Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 72564

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Białymstoku
z dnia 31 sierpnia 1999 r.
SA/Bk 640/98

UZASADNIENIE

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w B. w składzie następującym:

Przewodniczący S NSA: Józef Orzel (spr.)

Sędziowie NSA: Anna Sobolewska-Nazarczyk

del. SSO Antoni K. Tokarzewski

Protokolant: Marta A. Lawda

po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 1999 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej Spółka z o.o. w B. na decyzję Izby Skarbowej w B. z dnia 25 marca 1998 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 1994 r.

1) uchyla zaskarżoną decyzję,

2) zasądza od Izby Skarbowej w B. na rzecz skarżącej Spółki kwotę 591,60 złotych (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt jeden złotych, 60 groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Pierwszy Urząd Skarbowy w B. decyzją z dnia 3 grudnia 1997 r., powołując przepisy art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (tekst jednolity: Dz. U. z 1993 r. Nr 108, poz. 486 ze zm.) oraz art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 1993 r. Nr 106, poz. 482 ze zm.) określił Przedsiębiorstwu Gospodarki Komunalnej Spółka z o.o. w B. podatek dochodowy od osób prawnych za 1994 rok w kwocie 114.451,00 zł w miejsce zeznanego w wysokości 105.479,80 zł. W uzasadnieniu decyzji podano, że przeprowadzona kontrola skarbowa i postępowanie podatkowe wykazały, że różnica do przypisania podatku w kwocie 8.971,20 zł powstała w wyniku nieuzasadnionego zawyżenia przez Spółkę kosztów uzyskania przychodów o kwotę 294.272,400 starych złotych z tytułu wydatków poniesionych na rzecz pracowników w formie ekwiwalentów pieniężnych za świadczenia rzeczowe. Ponadto skorygowano przychody Spółki o kwotę 120.000,000 zł. Kwotę tą uzyskała Spółka w 1993 r. z tytułu sprzedaży ośrodka kolonijnego w Koltkach. Z powyższych wyliczeń wynikało, że w 1994 r. Spółka zaniżyła dochód do opodatkowania na łączną kwotę 174.272,000 starych złotych. Podano też, że Spółka nie nabyła w 1994 r. prawa do odliczeń od dochodu wydatków inwestycyjnych na kwotę 517.514,000 starych złotych z powodu wyżej opisanych nieprawidłowości, stosownie do uregulowania zawartego w § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 stycznia 1994 r. w sprawie odliczeń od dochodu wydatków inwestycyjnych oraz obniżek podatku dochodowego (Dz. U. Nr 18, poz. 62).

Odwołując się od powyższej decyzji Spółka zarzucała, że organ I instancji dopuścił się błędnej interpretacji przepisów art. 16 ust. 1 pkt 35 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, a ponadto jej zdaniem nie przeprowadzono postępowania dowodowego, przez zaniechanie przesłuchania w charakterze świadków zgłoszonych osób. Uzasadniając powyższe zarzuty Spółka podnosiła, że przepisy Uchwały Nr 44 Rady Ministrów z dnia 27 marca 1990 r. w sprawie zasad przydzielania pracownikom środków ochrony indywidualnej oraz dostarczania odzieży roboczej (Mon. Pol. Nr 44, poz. 109 z późn. zm.) zobowiązywały Spółkę do zabezpieczenia pracownikom odzieży roboczej i środków ochrony indywidualnej, co czyniło, że wydatki poniesione na realizację tego obowiązku stanowiły koszty uzyskania przychodów i dlatego zostały bezzasadnie wyłączone z kosztów. Podnoszono też, że Spółka terminowo realizowała swoje zobowiązania budżetowe i dlatego bezzasadnie przyjęto, że utraciła ona prawo do ulgi inwestycyjnej.

Izba Skarbowa w B. decyzją z dnia 25 marca 1998 r. utrzymała w mocy decyzję organu podatkowego I instancji. Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w odwołaniu wyjaśniła, że obowiązujące w 1991 r. przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych w art. 16 ust. 1 pkt 35 przewidywały nie uznanie za koszt uzyskania przychodów wydatków ponoszonych pośrednio na rzecz pracowników, jeżeli obowiązek ich ponoszenia nie wynikał z układu zbiorczego pracy lub innych aktów prawnych. Przyznano, że powoływana w odwołaniu Uchwała Nr 44 Rady Ministrów nakładała na pracodawców wprawdzie obowiązek zapewnienia pracownikom odzieży roboczej i środków ochrony osobistej, ale odzież i środki ochrony osobistej winny być dostarczane w naturze, a nie w postaci wypłacania ekwiwalentu pieniężnego. Odnosząc się zaś do zarzutu braku zaległości podatkowej wyjaśniała, że Spółka za rok 1993 zalegała z podatkiem dochodowym od osób prawnych w kwocie 6.210,80 zł, a to powodowało skutek w postaci utraty prawa do odliczenia wydatków inwestycyjnych od dochodu przed opodatkowaniem w 1994 r.

Skarżąc powyższą decyzję pełnomocnik procesowy Spółki wnosił o zmianę zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie, że kwota 294.272,400 starych złotych stanowiła koszt uzyskania przychodów przez Spółkę oraz, że skarżąca nabyła prawo do odliczenia ulg inwestycyjnych w 1994 r. W uzasadnieniu powtórzone zostały argumenty podnoszone w odwołaniu.

Odpowiadając na skargę Izba Skarbowa w B. wnosiła o jej oddalenie. W uzasadnieniu podtrzymała motywy zawarte w decyzji organu odwoławczego.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, chociaż wnioski zawarte w skardze o zmianę decyzji były pozbawione podstaw prawnych.

