Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1663734

Wyrok
Sądu Najwyższego
z dnia 2 czerwca 2011 r.
SDI 14/11

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia SN Andrzej Siuchniński.

Sędziowie SN: Małgorzata Gierszon, Józef Szewczyk (sprawozdawca).

przy udziale Zastępcy Głównego Rzecznika Dyscyplinarnego Krajowej Izby Radców Prawnych w Warszawie: Krzysztofa Bojarczuka.

Sentencja

Sąd Najwyższy w sprawie radcy prawnego Elżbiety K. obwinionej z art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.) i innych po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 2 czerwca 2011 r. kasacji, wniesionej przez obrońcę obwinionej od orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego w Warszawie z dnia 28 września 2010 r., sygn. akt WO - 6/2010 utrzymującego w mocy orzeczenie Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z dnia 14 grudnia 2009 r., sygn. akt OSD 14/09 uchyla zaskarżone orzeczenie i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Wyższemu Sądowi Dyscyplinarnemu w W. w postępowaniu odwoławczym.

Uzasadnienie faktyczne

Sekretariat Wydziału VI Izby Karnej Sądu Najwyższego Orzeczeniem Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z dnia 14 grudnia 2009 r., sygn. akt OSD 14/09, obwiniona radca prawny Elżbieta K. uznana została za winną przewinienia dyscyplinarnego polegającego na tym, że "podjęła się w lutym 2008 r. i występowała, jako pełnomocnik procesowy Władysława W. w sprawie powadzonej przed Sądem Okręgowym w O. VI Wydz. Gospodarczy przeciwko Wiesławowi W. pod sygn. VI GC 126/07 o zapłatę z tytułu rozliczeń pomiędzy stronami tego procesu, jako byłymi wspólnikami spółki cywilnej Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe A. S.C. w sytuacji, gdy wcześniej w 2005 r. reprezentowała Wiesława W. w sprawie I C 759/05, a sprawa ta dotyczyła roszczeń spółki G., której wspólnikami były te same osoby, a jednocześnie poprzednio prowadziła obsługę prawną spraw związanych z roszczeniami wynikającymi z działalności tych spółek, tj. popełnienia przewinienia dyscyplinarnego z art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy z dn. 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.) w zw. z art. 20 oraz 21 pkt a i art. 22 ust. 1 pkt a Kodeksu Etyki Radcy Prawnego".

Za powyższe przewinienie na podstawie art. 65 ust. 1 pkt 3a ustawy o radcach prawnych (zwanej dalej u.r.p.), Sąd wymierzył obwinionej karę dyscyplinarną pieniężną w wysokości 2-krotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej tj. w kwocie 6.227,72 zł płatnej na konto OIRP w W. Ponadto obciążył obwinioną kosztami postępowania w wysokości 525,05 zł na rzecz Rady OIRP.

Od orzeczenia Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z dnia 14 grudnia 2009 r. (OSD 14/09) odwołanie wniosła obwiniona.

Zaskarżyła orzeczenie w całości, zarzucając:

1.

naruszenie art. 64 ust. 1 pkt 2 u.r.p. oraz art. 20 i art. 21 pkt a i art. 22 ust. 1 pkt a Kodeksu Etyki Radcy Prawnego poprzez niewłaściwą interpretację tych przepisów oraz ich błędną subsumcję pod ustalony przez Sąd stan faktyczny, w wyniku czego obwiniona została skazana w oparciu o te przepisy pomimo tego, iż nie mają one żadnego zastosowania do ustalonego przez Sąd stanu faktycznego.

