Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 59122

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie
z dnia 10 lutego 1998 r.
V SA 637/97

UZASADNIENIE

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny w W., po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 1998 r. sprawy ze skargi M. S.A. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 4 stycznia 1997 r. nr DOT-IV-4041b-1093/97 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania, skargę oddala.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją Dyrektora Urzędu Celnego w W. z dnia 1 lipca 1995 r. zawartą w Jednolitym Dokumencie Administracyjnym SAD nr 140600/003213 dopuszczono do obrotu na polskim obszarze celnym towar importowany z Francji (brandy francuska "Napoleon Cagnin") przez firmę M. z W.

W dniu 20 grudnia 1995 r. firma M. złożyła wniosek o wznowienie postępowania celnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa uzasadniając go tym, że po rozładowaniu, a następnie szczegółowych oględzinach towaru okazało się, że posiada on wady dyskwalifikujące go do sprzedaży, a w szczególności to, że banderole zostały przylepione do butelek przy użyciu niewłaściwego kleju, który spowodował utratę cech fizyczno-chemicznych banderoli, a w tym: brak świecenia w świetle ultrafioletowym, przesiąknięcie klejem oraz przylepianie się do opakowań zbiorczych - kartonów. Ponadto przeważająca część butelek nosiła liczne zabrudzenia klejem oraz defekty etykiet (niedoklejenia do butelek, małe rozdarcia, zmarszczenia lub zatarcia nadruków). Strona dołączyła do wniosku m.in. protokół kontroli inspektora Urzędu Kontroli Skarbowej, kserokopię reklamacji wniesionej do kontrahenta zagranicznego oraz kserokopię noty uznaniowej dostawcy francuskiego.

Po rozpatrzeniu tego wniosku Dyrektor Urzędu Celnego w W. postanowieniem z dnia 12 czerwca 1996 r. opartym na przepisie art. 145 § 1 pkt 5, art. 147, 149 § 1 i art. 150 kpa wznowił postępowanie celne w sprawie zakończonej decyzją zawartą w dokumencie SAD.

W dniu 17 lipca 1996 r. Dyrektor Urzędu Celnego w W. decyzją nr 14 RTW 5110-2417/95/8648/KS wydaną na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 kpa, art. 23 ust. 1 i art. 25 Prawa celnego odmówił uchylenia decyzji zawartej w dokumencie SAD uzasadniając to tym, że przedkładając towar do odprawy celnej ostatecznej strona nie kwestionowała jego wartości, a dla wymiaru cła istotna jest zadeklarowana i zgodna z fakturą wartość towaru w dniu zgłoszenia celnego.

Od decyzji tej strona złożyła odwołanie powołując się na art. 23 ust. 1 i art. 26 ust. 1 Prawa celnego, a w szczególności podnosząc, że procedura zgłoszenia towaru do odprawy ostatecznej polega na tym, że zgłoszenie do odprawy (SAD) musi zostać przygotowane i wypełnione wcześniej, zanim można obejrzeć towar. Towar znajduje się w zaplombowanym samochodzie i można go zobaczyć dopiero podczas odprawy w chwili przeprowadzenia rewizji celnej, która odbyła się wyrywkowo i w jej trakcie nie można było stwierdzić wad towaru wpływających na obniżenie jego wartości. Wszystkie wady zostały wykryte dopiero w magazynie firmy, już po dokonaniu odprawy ostatecznej. Towar nie był wprowadzony na skład celny, ale odprawiony i opłacony w Urzędzie Celnym w W. Dopiero w grudniu 1995 r. po negocjacjach z producentem francuskim ustalono nową wartość towaru.

Prezes GUC decyzją nr DOT-IV-4041b-1192/96/9765/ret. z dnia 15 listopada 1996 r. uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Urzędu Celnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji uznając, że w sprawie nie została ustalona istotna dla zastosowania właściwego trybu okoliczność, a mianowicie zachowanie przez stronę terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania określonego w art. 148 § 1 kpa.

