Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 59168

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie
z dnia 5 marca 1998 r.
V SA 658/97

UZASADNIENIE

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym:

Przewodniczący Sędzia NSA - S. Goliszek (spr.)

Sędziowie NSA - H. Szafrańska-Falkiewicz, M. Myślińska

Protokolant - B. Gałecka

po rozpoznaniu w dniu 5 marca 1998 r. sprawy ze skargi J. J., W. K. S. C. P.P.H. R. na postanowienie Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 28 lutego 1997 r. Nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności

1. Uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Dyrektora Urzędu Celnego w W. z dnia 21 czerwca 1996 r.

2. Zasądza od Prezesa Głównego Urzędu Ceł na rzecz J. J. i W. K. S. C. R. 30,00 zł (trzydzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

P.P.H. R. S. C. - J. J., W. K. zaskarżyło do Naczelnego Sądu Administracyjnego postanowienie Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 28 lutego 1997 r. Nr [...] którym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 108 i art. 144 kpa oraz art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne (Dz. U. z 1994 r. Nr 71, poz. 312) utrzymano w mocy postanowienie Dyrektora Urzędu Celnego w W. z dnia 21 czerwca 1996 r. Nr [...] w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Nr [...] z dnia 18 czerwca 1996 r.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podano, że stosownie do postanowienia art. 76 ust. 1 Prawa celnego, należności celne mogą być zabezpieczone na majątku podmiotu dokonującego obrotu towarowego z zagranicą przed terminem płatności, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że nie zostaną one uiszczone.

W wyniku kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Urzędu Celnego w B. ujawniono dodatkowe faktury nr [...] z dnia 3l grudnia 1994 r. oraz [...] z dnia 29 grudnia 1994 r. powiększające wartość celną towaru, a nie zgłoszone do odprawy celnej. Spowodowało to wznowienie postępowania i wydanie nowej decyzji, w której Dyrektor Urzędu Celnego ponownie ustalił wartość celną sprowadzonego towaru i wymierzył cło oraz wydał postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności wymienionej decyzji.

Zdaniem organu odwoławczego, zarzut strony naruszenia art. 108 kpa nie jest trafny, gdyż rygor natychmiastowej wykonalności nadano z uwagi na zabezpieczenie interesu społecznego, który należy rozumieć wszystko co jest zgodne z prawem i jest dla społeczeństwa jako całość korzystne.

Strona skarżąca wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucając obrazę art. 108 kpa, polegającą na błędnym uznaniu, iż istnieją przesłanki - stosowania w niniejszej sprawie rygoru natychmiastowej wykonalności.

Organ celny kierował się tylko jedną z przesłanek zawartych w art. 108 kpa, tj. zabezpieczeniem interesu społecznego, choć należało brać pod uwagę interesy obu stron.

Przy tym organ winien wykazać na czym ucierpiałby interes społeczny w przypadku braku nadania rygoru. Dla strony skarżącej nadanie rygoru skutkowałoby likwidację dochodowej firmy.

Prezes Głównego Urzędu Ceł w odpowiedzi na skargę wnosi o jej oddalenie i podtrzymuje swoje stanowisko.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 108 § 1 kpa decyzji, od której służy odwołanie może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, bądź też ze względu na interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Powołany przepis określa przesłanki nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności. Wykonanie decyzji nieostatecznej ma charakter wyjątkowy, dlatego też przesłanki nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności nie mogę być interpretowane rozszerzająco, lecz muszą być poddawane wykładni ścieśniającej. Jedną z tych przesłanek jest "niezbędność" niezwłocznego wdrożenia rozstrzygnięcia decyzji w życie. Odwołując się do pojęcia "niezbędności" niezwłocznego działania, ustawodawca uznaje, że może to nastąpić w takim przypadku, w którym nie można się obejść w danym czasie i w istniejącej sytuacji bez wykonania praw lub obowiązków, o których rozstrzyga się w decyzji, ponieważ zwłoka w ich wykonaniu zagraża dobrom chronionym, określonym w art. 108 § 1 kpa.

Zagrożenie to musi mieć realny charakter i nie może być tylko teoretycznie prawdopodobne, a okoliczność ta musi być uwidoczniona w uzasadnieniu postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności.

Wymogu tego nie spełniają obydwa zaskarżone postanowienia, gdyż w ich uzasadnieniach nie wykazano okoliczności wskazujących na niezbędność niezwłocznego działania i związaną z tym konieczność nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Organ I instancji ustalił, że nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności było niezbędne w celu zabezpieczenia należności Skarbu Państwa przed stratami z tytułu nieuiszczenia należności celnych.

Organ odwoławczy uznał, że organ I instancji wydając to postanowienie miał na uwadze zabezpieczenie interesu społecznego.

Ustawodawca wymienia w art. 108 § 1 kpa kilka rodzajów dóbr, które podlegają ochronie przez nadanie decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności. W grupie chronionych interesów mieści się zabezpieczenie interesu społecznego. Nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności organ celny obowiązany jest wykazać istnienie interesu społecznego, jego znaczenie oraz i okoliczności wskazujące na realne zagrożenie dla wykonania przez stronę obowiązku zapłaty należności celnych także istnienie przesłanki powodującej konieczność przedłożenia w konkretnym wypadku interesu społecznego nad interes indywidualny strony wynikający z faktu wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Zaskarżone postanowienia nie spełniają tych wymogów, gdyż w ich uzasadnieniu nie przytoczono okoliczności wskazujących na to, że zapłata należności celnych jest realnie zagrożona oraz że zachodzą przesłanki uzasadniające przedłożenie interesu społecznego nad indywidualny interes strony uzasadniony jest w związku z tym zarzut skargi, że zaskarżone postanowienia zostały wydane z naruszeniem art. 108 kpa.

Wobec tego, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy o NSA.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.