2.

naruszenie art. 19 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego poprzez jego niewłaściwą interpretację oraz niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że obwiniona uczestniczyła w czynnościach uwłaczających godności zawodu lub podważających zaufanie do niego. Tymczasem art. 19 stanowi zasadę ogólną, która konkretyzuje się w art. 20 i następnym Kodeksu, zatem w zakresie reprezentacji nie można przypisać radcy prawnemu zarzutu naruszenia art. 19, jeżeli jego czyn nie mieści się w dyspozycji art. 20 i następnych Kodeksu;

3.

naruszenie art. 741 u.r.p. w zw. z art. 424 k.p.k. poprzez nie wyjaśnienie podstawy prawnej orzeczenia oraz nie wskazanie okoliczności mających wpływ na wymiar kary;

4.

naruszenie art. 22 ust. 1 u.r.p. poprzez uznanie, że radca prawny nie może odmówić pomocy prawnej jedynie klientowi, z którym jest związany umową o stałą współpracę.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty Autorka odwołania wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia i uniewinnienie obwinionej, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Po rozpoznaniu odwołania, Wyższy Sąd Dyscyplinarny Krajowej Izby Radców Prawnych orzeczeniem z dnia 28 września 2010 r., sygn. akt WO - 6/2010, utrzymał w mocy orzeczenie Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego w W. z dnia 14 grudnia 2009 (OSD 14/09).

Od orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego kasację wywiódł obrońca obwinionej. Zaskarżył omawiane orzeczenie w całości, zarzucając:

1.

naruszenie art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.) oraz art. 20 i art. 21 pkt a i art. 22 ust. 1 pkt a Kodeksu Etyki Radcy Prawnego poprzez niewłaściwą interpretację tych przepisów oraz ich błędną subsumcję pod ustalony przez Sąd stan faktyczny, w wyniku czego obwiniona została skazana w oparciu o te przepisy pomimo tego, iż nie mają one żadnego zastosowania do ustalonego przez Sąd stanu faktycznego;

2.

naruszenie art. 741 u.r.p. w zw. z art. 424 k.p.k. poprzez nie wyjaśnienie podstawy prawnej orzeczenia oraz nie wskazanie okoliczności mających wpływ na wymiar kary,

3.

naruszeniu art. 15 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.) poprzez nie uwzględnienie tego, że zarzucany obwinionej czyn nie wyczerpuje dyspozycji tego przepisu.

Obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i uniewinnienie obwinionej, ewentualnie o uchylenie tego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wyższemu Sądowi Dyscyplinarnemu w W., bądź uchylenie zaskarżonego orzeczenia i umorzenie postępowania dyscyplinarnego.

Uzasadnienie prawne

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja zasługuje na uwzględnienie.

Przy czym, na wstępie należy zauważyć, że została dość nieporadnie sformułowana. Sąd Najwyższy wielokrotnie wyjaśniał już, iż prawidłowo skonstruowana kasacja nie powinna zawierać tzw. zarzutów mieszanych.

Przykładowo w rozpatrywanej sprawie w zarzucie 1 i 3 kasacji podnosi się naruszenia prawa materialnego, natomiast w zarzucie 2 obrazę prawa procesowego, mianowicie art. 424 k.p.k.

Z punktu widzenia kontroli kasacyjnej na czoło wysuwa się zarzut obrazy art. 424 k.p.k. Z tym, że art. 424 k.p.k. dotyczy treści uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji i do wyroku Sądu odwoławczego odnosi się jedynie w przypadku, gdy sąd ten dokonuje zmiany zaskarżonego orzeczenia, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca. Dlatego wspomniany zarzut należy odczytać przez pryzmat treści art. 118 § 1 k.p.k. (znaczenie czynności procesowej ocenia się według treści złożonego oświadczenia), jako zarzut naruszenia art. 457 § 3 k.p.k. Do treści uzasadnienia orzeczenia Sądu odwoławczego stosuje się art. 457 § 3 k.p.k. stanowiący, iż w uzasadnieniu należy podać, czym kierował się sąd wydając wyrok oraz dlaczego zarzuty i wnioski odwołania sąd uznał za zasadne albo niezasadne. Sąd odwoławczy jest zobowiązany nie tylko do niepomijania żadnego z podniesionych zarzutów, ale także do rzetelnego ustosunkowania się do każdego z nich, czyli wskazania przez odpowiednią argumentację, a nie przez ogólnikowe odwołanie się do trafności ustaleń, ocen lub poglądów zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia - dlaczego podniesione zarzuty i argumenty wysunięte na ich poparcie zasługują bądź nie zasługują na uwzględnienie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2006 r., V KK 413/05, OSNKW 2006, nr 7-8 poz. 76).

