Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 60495

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Białymstoku
z dnia 20 marca 1997 r.
SA/Bk 1274/95

UZASADNIENIE

Uzasadnienie faktyczne

Po wznowieniu postępowania w sprawie wymiaru należności celnych od sprowadzonego przez Darka P. i Marka R. towaru w dniu 10 czerwca 1994 r. za dokumentem SAD 060300/001902 Dyrektor Urzędu Celnego w B. decyzją z dnia 7 sierpnia 1995 r. nr Ob. TW-534-71/94 uchylił decyzję zawartą w tymże dokumencie SAD i dokonał wymiaru należności celnych w kwocie 525 088 000 zł i wezwał do zapłaty kwoty 413 305 000 zł jako różnicy pomiędzy cłem wymierzonym uchyloną decyzją a cłem należnym.

Wniesionego odwołania Prezes Głównego Urzędu Ceł nie uwzględnił i decyzją z dnia 22 września 1995 r. nr DOT-I-5540-1508/95/9130/14 utrzymał w mocy decyzję organu I instancji wskazując w uzasadnieniu, co następuje:

Wznowienie postępowania nastąpiło w związku z ustaleniem nowej okoliczności istniejącej w dniu zgłoszenia celnego dotyczącej stanu towaru. Okoliczność ta wskazana została w piśmie z dnia 18 stycznia 1995 r. Wojewódzkiego Zakładu Weterynarii nr WZW. WIS-4312/7/95, w którym wskazano, że odprawiony towar za dokumentem SAD z 10 czerwca 1994 r. był suszonym produktem odpowiadającym PN-89/A-86502 - przetwory jajowe surowe, podczas gdy w dokumencie SAD opisany był jako proszek jajeczny - produkt z całych jaj nie suszonych, sproszkowanych.

Zaklasyfikowanie proszku według kodu 0408 99 80 0 było sprzeczne ze faktycznym stanem towaru, ponieważ stosownie do taryfy kod ten obejmuje wszelkie jaja zakonserwowane inaczej niż przez suszenie, np. przez dodanie soli lub chemicznych środków konserwujących (jaja całe, płynne) lub przez zamrożenie. Kod ten obejmuje także jaja gotowane na parze lub w wodzie oraz jaja gotowane, np. walcowate, "długie jaja", otrzymane z żółtek i białek wielu jaj, a więc kod ten nie jest adekwatny do towaru odprawionego wg dokumentu SAD nr 06030000 1907 z dnia 10 czerwca 1994 r.

Odprawiony towar wg tego dokumentu należało zatem zaklasyfikować wg kodu 0408 91, obejmującego podpozycję suszone, do której należy zaliczyć także proszek jajeczny jako uzyskany w procesie suszenia i ostatecznie właściwym kodem jest kod 0408 91 80 0, według którego należało wymierzyć należności celne. W związku z powyższym wznowienie postępowania i uchylenie przedmiotowej decyzji oraz wymierzenie właściwego cła było - zdaniem organu odwoławczego - uzasadnione.

W skardze na powyższą decyzję Darek P. i Marek P. zarzucili naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności naruszenie art. 7, 8 i 9 kpa, i wnieśli o uchylenie decyzji wydanych w obu instancjach.

Uzasadniając powyższe zarzuty skarżący wskazali, że Oddział Celny w B. wytworzył swoistą praktykę klasyfikacji towaru, na podstawie której funkcjonariusze oddziału przyjmowali, iż produkt z jaj nie był produktem suszonym, jeśli wykazywał wilgotność, i stąd też wiele firm na takich zasadach sprowadziło produkt i takich też informacji udzielono importerom. Strony podniosły też, że zaskarżona decyzja narusza zasadę demokratycznego państwa prawnego, wyrażoną w art. 1 Konstytucji RP. Zasada zaufania obywatela do prawa i zasada zaufania obywatela do państwa zakłada niedopuszczalność nieuzasadnionego zaskakiwania obywatela nowymi rozwiązaniami prawnymi szczególnie w zakresie danych publicznych, powołując się w tym przedmiocie na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 czerwca 1992 r. III SA 241/92. Powołując się z kolei na Sąd Najwyższy twierdzili, że skorygowanie praktyki uznanej za niewłaściwą może nastąpić jedynie pro futura. Obowiązkiem organu jest rozpowszechnienie informacji wśród zainteresowanych tak, aby mogli kształtować swoją sytuację w warunkach godziwego ryzyka prawnego. Strona, opierając się na słuszności wydanej decyzji przy określaniu ceny, uwzględniła 35-proc. stawkę celną. Podwyższenie obecnie cła naraziło ją na straty, natomiast uwzględniło interes Skarbu Państwa. Ponadto - zdaniem skarżących - rodzaj towaru został ustalony poprzez oględziny, jeżeli natomiast były wątpliwości co do jego rodzaju, należało pobrać jego próbki stosownie do art. 65 Prawa celnego. Skoro więc postępowanie administracyjne toczyło się z naruszeniem zasad określonych w art. 7, 8 i 9 kpa, decyzje powinny zostać uchylone.

