Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 72610

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Białymstoku
z dnia 24 maja 2001 r.
SA/Bk 750/00

UZASADNIENIE

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w B. po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2001 r. sprawy ze skargi Zakładu Wodociągów, Kanalizacji i Energetyki Cieplnej w W. M. na decyzję Izby Skarbowej w B. z dnia 9 maja 2000 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym za 1996 r.

oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzją, wydaną na podstawie art. 220 § 2 i art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) Izba Skarbowa w B. nie uwzględniła odwołania z dnia 17 lutego 2000 r. (uzupełnionego pismem z dnia 22 marca 2000 r. od decyzji Urzędu Skarbowego w W. M. [...] z dnia 9 lutego 2000 r. odmawiającej umorzenia zaległości podatkowej za 1996 r. oraz odsetek od tej zaległości i utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, co następuje:

Zaskarżoną decyzję odmawiającą umorzenia zaległości podatkowej za 1996 r. w kwocie 6.134,40 zł oraz odsetek za zwłokę od tej zaległości na dzień 11 stycznia 2000 r. w kwocie 7.661,40 zł Urząd Skarbowy w W. M. uzasadnił brakiem wystarczających przesłanek uzasadniających udzielenie takiej ulgi ze względu na ważny interes podatnika lub interes publiczny, o jakich mowa w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w ocenie Urzędu Skarbowego - nie wystąpiły okoliczności świadczące o trudnej sytuacji finansowej Zakładu, a tym bardziej o sytuacji prowadzącej do powstania zaległości spowodowanej zdarzeniem, którego Zakład nie mógł przewidzieć lub któremu nie mógł zapobiec. Z uzasadnienia Urzędu Skarbowego wynika również, że konsekwencje decyzji nietrafnych lub podjętych w wyniku tego, że "uszło naszej uwadze wprowadzenie przepisu zawartego w punkcie 4 art. 12 ust. 6 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 106, poz. 482 z późn. zm.)" - ponosi podatnik prowadzący działalność gospodarczą na własny koszt i ryzyko, które nie może być przenoszone na ogół podatników poprzez umarzanie zaległości podatkowych, bowiem nie byłoby to działaniem organów podatkowych w interesie publicznym.

Izba Skarbowa w B. podzielając takie stanowisko Urzędu Skarbowego i odnosząc się do argumentów odwołania takich, jak:

1) wydanie decyzji przez Urząd Skarbowy z pominięciem wytycznych zawartych w piśmie Ministerstwa Finansów [...] z dnia 2 lipca 1996 r. stanowi naruszenie art. 14 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, regulującego kompetencje w zakresie dokonywania urzędowych interpretacji obowiązujących przepisów prawa podatkowego,

2) zapłacenie zaległości podatkowej będzie musiało spowodować pogorszenie świadczonych usług komunalnych,

stwierdza, że dodatkowo podniesione w odwołaniu argumenty również nie dają podstaw do uwzględnienia wniosku o zmianę decyzji Urzędu Skarbowego.

Pismo, o jakim mowa powyżej, nie stanowi urzędowej interpretacji w rozumieniu przepisów art. 14 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Jest natomiast zaleceniem do stosowania ulg - w indywidualnie rozpatrywanych wnioskach - w przypadku, gdy skala zaległości nie byłaby możliwa do samodzielnego udźwignięcia przez podatnika. Pismo to wystosowane było w określonej sytuacji budżetowej oraz sytuacji finansowej jednostek gospodarczych i nie nakazuje bezwzględnego stosowania ulg bez analizy takiej sytuacji - stanowi, że umorzenie podatku może (nie musi) mieć miejsca.

Z dokonanej przez Urząd Skarbowy analizy finansowej wynika, że nie ma podstaw do tego, aby uznać, iż Zakład nie jest w stanie zapłacić zaległość podatkową ani do tego, aby musiało to spowodować pogorszenie świadczonych usług komunalnych, których - wg pisma Zakładu z dnia 22 marca 2000 r. - "zakres minimalnie niezbędny znacznie przekracza potrzeby miasta".

Skargę na powyższą decyzję wniósł Zakład Wodociągów, Kanalizacji i Energetyki Cieplnej w W. M. wnosząc o jej zmianę z powodu naruszenia prawa w postaci art. 67 w zw. z art. 14 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.