W rozpoznawanej sprawie powyższe wymogi nie zostały spełnione. Sąd odwoławczy, oceniając odwołanie obwinionej, które zawierało cztery zarzuty, ograniczył się do przedstawienia treści przepisów art. 433 § 1 i 2 k.p.k., art. 64 ust. 1 u.r.p. oraz art. 20 ust. 1, art. 21 pkt a, art. 22 ust. 1 pkt a Kodeksu Etyki Radcy Prawnego.

Ponadto Wyższy Sąd Dyscyplinarny wskazał, że w pełni podziela stanowisko Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego w W. Zdaniem Sądu II instancji z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy jednoznacznie wynika, że obwiniona "naruszyła zasady etyki art. 20, 21 pkt a i art. 22 ust. 1 pkt a", gdyż reprezentowała, jako pełnomocnik zarówno Wiesława W. jak i jego wspólnika Władysława W., "następnie jako pełnomocnik Władysława W. przeciwko Wiesławowi W. i to w sprawach związanych z prowadzeniem w okresie wcześniejszym przez nich spółki".

Sąd odwoławczy jednak nie ocenił rzetelnie zarzutu obrazy art. 20 ust. 1 Kodeksu Etyki i nie podał, w których sprawach obwiniona reprezentowała Władysława W. i Wiesława W., mimo że zachodził między nimi konflikt interesów oraz na czym ten konflikt polegał. Należy przypomnieć, że w sprawie IC 759/05 Władysław W. i Wiesław W. byli powodami, czyli działali po jednej stronie.

W odniesieniu do zarzutu bezzasadnego przypisania obwinionej niestosowania się do obowiązku wynikającego z art. 21 pkt a Kodeksu Etyki wyjaśnienia wymaga przedmiotowy i podmiotowy zakres spraw I ACa 234/05, XI C 354/02, VI GC 465/03, I ACa 1621/04, VI GC 63/08, VI GC 126/07 i IC 759/05 pod kątem rozważenia w jaki sposób sprawy te były ze sobą związane, kogo w nich reprezentowała obwiniona, czy jej obowiązki stały ze sobą w sprzeczności lub istniało znaczne ryzyko, iż mogłyby one stać ze sobą w sprzeczności. Powyższa, szczegółowa ocena pozwoli również rzetelnie ustosunkować się do zarzutu (art. 22 ust. 1 pkt a Kodeksu Etyki) w kwestii bezpodstawnego przypisania obwinionej naruszenia zakresu reprezentowania przeciwnych stron w tej samej sprawie albo w sprawie z nią związanej.

Ponadto, Sąd odwoławczy, wbrew obowiązkowi, nie odniósł się do zarzutów obrazy art. 424 k.p.k. i naruszenia art. 22 ust. 1 u.r.p.

Wyżej opisane uchybienia wskazują, że w sprawie doszło do rażącej obrazy art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k., która mogła mieć istotny wpływ na treść orzeczenia Sądu odwoławczego. Nie wiadomo bowiem czym się kierował Sąd odwoławczy i dlaczego zarzuty i argumenty przedstawione przez obwinioną w odwołaniu uznał za niezasadne.

W konsekwencji Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony kasacją wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Wyższemu Sądowi Dyscyplinarnemu Krajowej Izby Radców Prawnych, celem dokonania rzetelnej stosownej do wymogów art. 433 § 2 i art. 457 § 3 k.p.k. kontroli odwoławczej orzeczenia Sądu I instancji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów Sądu Najwyższego.