Stosownie do uregulowania zawartego w art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) Sąd ten nie jest instancją odwoławczą od orzeczeń organów administracyjnych lecz sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem rozstrzygnięć organów administracyjnych. Przepisy art. 22 wyżej powołanej ustawy o NSA nie dopuszczają możliwości zmiany przez sąd administracyjny rozstrzygnięć zawartych w zaskarżonej decyzji administracyjnej. Sąd jedynie bada, czy organy administracyjne orzekające w danej sprawie prawidłowo zastosowały obowiązujące przepisy prawa materialnego oraz regulujące postępowanie administracyjne.

Zarówno organ podatkowy pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy nie uznały za koszty uzyskania przychodów wydatków poniesionych przez Spółkę w 1994 r. na wypłatę ekwiwalentów pieniężnych za przysługującą pracownikom odzież roboczą i środki ochrony osobistej. Organy podatkowe nie kwestionowały obowiązku zapewnienia przez Spółkę pracownikom odzieży roboczej, jak i środków ochrony osobistej. Twierdziły jednak, że obowiązku wynikającego z przepisów Uchwały Nr 44 Rady Ministrów z dnia 27 marca 1990 r. w sprawie zasad przydzielania pracownikom środków ochrony indywidualnej oraz dostarczania odzieży roboczej (Mon. Pol. Nr 44, poz. 109 z późn. zmianami) nie można rozpatrywać w postaci wypłaty ekwiwalentów pieniężnych. Przedmiotowa uchwała nie przewiduje bowiem wypłaty ekwiwalentów pieniężnych lecz nakłada obowiązek zabezpieczenia zarówno odzieży roboczej, jak i środków ochrony osobistej wyłącznie w postaci wydania ich w naturze. W tej sytuacji, zdaniem organów podatkowych, wypłata ekwiwalentów nie mogła być traktowana jako koszty uzyskania przychodów.

Skład orzekający Sądu nie może zgodzić się z powyższą argumentacją. Stosownie do uregulowania zawartego w art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 1993 r. Nr 106, poz. 482 ze zm.) kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. Przepisy art. 16 ust. 1 ustawy stanowią, że nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków poniesionych na enumeratywnie wymienione w tym artykule wydatki. Organy podatkowe wyłączyły z kosztów uzyskania przychodów wypłacane ekwiwalenty pieniężne za odzież roboczą i środki ochrony osobistej twierdząc, że zmieszczą się one w pkt 35 ust. 1 artykułu 16 ustawy obowiązującej w 1994 r. Obowiązujący w 1994 r. tekst punktu 35 ustawy miał brzmienie "wydatków ponoszonych przez podatnika pośrednio na rzecz pracowników, jeżeli obowiązek ich ponoszenia nie wynika z układu zbiorowego lub innych aktów prawnych".

Bezspornym jest, że skarżąca Spółka miała obowiązek zapewnienia pracownikom odzieży roboczej i środków ochrony osobistej. Obowiązek ten nakładały na nią przepisy Uchwały Nr 44 Rady Ministrów z dnia 27 marca 1990 r. w sprawie zasad przydzielania pracownikom środków ochrony indywidualnej oraz dostarczania odzieży roboczej (Mon. Pol. Nr 44, poz. 109 z późn. zm.). Skoro taki obowiązek istniał, a Spółka realizując go w zamian za odzież i środki ochrony osobistej w naturze wypłacała ekwiwalenty pieniężne, zaś kontrola skarbowa nie wykazała, że wypłaty te były zawyżone, to nie można takim wydatkom odmówić cech kosztów uzyskania przychodu, jak to czynią organy podatkowe. W istocie organy podatkowe zakwestionowały sposób realizacji przez Spółkę obowiązków pracodawcy płynących z Uchwały Nr 44 Rady Ministrów, chociaż przeprowadzona w Spółce kontrola przez Państwową Inspekcję Pracy nie stwierdziła nieprawidłowości na tym odcinku. Skoro skarżąca Spółka miała obowiązek zapewnienia pracownikom odzieży roboczej i środków ochrony osobistej, a kontrola Państwowej Inspekcji Pracy nie stwierdziła naruszenia przepisów Uchwały Nr 44 Rady Ministrów przez realizację tego obowiązku w postaci wypłaty ekwiwalentów pieniężnych, to wydatki takie winne być traktowane, jako koszty uzyskania przychodów w świetle przepisów art. 15 ust. 1 ustawy podatkowej.

Z powyższych względów Sąd, stosując przepisy art. 22 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 1 ustawy o NSA, orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ odwoławczy winien dokładnie wyjaśnić jedynie sygnalizowaną w uzasadnieniu decyzji kwestię zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 1993 r., co powodowało utratę przez Spółkę prawa do odliczenia od dochodów w 1994 r. wydatków inwestycyjnych. Z uzasadnienia decyzji winna wynikać nie tylko kwota zaległości ale również wykazana odpowiedzialność za jej powstanie podatnika.

Stosownie do uregulowania zawartego w przepisach art. 55 ust. 1 ustawy o NSA Sąd orzekł na rzecz skarżącej Spółki zwrot kosztów postępowania. Przy obliczaniu wysokości kosztów Sąd uwzględnił uiszczony wpis sądowy w kwocie 588,60 zł oraz opłatę skarbową w wysokości 3,00 złotych od pełnomocnictwa procesowego. Sąd nie uwzględnił kosztów zastępstwa procesowego pełnomocnika procesowego - radcy prawnego, wniosek bowiem o zasądzenie tych kosztów został złożony już po zamknięciu rozprawy, czyli z uchybieniem terminu określonego w art. 109 kpc w zw. z art. 59 ustawy o NSA.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.