Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 28998

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Gdańsku
z dnia 22 stycznia 1997 r.
SA/Gd 2796/95

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: s. NSA B. Szumacher (spr.).

Sędziowie: SSW E. Rischka, SNSA W. Zientara.

Protokolant: D. Penkalla.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Istotną kwestią w przedmiotowej sprawie była ocena księgi podatkowej prowadzonej przez skarżącą, gdyż w konsekwencji nieuznania jej za dowód w postępowaniu podatkowym - jak wynika to wprost z uzasadnień wydanych w sprawie decyzji - organy podatkowe uznały, że istniały przesłanki do szacunku podstaw opodatkowania.

Organ podatkowy I instancji, w uzasadnieniu stanowiska o pominięciu księgi podatkowej jako dowodu, a to jest rozstrzygające w sprawie, odwołał się do nierzetelności księgi podatkowej oraz faktu, iż nie odzwierciedlała ona faktycznych rozmiarów prowadzonej działalności. Tej drugiej okoliczności nie można uwzględnić z uwagi na to, że nie została ona w jakikolwiek sposób uzasadniona. Nie można postępować w ten sposób, że uzasadnienie decyzji rodzi pytanie, co organ podatkowy miał na myśli zarzucając prowadzonej przez skarżącą księdze podatkowej nie odzwierciedlenie rozmiarów działalności, bo za takie nie można uznać stwierdzenia o "uszczupleniu kosztu własnego sprzedanych towarów"?

Zatem przeciwko przedmiotowej księdze pozostaje do rozważenia zarzut nierzetelnego jej prowadzenia. W tym zakresie skład orzekający w sprawie niniejszej podziela pogląd zawarty w tezie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 17 marca 1994 r. (sygn. akt SA/Kr 3052/93), iż nie stanowi nierzetelności podatkowej księgi przychodów i rozchodów fakt niewpisania przez podatnika kwot dotyczących zakupu niektórych towarów handlowych oraz kosztów ubocznych związanych z tymi zakupami przy jednoczesnym wpisaniu pozostałych danych dotyczących tych zdarzeń gospodarczych. Skoro więc niesporne jest, że w poz. 172/x księgi podatkowej skarżąca nie wpisała kwoty rachunku zakupu towarów handlowych przy jednoczesnym wpisaniu pozostałych danych, to nie można zasadnie twierdzić o nierzetelności księgi prowadzonej przez skarżącą. Co najwyżej można by uznać to uchybienie za wadliwość, która jednakże nie pozbawia księgi mocy dowodowej w myśl art. 169 § 1 k.p.a. Takie stanowisko jest tym bardziej uzasadnione jeżeli się zważy, w ślad za skarżącą, iż uchybienie to nie wpływało na podwyższenie dochodu do opodatkowania.

Wobec przyjęcia przedstawionego wyżej poglądu odpadła przesłanka do szacowania podstawy opodatkowania, skoro znane były wszystkie dane niezbędne do jej ustalenia. Z przedstawionych powodów wydane w sprawie decyzje nie mogły być uznane za zgodne z przepisami prawa materialnego i proceduralnego (art. 107 § 3 k.p.a.).

W związku z tym, iż w uzasadnieniu decyzji odwoławczej pomieszczono obszerne, rzadko spotykane, rozważania nad pojęciem "nierzetelności księgi podatkowej", przy czym oparte w znacznej mierze na stanowisku sądu administracyjnego, to wypada stwierdzić, że treść przedmiotowego pojęcia podlega nieustannej ewolucji. Od bezwzględnego traktowania nierzetelności w tym znaczeniu, że jest to obiektywna niezgodność zapisów w księdze podatkowej z rzeczywistością wyrażoną w wystawianych rachunkach, poprzez uwzględnienie przy ocenie rzetelności księgi zdarzeń losowych, do zaczynającego sobie torować poglądu tego rodzaju, że istota nierzetelności tkwi w subiektywności, tj. przyczynach subiektywnych tkwiących po stronie podatnika powodujących powstanie uchybień w prowadzeniu księgi podatkowej, a co za tym idzie po ustaleniu tych przyczyn odstąpieniu od oceny księgi podatkowej w kategorii jej nierzetelności (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 1996 r. - sygn. akt III ARN 13/96). W takim też kontekście nie można byłoby również zarzucić skutecznie skarżącej nierzetelnego prowadzenia księgi podatkowej, skoro w zapisie w księdze pominięto jeden z elementów tego zapisu i to nieświadomie.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 ust. 2 w związku z art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368) uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą, a o kosztach postępowania orzeczono po myśli art. 55 ust. 1 cyt. ustawy.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.