Orzeczenia sądów
Opublikowano: OTK-B 2012/4/347

Postanowienie
Trybunału Konstytucyjnego
z dnia 16 sierpnia 2011 r.
Ts 223/10

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Trybunał Konstytucyjny w składzie:

Adam Jamróz.

Sentencja

Po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Leonarda B. w sprawie zgodności:

art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525, ze zm.) z art. 2, art. 7 oraz art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,

postanawia:

odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.

Uzasadnienie faktyczne

W skardze konstytucyjnej z 7 września 2010 r. Leonard B. (dalej: skarżący) wniósł o stwierdzenie niezgodności art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525, ze zm.; dalej: ustawa o broni i amunicji) z art. 2, art. 7 oraz art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także art. 11 ust. 1 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka z dnia 10 grudnia 1948 r., art. 14 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (Dz. U. z 1977 r., Nr 38, poz. 167) oraz art. 6 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284, ze zm.).

Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującym stanem faktycznym. Decyzją z 23 października 2007 r. (nr PA IIb-4762/2276/07) Komendant Główny Policji utrzymał w mocy decyzję Komendanta Policji w Katowicach z 23 sierpnia 2007 r. (nr PA-B-5171-17/213/07/AB) o cofnięciu skarżącemu pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej. Podstawą rozstrzygnięcia było ustalenie, że wobec skarżącego toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstwa z art. 286 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, ze zm.). Wyrokiem z 22 lutego 2008 r. (sygn. akt VI SA/WA 2256/07) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej. Wyrokiem z 23 marca 2010 r. (sygn. akt II OSK 1961/09) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.

Skarżący wskazał, że zaskarżony art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, w zakresie, w jakim przewiduje cofnięcie pozwolenia na broń osobom, wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, prowadzi do naruszenia zasady domniemania niewinności (art. 42 ust. 3 Konstytucji), wprowadzając negatywne konsekwencje dla skarżącego i zrównując w tym zakresie jego sytuację z sytuacją osób prawomocnie skazanych za wskazane typy przestępstw. Zdaniem skarżącego, zgodnie z gwarancją domniemania niewinności podejrzanego aż do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego nie mogą dotykać żadne sankcje związane z postawionymi zarzutami. Zaskarżony przepis koliduje tym samym z zasadami obowiązującymi w demokratycznym państwie prawnym (art. 2 Konstytucji) oraz obowiązkiem działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji). Skarżący wskazuje przy tym na rozbieżne orzecznictwo sądów administracyjnych w zakresie oceny realizacji przez osoby, wobec których prowadzone jest postępowanie karne, przesłanki obawy sprzecznego z prawem użycia broni palne, jako podstawy cofnięcia pozwolenia na broń, co - zdaniem skarżącego - uzasadnia konieczność rozpoznania niniejszej skargi konstytucyjnej.

Uzasadnienie prawne

Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 79 Konstytucji w postępowaniu inicjowanym skargą konstytucyjną przedmiotem kontroli może być jedynie przepis, który miał wpływ na treść ostatecznego rozstrzygnięcia o konstytucyjnych prawach lub wolnościach (zob. np. wyroki TK z: 29 kwietnia 2008 r., SK 11/07, OTK ZU nr 3/A/2008, poz. 47 oraz 22 listopada 2005 r., SK 8/05, OTK ZU nr 10/A/2005, poz. 117 i powołane tam orzecznictwo). Nie chodzi tu zatem o formalnie rozumianą podstawę orzeczenia, lecz o normę, która znalazła rzeczywiste zastosowanie przy orzekaniu. Poddany kontroli Trybunału Konstytucyjnego przepis powinien determinować rozstrzygnięcie o konstytucyjnych prawach lub wolnościach skarżącego.

W tym kontekście Trybunał zwraca uwagę, że jedną z przesłanek przekazania skargi do merytorycznego rozpoznania jest wykazanie przez skarżącego, iż w związku z wydaniem przez organ władzy publicznej ostatecznego orzeczenia na podstawie zakwestionowanego w skardze aktu normatywnego doszło do naruszenia przysługujących praw lub wolności o charakterze konstytucyjnym. Wśród wskazanych przez skarżącego postanowień Konstytucji, stanowiących wzorce do zbadania konstytucyjności zakwestionowanych przepisów, jedynie art. 42 ust. 3 Konstytucji jest źródłem przysługujących mu praw o charakterze podmiotowym. Zgodnie z art. 42 ust. 3 Konstytucji: "każdego uznaje się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądowym".