Dyrektor Urzędu Celnego decyzją nr 14-RTW-5110-2417/95/8648/KS z dnia 6 grudnia 1997 r. wydaną na podstawie art. 149 § 3 i art. 148 § 1 kpa odmówił wznowienia postępowania celnego ze względu na uchybienie terminowi przewidzianemu w art. 148 § 1 kpa. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że o okoliczności stanowiącej o wznowieniu postępowania strona dowiedziała się przynajmniej w chwili sporządzania przez Urząd Kontroli Skarbowej protokołu kontroli w dniu 3 sierpnia 1995 r., natomiast wniosek o korektę należności celnych został sporządzony w dniu 20 grudnia 1995 r., czyli po upływie ustawowego terminu.

Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie do Prezesa GUC podnosząc w nim, że zmiana wartości celnej towaru nastąpiła dopiero po wystawieniu przez dostawcę w dniu 12 grudnia 1995 r. noty uznaniowej zmniejszającej wartość zakupionego towaru o kwotę 50 000 FRF. Do tego czasu postępowanie reklamacyjne i jego ostateczny wynik nie były znane. Do tego też czasu strona nie dysponowała wymaganym przez władze celne dokumentem, z którego wynikałoby, że wartość transakcyjna towaru uległa zmniejszeniu o konkretną kwotę. Okolicznością stanowiącą podstawę do wznowienia postępowania jest nie samo złożenie reklamacji co do jakości towarów, lecz stosownie do treści art. 26 ust. 1 Prawa celnego - zmniejszenie wartości towarów w wyniku tej reklamacji.

Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją nr DOT-IV-4041b-1093/97/40441/ret. z dnia 4 stycznia 1997 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 kpa, art. 23 ust. 1 Prawa celnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że nota uznaniowa zmniejszająca wartość zakupionego towaru może stanowić jedynie dowód w sprawie mający wpływ na jej merytoryczne rozstrzygnięcie, nie stanowi zaś przesłanki wznowienia postępowania w świetle art. 145 § 1 pkt 5 kpa m.in. dlatego, że nie istniała w dniu wydania decyzji. Skoro zatem strona powzięła wiadomość o jednej z przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 kpa, powinna była w terminie jednego miesiąca od dnia powzięcia wiadomości złożyć podanie o wznowienie postępowania. Na przeszkodzie do zachowania tego terminu nie powinno stać nawet subiektywne przekonanie strony o istnieniu nowych okoliczności faktycznych albo nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji nie znanych organowi, który wydał decyzję, gdyż to przekonanie może być zweryfikowane w toku pierwszego etapu postępowania wznowieniowego, czy też ostatecznie w drugim etapie (podobne stanowisko zajął NSA w wyroku SA/GD 1631/93). Zgodnie z tym bieg terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania należy liczyć od dnia powzięcia wiadomości stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, czyli dnia, w którym strona dowiedziała się, że dostarczony towar posiada wady i jest gorszej jakości, niż wynikało to z dokumentacji. Skoro stan towaru był inny, niż wynikało to z dokumentów (faktura, deklaracja wartości celnej), w interesie strony leżało zgłoszenie tego faktu jak najszybciej: w terminie zakreślonym do składania odwołań lub w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania.

W dniu 28 kwietnia 1997 r. firma M. złożyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Prezesa GUC podnosząc w niej, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes GUC przyjął, iż spółka dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania po rozładowaniu towaru w swoim magazynie, a więc jeszcze w terminie do składania odwołania. Ustalenie to jest odmienne od ustaleń organu celnego I instancji, który przyjął, iż spółka dowiedziała się o podstawie wznowienia w chwili sporządzania przez Urząd Kontroli Skarbowej protokołu z dnia 3 sierpnia 1995 r. W czasie przewidzianym do składania odwołań nie biegnie termin do wznowienia postępowania, gdyż postępowanie wznawia się w sprawie zakończonej prawomocną decyzją. Nie do przyjęcia jest też pogląd, że z chwilą zauważenia wady towaru i wszczęcia postępowania reklamacyjnego należy składać podanie o wznowienie postępowania. Podstawą wznowienia postępowania w sprawach celnych jest zmiana wartości celnej towarów, a nie samo złożenie reklamacji do zagranicznego kontrahenta, której wynik najczęściej nie jest znany. Wszczęcie postępowania celnego jest ściśle sformalizowane i może nastąpić na podstawie enumeratywnie wymienionych w Prawie celnym dokumentów. Zmiana wartości celnej towaru musi być także odpowiednio udokumentowana i w żadnym razie nie może wynikać z jednostronnych oświadczeń importera. Do dnia otrzymania noty z dnia 12 grudnia 1995 r. spółka nie dysponowała więc wymaganym przez władze celne dokumentem, z którego wynikałoby, że wartość transakcyjna uległa zmniejszeniu o konkretną kwotę.

