Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2723273

Wyrok
Sądu Okręgowego w Siedlcach
z dnia 18 września 2019 r.
IV U 365/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia SO Katarzyna Antoniak.

Sentencja

Sąd Okręgowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2019 r. w S. odwołania B. D. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. z dnia 3 listopada 2017 r. Nr (...) w sprawie B. D. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w S. o wysokość emerytury zmienia zaskarżoną decyzję i ustala, że wysokość emerytury B. D. na dzień 1 października 2017 r. wynosi (...),38 (jeden tysiąc sześćset piętnaście złotych trzydzieści osiem groszy) brutto miesięcznie.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z (...)2017 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S., działając na podstawie art. 24 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przyznał B. D. emeryturę od 1 października 2017 r. i ustalił jej wysokość na podstawie art. 26 ustawy emerytalnej na kwotę 1 231,12 złotych brutto miesięcznie. Jednocześnie organ rentowy poinformował ubezpieczonego, że do ustalenia wysokości emerytury nie uwzględniono okresu zatrudnienia od 1 czerwca 1969 r. do 31 grudnia 1975 r. w charakterze wozaka na podstawie umowy zlecenia wskazując, że zeznania świadków nie są wystarczającym dowodem, konieczne jest bowiem przedstawienie zarobków za poszczególne miesiące wykonywania pracy (decyzja z 3 listopada 2017 r.k.20-21 akt emerytalnych).

Odwołanie od ww. decyzji złożył ubezpieczony B. D. wnosząc o jej zmianę poprzez zaliczenie do ustalenia wysokości emerytury okresu zatrudnienia w charakterze wozaka na podstawie umowy zlecenia z (...) Spółdzielnią (...) w W. podnosząc, że dokumenty z tego zatrudnienia uległy zniszczeniu w pożarze. Dlatego na okoliczność tego zatrudnienia może przedstawić jedynie dowód z zeznań świadków (odwołanie k.1 akt sprawy).

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie powołując się na argumentację podniesioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (odpowiedź na odwołanie k.2-3 akt sprawy).

Wyrokiem z 4 czerwca 2018 r. Sąd Okręgowy w Siedlcach uwzględnił odwołanie ubezpieczonego i zmienił zaskarżoną decyzję uwzględniając do wysokości emerytury okres zatrudnienia ubezpieczonego na podstawie umowy zlecenie od 1 czerwca 1969 r. do 31 grudnia 1975 r., wysokość emerytury ustalona na dzień 1 października 2017 r. została określona na 1 615,38 złotych (wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach z 4 czerwca 2018 r. wraz z uzasadnieniem k.40 i 42-43 akt sprawy).

Na skutek apelacji organu rentowego od powyższego wyroku, Sąd Apelacyjny w Lublinie wyrokiem z 23 kwietnia 2019 r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji wskazując, że konieczne jest zbadanie, czy zatrudnienie ubezpieczonego na podstawie umowy zlecenie odpowiadało warunkom określonym w ustawie z 19 grudnia 1975 r. o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia (wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 23 kwietnia 2019 r. wraz z uzasadnieniem k.62-66 akt sprawy).

W toku ponownego rozpoznania sprawy Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:

