Orzeczenia sądów
Opublikowano: OSNKW 1973/12/166

Wyrok
Sądu Najwyższego
z dnia 7 sierpnia 1973 r.
V KRN 274/73

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: sędzia S. Kotowski (sprawozdawca). Sędziowie: W. Komorniczak, M. Paluch.

Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Strzałkowski.

Sentencja

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 1973 r. sprawy Haliny W., oskarżonej z art. 236 i 181 § 1 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k., z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości na korzyść oskarżonej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie z dnia 10 grudnia 1970 r.

zmienił zaskarżony wyrok w części dotyczącej kary łącznej w ten sposób, że obniżył do 1 roku pozbawienia wolności łączną karę wymierzoną tym wyrokiem oskarżonej Halinie W. i zaliczył na jej poczet okres dotychczas odbytej kary pozbawienia wolności od dnia 22 grudnia 1972 r. (...).

Uzasadnienie faktyczne

Sąd Powiatowy w Świnoujściu wyrokiem z dnia 1 sierpnia 1970 r. wydanym w trybie przyśpieszonym skazał oskarżoną Halinę W.:

1) na podstawie art. 236 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k. na 1.000 zł grzywny za to, że w dniu 1 sierpnia 1970 r. w S. publicznie, będąc w stanie nietrzeźwym i działając z pobudek chuligańskich, znieważyła funkcjonariusza MO pełniącego obowiązki służbowe - Stanisława N., używając w stosunku do niego słów powszechnie uznanych za obelżywe;

2) na podstawie art. 181 § 1 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k. na 1.000 zł grzywny za to, że w miejscu, czasie i okolicznościach, jak opisano wyżej, obraziła godność osobistą Heleny B., używając w stosunku do niej słów powszechnie uznanych za obelżywe.

Na podstawie art. 67 § 1 k.k. sąd wymierzył oskarżonej karę łączną 1.500 zł grzywny.

Sąd Wojewódzki w Szczecinie, po rozpoznaniu rewizji prokuratora, wyrokiem z dnia 10 grudnia 1970 r. zmienił wyrok Sądu Powiatowego w ten sposób, że za czyn określony w art. 236 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k. wymierzył oskarżonej karę 1 roku pozbawienia wolności, za czyn zaś określony w art. 181 § 1 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k. wymierzył jej karę 8 miesięcy pozbawienia wolności i łącznie karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary na podstawie art. 73 § 1 i 2 i art. 74 § 2 k.k. na okres 3 lat i oddaniem oskarżonej pod dozór kuratora sądowego na podstawie art. 76 § 2 i 3 k.k. na okres próby. Ponadto na podstawie art. 75 § 2 pkt 2, 4, 5 i 6 k.k. Sąd ten zobowiązał Halinę W. do przeproszenia pokrzywdzonych, wykonania pracy na cele społeczne, wykonywania stałej pracy zarobkowej oraz powstrzymania się od nadużywania alkoholu.

Następnie postanowieniem Sądu Powiatowego w Świnoujściu z dnia 16 października 1972 r. zarządzono wykonanie kary 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, wymierzonej przez Sąd Wojewódzki w Szczecinie na podstawie art. 78 § 2 k.k., a po uprawomocnieniu się tego postanowienia oskarżona Halina W. rozpoczęła w dniu 22 grudnia 1972 r. odbywanie tej kary.

Obecnie od wyżej wymienionego wyroku Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie z dnia 10 grudnia 1970 r. rewizję nadzwyczajną na korzyść oskarżonej Haliny W. złożył Minister Sprawiedliwości i zarzucając temu wyrokowi obrazę art. 451 k.p.k. polegającą na wymierzeniu w postępowaniu przyspieszonym kary przekraczającej 1 rok pozbawienia wolności wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku przez stosowne obniżenie wymierzonej oskarżonej Halinie W. kary łącznej pozbawienia wolności.

Uzasadnienie prawne

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rewizja nadzwyczajna słusznie zajmuje stanowisko, że w postępowaniu przyspieszonym nie może być orzeczona kara pozbawienia wolności powyżej 1 roku. Zakaz ten odnosi się zarówno do kary wymierzonej w tym trybie za jedno przestępstwo, jak i łącznej kary pozbawienia wolności wymierzonej za dwa lub więcej zbiegających się przestępstw, osądzonych łącznie w tym postępowaniu i objętych jednym wyrokiem, kończącym to postępowanie.