Prezes GUC w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

Sens miesięcznego terminu określonego w art. 148 § 1 kpa sprowadza się do ochrony stosunków prawnych w sprawie zakończonej decyzją ostateczną oraz do dyscyplinowania stron do możliwie wczesnego występowania z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego wówczas, gdy strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do jego wznowienia. Od negatywnych skutków uchybienia terminowi określonemu w art. 148 § 1 kpa strona może się bronić składając wniosek o jego przywrócenie (art. 58 § 1 kpa).

Przedmiotem postępowania w sprawie wznowienia postępowania powinno być - zgodnie z art. 149 § 2 kpa - ustalenie, czy postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna, było dotknięte jedną z wadliwości wyliczonych w art. 145 § 1 kpa i - w razie pozytywnego ustalenia - rozpoznanie oraz rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Oznacza to, że merytoryczna ocena przyczyn wznowienia postępowania przed wydaniem postanowienia o jego wznowieniu jest niedopuszczalna. Postanowienie o wznowieniu postępowania wydane na podstawie przepisu art. 149 § 1 kpa jest jedynie postanowieniem wszczynającym postępowanie. Natomiast stwierdzenie, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła i ewentualnie, jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy, może być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia z art. 149 § 1 kpa i musi być zawarte w decyzji określonej w art. 151 kpa (tak trafnie wyrok NSA z dnia 13 listopada 1987 r., I SA 1326/86, ONSA z 1987 r. nr 2, poz. 80).

Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy podkreślić, że już od dnia, w którym strona skarżąca po rozładowaniu towaru w swoim magazynie dowiedziała się, że dostarczony towar posiada wady i jest gorszej jakości oraz po złożeniu faksem reklamacji do kontrahenta zagranicznego (tj. od dnia 5 lipca 1995 r.), zaczął biec miesięczny termin (art. 148 § 1 kpa) do złożenia przez nią wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Już wówczas bowiem wyszły na jaw (zostały ujawnione, stały się znane - Słownik języka polskiego, Warszawa 1992, t. III, s. 804) nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, a nie znane organowi, który wydał decyzję o ustaleniu wysokości cła. Czymś innym natomiast było ustalenie, czy reklamacja wad towaru celnego istniejących w dniu zgłoszenia celnego została uwzględniona i czy w konsekwencji za towar zapłacona została cena niższa oraz jaki to miało wpływ na nowy wymiar cła po uprzednim wykonaniu przez firmę obowiązków będących następstwem nowego zgłoszenia celnego (m.in. określonych w art. 40-42 i 50 Prawa celnego). Te wszystkie ustalenia powinny były być dokonane na podstawie dowodów (m.in. protokołu kontroli Urzędu Kontroli Skarbowej, noty uznaniowej eksportera towaru) w postępowaniu przeprowadzonym już po wydaniu postanowienia przewidzianego w art. 149 § 1 kpa, a nie - jak twierdzi strona - zgodnie z zebranymi przez nią dowodami poza tym postępowaniem. Gdyby przyjąć - jak tego chce strona w skardze - że dopiero od dnia 12 grudnia 1995 r., tj. od dnia otrzymania noty uznaniowej od kontrahenta zagranicznego, firma M. dysponowała dowodem (dokumentem), z którego wynikało, że wartość transakcyjna towaru uległa zmniejszeniu o konkretną kwotę, to dowód ów nie mógłby stanowić podstawy wznowienia postępowania, gdyż nie istniał w dniu wydania decyzji (verba legis "wyjdą na jaw istotne dla sprawy… nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję"). W dniu wydania decyzji istniała jedynie nowa okoliczność faktyczna (dostarczony towar posiada wady i jest gorszej jakości, niż to wynika z dokumentacji) nie znana organowi, który ją wydał (transport towaru był sprawdzany nie w całości, lecz wyrywkowo).

Z tych względów skargę należało na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.) oddalić.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.