Ubezpieczony B. D. urodził się w dniu (...) Po ukończeniu w (...) roku życia siedmioletniej wówczas szkoły podstawowej (w 1965 r.) ubezpieczony podjął dwuletnią naukę w szkole przysposobienia rolniczego w P. Po ukończenia tej szkoły w 16. roku życia (1967 r.), ubezpieczony nie kontynuował nauki. Mieszkał z rodzicami w rodzinnej wsi B. gmina S. i pomagał rodzicom w pracy w gospodarstwie rolnym. Ubezpieczony nie odbywał zasadniczej służby wojskowej. Od 1 czerwca 1969 r. ubezpieczony podjął zatrudnienie w charakterze wozaka mleka na rzecz (...) Spółdzielni (...) w W. Podstawę zatrudnienia stanowiła umowa zlecenia. Obowiązkiem ubezpieczonego było odbieranie mleka od rolników z rodzinnej wsi i dowożenie go do zlewni w miejscowości Huta (...) oddalonej od wsi B. o około 4,5 km Ubezpieczony każdego ranka, przez 7 dni w tygodniu, około godziny 5 rano w okresie wiosenno-letnim i około godziny 6 rano w okresie jesienno-zimowym rozpoczynał odbiór mleka od rolników. Podjeżdżał wozem konnym pod posesje kolejnych rolników i ładował wystawione bańki z mlekiem na wóz. Po odebraniu mleka od wszystkich rolników, wyruszał w drogę do Huty (...). Odebranie mleka plus droga do zlewni zabierało ubezpieczonemu około 2 godziny. Po dojechaniu do zlewni, ubezpieczony przenosił każdą bańkę z wozu do zlewni. Tam otwierał każdą bańkę, w obecności zlewniarza przelewał ją do miernika, a pomiarze mleka i zapisaniu pomiaru przez zlewniarza przelewał mleko do ogólnego zbiornika. Po zdaniu mleka ubezpieczony ładował puste bańki na wóz, wracał do rodzinnej wsi i rozwoził je gospodarzom. Opisane czynności obejmujące odbiór mleka, zawiezienie go do zlewni i zdanie w zlewni, a następnie powrót do wsi trwały nie mniej niż 5-6 godzin. W okresie jesienno-zimowym, kiedy krowy oddawały mniej mleka, ubezpieczony zbierał około 40 baniek mleka, a w okresie wiosenno-letnim około 60 baniek mleka. Za wykonywane przez ubezpieczonego czynności (...) Spółdzielnia (...) w W. płaciła ubezpieczonemu wynagrodzenie uzależnione od litrów dostarczonego mleka. W okresie jesienno-zimowym ubezpieczony dostarczał do zlewni około 600 litrów mleka, a w okresie wiosenno-letnim około 1000 litrów mleka. Z dniem 1 stycznia 1976 r. odbiór mleka ze zlewni w Hucie (...) przejęła (...) Spółdzielnia (...) w Kosowie L. Po zakończeniu pracy na rzecz (...) Spółdzielni (...) w W., od 1 stycznia 1976 r. ubezpieczony podjął zatrudnienie w charakterze wozaka mleka w (...) Spółdzielni (...) w Kosowie L. Podobnie jak w przypadku OSM W., ubezpieczony podpisał z (...) Spółdzielnią (...) w Kosowie L. umowę zlecenie. Zatrudnienie to kontynuował do 31 grudnia 1979 r. (zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu z 7 marca 2014 r. wystawione przez OSM w Kosowie L. k.10-11 akt emerytalnych, zeznania świadków: R. G. (1) i S. K. k.25v-26 akt sprawy, R. P. k.83-83v akt sprawy oraz zeznania ubezpieczonego k.75-76 akt sprawy).

Uzasadnienie prawne

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie ubezpieczonego B. D. zasługiwało na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 1 lit.a ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 748 z późn. zm.) okresami składkowymi zaliczanymi w myśl art. 174 ust. 2 pkt 1 powyższej ustawy do ustalenia wysokości kapitału początkowego, a następnie do ustalenia wysokości emerytury, są okresy pracy na obszarze Państwa Polskiego wykonywanej na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia oraz współpracy przy wykonywaniu takiej umowy objętej obowiązkiem ubezpieczenia społecznego i okresy kontynuowania tego ubezpieczenia, za które opłacono składkę na to ubezpieczenie lub w których występowało zwolnienie od opłacania składek, a także wykonywanej przed dniem 1 stycznia 1976 r., jeżeli umowa odpowiadała warunkom ubezpieczenia obowiązującym w tym dniu.

Stosownie do powyższego wskazać należy, że od 1 stycznia 1976 r. obowiązywała ustawa z 19 grudnia 1975 r. o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenie (Dz. U. z 1975 r. Nr 45, poz. 232), która w art. 1 ust. 1 i 3 (w brzemieniu na dzień w wejścia w życie) stanowiła, że obowiązkowe ubezpieczenie społeczne obejmuje osoby wykonujące stale i odpłatnie pracę na podstawie umowy zlecenie zwartej z jednostkami gospodarki uspołecznionej, a pracę uważa się za wykonywaną stale, jeżeli trwa nieprzerwanie co najmniej 6 miesięcy. W art. 28 ust. 1 powyższej ustawy (w dacie jej wejścia w życie) ustawodawca powiązał obowiązek opłacania składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu umowy zlecenie z dochodem uzyskiwanym z tytułu wykonywania tej umowy stanowiąc, że jeżeli po upływie roku kalendarzowego okaże się, że w ciągu tego roku przeciętny miesięczny dochód z wykonywania umowy nie osiągnął połowy najniższego wynagrodzenia w gospodarce uspołecznionej, składki opłacone za ten rok podlegają zwrotowi, a tego roku nie wlicza się do okresu ubezpieczenia. Nadto w art. 36 ust. 1 ustawy przewidziano, że ilekroć przepisy ustawy uzależniają prawo do świadczeń od osiągnięcia dochodu z wykonywania umowy w wysokości co najmniej najniższego wynagrodzenia w gospodarce uspołecznionej - warunek ten uważa się za spełniony również wówczas, gdy czas pracy określony w umowie odpowiada co najmniej pełnemu wymiarowi czasu pracy obowiązującego pracowników jednostki gospodarki uspołecznionej. W myśl ustępu 2 powyższego przepisu, regulację zawartą w ustępie 1 stosuje się odpowiednio, gdyż przepisy ustawy uzależniają prawo do świadczeń od osiągnięcia dochodu z wykonywania umowy w wysokości co najmniej połowy najniższego wynagrodzenia w gospodarce uspołecznionej.

