Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 29000

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Katowicach
z dnia 22 stycznia 1997 r.
SA/Ka 2191/95

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: sędzia NSA Ryszard Mikosz.

Sędziowie NSA: Ryszard Pęk, Krzysztof Wujek (spr.).

Protokolant: Anna Oklecińska.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Bez wątpienia słuszność mają organy skarbowe, gdy twierdzą, że udzielenie ulgi podatkowej o której mowa w art. 22 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych ma charakter decyzji uznaniowej. Oznacza to, że kompetentnemu organowi pozostawiono możliwość dokonania wyboru spośród dopuszczonych przez ustawę rozwiązań. W tym przypadku chodzi o przyznanie lub odmowę przyznania ulgi podatkowej, polegającej na rozłożeniu płatności podatku na raty. Nie oznacza to jednak, że uznanie administracyjne polega na zupełnej dowolności działania organu administracji i nie podlega kontroli sądowej. Zakres uznania administracyjnego jest określony przez prawo, a w sytuacji takiej, z jaką mamy do czynienia w niniejszej sprawie, kiedy przepis prawa materialnego - art. 22 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych nie zawiera żadnych obiektywnych kryteriów, zakres ten wynika z przepisów proceduralnych, określających zasady działania organów administracji państwowej, a w szczególności z art. 7 k.p.a. formułującego zasadę uwzględniania z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

Patrząc na zaskarżoną decyzję Sąd stwierdza, że zawiera ona szerokie uzasadnienie interesu społecznego w wydaniu takiego rozstrzygnięcia, ale jednocześnie w sposób niedostateczny rozważa indywidualny interes podatników, którzy twierdzą, że konieczność jednorazowego zapłacenia zaległego podatku z odsetkami może zagrozić ich egzystencji. Tego typu argumentacja wymaga bliższego rozważenia. Jeśli bowiem zważyć, że art. 8 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych sytuację taką uznaje za podstawę zaniechania ustalania lub poboru podatku, to tym bardziej może ona stanowić podstawę do odroczenia terminu jego płatności, gdzie nie chodzi o całkowitą rezygnację z należności Skarbu Państwa, a jedynie o rozłożenie ich realizacji w czasie. Tak więc w tym kierunku organy winny przeprowadzić bardziej szczegółowe postępowanie dowodowe, zmierzające do ustalenia sytuacji majątkowej skarżących, a nie ograniczyć się jedynie do ustalenia wysokości ich miesięcznych wpływów, które bez wyjaśnienia kwestii dodatkowych, takich jak koszty utrzymania niezbędnego siebie i rodziny wielkość stałych obciążeń i zobowiązań nie dają pełnego obrazu. Nie można też twierdzić, że sytuacja ogólna budżetu państwa wyklucza stosowanie tej ulgi, ponieważ tego rodzaju rozumowanie, po pierwsze - nie uwzględnia normy art. 7 k.p.a., nakładającej na organy administracji obowiązek "ważenia" interesu społecznego i indywidualnego, po drugie - w trwających od dłuższego czasu warunkach prowadziłoby do uznania przepisu art. 22 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych za martwy.

Tego rodzaju niedostatki zaskarżonej decyzji spowodowały, że Sąd uznał, iż została ona wydana z naruszeniem prawa materialnego poprzez niewłaściwe korzystanie z przewidzianego w art. 22 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych uznania administracyjnego. Stanowi to podstawę do jej uchylenia na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.