Prezes Głównego Urzędu Ceł w odpowiedzi na skargę ponownie wskazuje, iż wobec ustalenia nowej istotnej okoliczności, jaką był stan towaru, który jest podstawą wymiaru cła, zaszły podstawy do wznowienia postępowania, uchylenia poprzedniej decyzji i wymierzenia cła przy zastosowaniu właściwej stawki celnej. Uprzednia decyzja jest niezgodna z zasadami państwa prawnego, w obrocie prawnym nie może bowiem pozostawać decyzja wydana z naruszeniem prawa dotyczącego wymiaru cła, podlegała zatem uchyleniu. Wniósł o oddalenie skargi.

W dodatkowym piśmie skarżący przedstawili jako dowody faks Departamentu Taryfikacji i Wartości Celnej GUC z dnia 10 sierpnia 1994, listy importerów proszku jajecznego na okoliczność stałej praktyki Urzędu Celnego w B. taryfikowania proszku jajecznego jako produktu nie suszonego oraz protokół z zabezpieczenia towaru z dnia 27 lipca 1994 i Jednolity Dokument Administracyjny SAD Nr 0600300024397 na okoliczność, że po zmianie praktyki co do taryfikacji proszku jajecznego na podstawie badań strona skarżąca cofnęła transport do eksportera. Ponadto podniosła dodatkowe zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 kpa stwierdzając, że okoliczność, iż towar był proszkiem jajecznym, nie była nowa, gdyż w dokumencie SAD stwierdzono, że były to torby z proszkiem jajecznym, oraz zarzut naruszenia art. 77 kpa i art. 65 ustawy - Prawo celne z 1989 r., stwierdzając w tym zakresie, że skoro strona nie przedstawiła pełnego materiału dowodowego, to organ miał obowiązek z własnej inicjatywy go uzupełnić, na co pozwalał mu art. 65 Prawa celnego.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wznowienia postępowania organ administracyjny dokonał na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, stanowiącego, że organ wznawia postępowanie zakończone ostateczną decyzją w sytuacji, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który ją wydał.

Powołując się na przesłankę wynikającą z tego przepisu, organ stwierdził, iż nową istotną okolicznością nie znaną organowi w dniu wydania decyzji było ujawnienie okoliczności dotyczącej stanu towaru, jaki istniał w dniu dokonania odprawy celnej za dokumentem SAD nr 060300 001907. Zgłaszający do odprawy celnej towar opisał go jako produkt z całych jaj nie suszonych, sproszkowanych, co dawało podstawę do zakwalifikowania go do kodu taryfy celnej, zgodnie z którym wymierzono cło wg niższej stawki taryfy celnej.

Faktycznie jednak był to proszek jajeczny suszony, który należało zakwalifikować do innego kodu z wyższą stawką celną. Stan ten został ujawniony w związku z badaniem tego proszku przez Wojewódzki Zakład Weterynarii w B. w zakresie jego jakości zdrowotnej, o czym powiadomiony został organ celny pismem z dnia 18 stycznia 1995. Wznowienie postępowania nastąpiło więc w związku z ujawnieniem, iż był to proszek suszony, a nie jak zadeklarował nie suszony. Nie chodziło więc o fakt, który podnoszą skarżący, że w dokumencie SAD wpisano go jako proszek, wobec czego nie jest to nowa okoliczność wg skarżących, lecz o to, że wpisano go jako produkt nie suszony i tym samym zakwalifikowano do kodu z niższą stawką celną.

W sytuacji kiedy skarżący, dokonując zgłoszenia towaru, nie wskazali jego stanu zgodnie ze stanem faktycznym, nie mogą się powoływać ani na fakt wytworzenia swoistej praktyki przez organ celny, ani też na naruszenie zasad państwa prawnego.

Praktyka nieprawidłowej klasyfikacji towaru została ukształtowana wpisywaniem stanu towaru niezgodnego ze stanem faktycznym przez importerów, nie można zatem w tej sytuacji faktu ewentualnego niedopełnienia obowiązków przez funkcjonariusza celnego w zakresie ustalania stanu faktycznego i wydania na tej podstawie decyzji uzasadniać niedopuszczalność wzruszenia decyzji, jak to twierdzą skarżący. Taka właśnie sytuacja uzasadnia wzruszenie decyzji w trybie nadzwyczajnym, jakim jest wznowienie postępowania.

Przy wznowieniu postępowania w okolicznościach wskazanych w art. 145 § 1 pkt 5 kpa nie jest istotne, czy ujawnione nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu pierwotne postępowanie w wyniku zaniedbań (np. niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego czy też z innych powodów). Powoływanie się więc skarżących, że organ celny miał możliwość na podstawie art. 65 ustawy - Prawo celne z 1989 r., a na podstawie art. 77 kpa powinien był w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, nie stoi na przeszkodzie we wznowieniu postępowania w sytuacji, gdy zaistniały ku temu przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 kpa.

Rezygnacja w późniejszym okresie z importu tego towaru w związku z tym, iż organy celne rozpoczęły sprawdzanie towaru i klasyfikowały go zgodnie z jego stanem i właściwym kodem, pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.

W sytuacji więc, gdy wznowienie postępowania było uzasadnione i w następstwie tego uchylono decyzję i wydano nową kwalifikującą sprowadzony towar zgodnie z właściwym kodem taryfy celnej, skarga jest bezzasadna i podlegała oddaleniu (art. 207 § 5 kpa).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.