Postępowanie przyspieszone z natury swojej jest postępowaniem szybkim, mającym na celu przyspieszenie orzekania w sprawach o prostym stanie faktycznym, o występki wymienione w art. 447 § 1 k.p.k., mające charakter chuligański. W trybie tym sądzone mogą być sprawy o przestępstwa drobne (występki), których niebezpieczeństwo społeczne powiększa ich chuligański charakter. W tego typu sprawach ze wszech miar pożądane jest szybkie wydanie orzeczenia kończącego postępowanie w sądzie pierwszej instancji. W tym celu przepis art. 447 § 1 k.p.k. przewiduje możliwość zaniechania prowadzenia dochodzenia, aby sąd mógł rozpoznać sprawę w ciągu 48 godzin po zatrzymaniu sprawcy, ujętego na gorącym uczynku lub bezpośrednio potem. Przepis art. 447 § 3 k.p.k. nakazuje sądowi przystąpić do rozpoznania sprawy niezwłocznie po złożeniu przez funkcjonariusza MO zawiadomienia o przestępstwie, zastępującego akt oskarżenia przeciwko doprowadzonemu jednocześnie do sądu sprawcy. Jeżeli zaistnieje potrzeba odroczenia rozprawy, a więc postępowanie w sprawie rozpoznawanej w postępowaniu przygotowawczym miałoby się przedłużyć poza termin przerwy w rozprawie, przewidzianej w art. 450 § 1 k.p.k., postępowanie przyspieszone nie może się toczyć w myśl art. 450 § 2 k.p.k. Tak samo postępowanie przyspieszone nie może się toczyć wtedy, gdy sąd rozpoznający sprawę przewiduje możliwość wymierzenia kary pozbawienia wolności powyżej 1 roku (art. 451 k.p.k.). Oznacza to, że jeżeli sąd w toku rozprawy i na podstawie ujawnionych w jej toku okoliczności przewidzi, że oskarżonemu należałoby wymierzyć karę powyżej 1 roku pozbawienia wolności, powinien odstąpić od rozpoznawania sprawy w postępowaniu przyspieszonym i sprawę przekazać prokuratorowi. Chodzić tu bowiem będzie o przestępstwo, którego stopień społecznego niebezpieczeństwa jest tak duży, że zarówno okoliczności tego przestępstwa, jak i dane o osobie oskarżonego powinny być wszechstronnie wyjaśnione na podstawie dowodów zebranych i utrwalonych w toku postępowania przygotowawczego.

Zaznaczyć przy tym należy, że możliwość wymierzenia sprawcy kary powyżej 1 roku pozbawienia wolności zachodzić może i wówczas, gdy sąd przewiduje możliwość wymierzenia łącznej kary pozbawienia wolności powyżej 1 roku. Taka możliwość w szczególności zachodzić będzie wtedy, gdy za jedno ze zbiegających się przestępstw sąd przewiduje możliwość wymierzenia kary 1 roku pozbawienia wolności, a więc kara łączna pozbawienia wolności nie będzie mogła być niższa od 1 roku, a istnieją przesłanki do uznania, że w sprawie brak okoliczności, które pozwalałyby na zastosowanie pełnej zasady absorpcji przy łączeniu tej kary z innymi karami pozbawienia wolności wymierzonymi za inne czyny objęte tym samym wyrokiem.

Reasumując powyższe rozważania, stwierdzić należy, że nie może być w sprawie rozpoznawanej w trybie przyspieszonym wymierzona oskarżonemu kara powyżej 1 roku pozbawienia wolności nawet za jeden z czynów objętych wyrokiem skazującym w tej sprawie, jak też łączna kara powyżej 1 roku pozbawienia wolności orzeczona na podstawie kar wymierzonych tym wyrokiem za zbiegające się przestępstwa.

Przeto za zasadny należało uznać zarzut rewizji nadzwyczajnej co do obrazy przepisu art. 451 k.p.k. i nie kwestionując wymiaru kary za poszczególne, zbiegające się przestępstwa objęte zaskarżonym wyrokiem przyjąć, że wobec bliskiego związku podmiotowego i przedmiotowego zachodzącego między przypisanymi oskarżonej Halinie W. przestępstwami należało przy orzekaniu kary łącznej pozbawienia wolności zastosować w pełni zasadę absorpcji, czyli wymierzyć jej karę pozbawienia wolności w wysokości 1 roku pozbawienia wolności. W tej sytuacji więc nie zachodziła potrzeba zastosowania art. 451 k.p.k., i dlatego Sąd Najwyższy obniżył oskarżonej Halinie W. łączną karę pozbawienia wolności do 1 roku, zaliczając na jej poczet okres dotychczas odbytej kary pozbawienia wolności od dnia 22 grudnia 1972 r.

O kosztach postępowania w trybie rewizji nadzwyczajnej oraz o opłacie sądowej orzeczono na podstawie art. 556 k.p.k., gdyż pozbawiona wolności oskarżona nie pracuje zawodowo i nie ma żadnego majątku, przeto uiszczenie opłaty i zwrotu kosztów postępowania w trybie rewizji nadzwyczajnej byłoby zbyt uciążliwe dla oskarżonej.