Konstytucyjna zasada domniemania niewinności była już wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi Trybunału Konstytucyjnego. Trybunał prezentuje stanowisko, że "konstytucyjna zasada domniemania niewinności musi być rozumiana jako wykluczająca uznanie winy i odpowiedzialności karnej bez postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem karnym. Nie może być jednak rozumiana w taki sposób, który wykluczałby wiązanie z samym faktem toczącego się postępowania karnego jakichkolwiek konsekwencji prawnych oddziałujących na sytuację podejrzanego lub oskarżonego" (wyrok TK z 19 października 2004 r., K 1/04, OTK ZU nr 9/A/2004, poz. 93).

W orzecznictwie Trybunału przyjmuje się, że: "bezpośrednie uregulowanie w przepisach konstytucyjnych zasady procesu karnego, jaką jest domniemanie niewinności, niewątpliwie świadczy o rozszerzeniu jej stosowania. Nie oznacza jednak rozciągnięcia tej gwarancji konstytucyjnej na procedury ustawowe, których celem w ogóle nie jest ustalenie naganności zachowania ludzkiego i wymierzenie sankcji" (wyrok TK z 17 grudnia 2003 r., SK 15/02, OTK ZU nr 9/A/2003, poz. 103). Przepisy zakwestionowane złożoną w niniejszej sprawie skargą nakładają jedynie na właściwy organ Policji, po powzięciu określonych w nich wiadomości, obowiązek wydania decyzji w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną. Wydana na podstawie tych przepisów decyzja w żadnej mierze nie wpływa jednak na ocenę winy w postępowaniu karnym, w związku z którym nastąpiło cofnięcie pozwolenia. Innymi słowy, cofnięcie skarżącemu pozwolenia na broń stanowi jedynie konsekwencję wystąpienia określonego stanu faktycznego, z którym ustawodawca związał określone skutki prawne (zob. również wyrok WSA w Warszawie z 7 sierpnia 2007 r., sygn. akt VI SA/WA 910/07, Lex nr 372091), nie zaś ingerencję w gwarancję domniemania niewinności. Decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń palną nie można łączyć zatem z konstytucyjną zasadą domniemania niewinności, a jedynie z wystąpieniem przesłanek pozwalających uznać osobę, wobec której wszczęto postępowanie, za stwarzającą uzasadnioną obawę użycia posiadanej broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Wszczęcie postępowania świadczy bowiem o utracie przez skarżącego przymiotu całkowitej nieskazitelności, a zatem uzasadnia obawę, że osoba, wobec której wszczęto postępowanie karne, nie daje gwarancji przestrzegania przepisów ustawy o broni i amunicji.

Trybunał stwierdza zatem, że skarżący nie wskazał sposobu naruszenia konstytucyjnych praw z art. 42 ust. 3 Konstytucji oraz sposobu ich naruszenia, co w świetle art. 49 w zw. z art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK, obliguje do odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.

Odnosząc się natomiast do pozostałych wzorców kontroli, Trybunał przypomina, że w swoim dotychczasowym orzecznictwie wielokrotnie podkreślał, iż art. 2 oraz art. 7 Konstytucji nie mogą stanowić samodzielnych wzorców kontroli w postępowaniu skargowym. Nie są one bowiem źródłem ani wolności, ani praw konstytucyjnych (por. uzasadnienia wyroków z 13 stycznia 2004 r., SK 10/03, OTK ZU nr 1/A/2004, poz. 2 oraz 26 kwietnia 2005 r., SK 36/03, OTK ZU nr 4/A/2005, poz. 40). Ponadto Trybunał Konstytucyjny wskazuje, że właściwego wzorca kontroli w trybie skargi konstytucyjnej nie stanowią "normy ogólne określające zasady ustrojowe i normy adresowane do ustawodawcy, narzucające mu pewien sposób regulowania dziedzin życia (ibidem). Art. 2 Konstytucji, wyrażający zasadę demokratycznego państwa prawnego, nie może być traktowany jako ogólny i zastępczy wzorzec kontroli konstytucyjności zamiast innych przepisów wyrażających bezpośrednio prawa i wolności konstytucyjne. Istotą regulacji art. 7 Konstytucji (zasada legalizmu) jest nakaz działania organów władzy publicznej w granicach wyznaczonych przez prawo, w którym powinny być określone zarówno podstawa, jak i granice ich działania.

W zakresie pozostałych przepisów wskazanych jako wzorce kontroli Trybunał Konstytucyjny przypomina, że w przypadku skargi konstytucyjnej umowy międzynarodowe nie mogą stanowić właściwego wzorca kontroli. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji podstawę skargi stanowić mogą jedynie zarzuty naruszenia przez akt normatywny praw podmiotowych i wolności gwarantowanych bezpośrednio w samej Konstytucji.

Biorąc powyższe pod uwagę, Trybunał orzekł jak na wstępie.