realnie zagrożona, oraz że zachodzą przesłanki uzasadniające przedłożenie interesu społecznego nad indywidualny interes strony.

Uzasadniony jest w związku z tym zarzut skargi, że zaskarżone postanowienia zostały wydane z naruszeniem prawa.

Wobec tego, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy o NSA.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.