W uzasadnieniu Skarżący zarzuca Izbie Skarbowej błędne przyjęcie, że:

1) wyjaśnienia zawarte w piśmie Ministerstwa Finansów [...] z dnia 7 lutego 1996 r. oraz w piśmie [...] z dnia 2 lipca 1996 r. nie stanowią urzędowej interpretacji w rozumieniu przepisów art. 14 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej,

2) z analizy finansowej dokonanej przez organy skarbowe wynika, że zapłata wymierzonego podatku nie ma wpływu na ewentualne pogorszenie świadczonych usług komunalnych.

Zdaniem skarżącego stanowisko Izby Skarbowej zawarte w zaskarżonej decyzji narusza prawo (art. 67 w związku z art. 14 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej). Ponadto skarżący przytaczając fragment pisma Ministerstwa Finansów dotyczącego zaleceń w sprawie umarzania podatku stwierdza, że przyjęcie przez Izbę Skarbową, iż Zakład może opłacić podatek bez pogorszenia jakości świadczonych usług nastąpiło wbrew tym zaleceniom.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją argumentację. Ustosunkowując się do zarzutów skargi Izba Skarbowa stwierdziła, że:

Pismo Ministerstwa Finansów [...] z dnia 2 lipca 1997 r. wystosowane było w konkretnej sytuacji budżetowej oraz zróżnicowanej sytuacji finansowej jednostek gospodarczych i nie przesądzało o zastosowaniu ulg podatkowych, bez względu na kondycję finansową zainteresowanych. Każdy - indywidualnie składany i uzasadniony - wniosek o zastosowanie ulgi w formie umorzenia podatku podlegał rozpatrzeniu przez organ podatkowy pod względem zasadności zastosowania przepisu dopuszczającego zastosowanie ulgi podatkowej (art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej). Tak, jak nie jest obligatoryjnym (lecz stosowanym uznaniowo), przepis art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, tak i wymienione zalecenia nie mogą być stosowane bez oceny zasadności wniosków o umorzenie podatku.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległość podatkową lub odsetki za zwłokę. Natomiast - na podstawie art. 14 § 1 Ordynacji - Minister Finansów sprawuje ogólny nadzór w sprawach podatkowych oraz dąży do zapewnienia jednolitego stosowania prawa podatkowego przez organy podatkowe oraz organy kontroli skarbowej, dokonując w szczególności jego urzędowej interpretacji, przy uwzględnieniu orzecznictwa sądów oraz Trybunału Konstytucyjnego.

Zgodnie z ustaloną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wytyczne Ministra Finansów nie stanowią źródła prawa i nie rodzą żadnych uprawnień po stronie podatników. Nie mogą też stanowić podstawy prawnej decyzji organów administracji, gdyż te działają na podstawie przepisów prawa (wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 1999 r., I SA/Łd 742/97). Dlatego też nawet przyjmując, iż wyjaśnienia Ministra Finansów zawarte w pismach z 7 lutego 1996 r. i 2 lipca 1996 r. stanowią urzędową interpretację dotyczącą zasad rozliczania podatku dochodowego, nieuwzględnienie tych wytycznych nie może stanowić, samo przez się, podstawy do postawienia zarzutu o naruszeniu prawa przy wydawaniu zaskarżonej decyzji.

Same wytyczne zawierają zalecenie, aby umorzenia podatku dochodowego (wraz z odsetkami) następowały na indywidualne wnioski zainteresowanych podatników. Podstawę do umorzenia stanowić może jedynie dyspozycja przepisu art. 67 ust. 1 Ordynacji podatkowej, a zatem podstawy umorzenia winien uzasadniać "ważny interes podatnika lub interes publiczny". Otóż stwierdzić należy, iż organy podatkowe zasadnie oceniły (nie przekraczając granic uznania administracyjnego), że w danym przypadku nie zostały spełnione przesłanki określone ww. przepisem. Sytuacja finansowa podatnika pozwala na wyegzekwowanie należnego podatku, zgodnie z zasadą powszechności opodatkowania. Natomiast o interesie publicznym, w rozumieniu ww. przepisu, nie może świadczyć wyłącznie fakt, iż podatnik prowadzi działalność gospodarczą w sferze użyteczności publicznej.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.