Odnosząc powyższe uregulowania do okoliczności sprawy stwierdzić należy, że ubezpieczony udowodnił, iż w okresie do 1 czerwca 1969 r. do 31 grudnia 1975 r. wykonywał na rzecz (...) Spółdzielni (...) w W. pracę w charakterze wozaka mleka, przy czym podstawę tego zatrudnienia stanowiła umowa zlecenia. Z uwagi na upływ 50 lat od chwili zawarcia umowy ubezpieczony nie był w stanie przedstawić dowodu z dokumentów. Również (...) Spółdzielnia (...) w W. nie była w stanie przedstawić dokumentacji z zatrudnienia ubezpieczonego wskazując na zniszczenie dokumentów sprzed 1982 r. w pożarze, który miał miejsce w pomieszczeniach biurowych Spółdzielni w dniu 28 października 1981 r. (pismo k.15 akt sprawy). Zgromadzone w sprawie dowody ze spójnych i logicznych zeznań ubezpieczonego potwierdzonych wiarygodnymi zeznaniami świadków dały natomiast podstawy do ustalenia, że w okresie 1 czerwca 1969 r. do 31 grudnia 1975 r. ubezpieczony wykonywał zatrudnienie w charakterze wozaka mleka. Należy podkreślić, że przesłuchani w sprawie świadkowie to osoby - tu R. G. (2) i S. K., które na podstawie analogicznej umowy jako ubezpieczony, woziły mleko z sąsiednich miejscowości do zlewni w miejscowości Huta (...). Osoby te zgodne potwierdziły, że ubezpieczony przywoził mleko ze swojej wsi - B. do Huty (...). Z kolei świadek R. P. to osoba, która po ubezpieczonym,tj. od 1 stycznia 1980 r. przejęła obowiązki związane z dostarczeniem mleka ze wsi B. do zlewni. Ten ostatni świadek potwierdził przy tym, iż początek zatrudnienia ubezpieczonego w charakterze wozaka przypadał na 1968 r. Świadek wskazał bowiem, że w 1968 r. rozpoczął naukę w ósmej klasie szkoły podstawowej i ubezpieczony niejednokrotnie podwoził go wozem, którym przewoził mleko, do szkoły. Spójne zeznania świadków i ubezpieczonego pozwoliły następnie na ustalenie, że umowa zlecenie, która wiązała ubezpieczonego z (...) Spółdzielnią (...) w W. miała charakter stały,tj. trwała ponad 6 miesięcy i odpłatny, gdyż za wykonywaną pracę ubezpieczony otrzymywał co miesiąc wynagrodzenie uzależnione od ilości (litrów) dostarczonego mleka. Z uwagi na brak dokumentacji płacowej ubezpieczonego nie można ustalić wysokości wynagrodzenia osiąganego przez ubezpieczonego w poszczególnych miesiącach rozpatrywanego zatrudnienia. Niemniej ustalony przez Sąd czas pracy ubezpieczonego w każdym dniu w wymiarze około 6 godzin, a zatem w wymiarze przekraczającym połowę wymiaru czasu pracownika, nakazuje przyjąć, że przeciętny miesięczny dochód uzyskiwany przez ubezpieczonego z umowy zlecenie osiągał połowę najniższego wynagrodzenia w gospodarce uspołecznionej, a tym samym w myśl art. 28 ust. 1 ww. ustawy każdy rok - w rozpatrywanym okresie - stanowił rok podlegania ubezpieczeniu społecznemu z tytułu umowy zlecenie.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd stwierdził, że okres zatrudnienia ubezpieczonego na podstawie umowy zlecenie od 1 czerwca 1969 r. do 31 grudnia 1975 r. podlega uwzględnieniu do ustalenia wysokości emerytury i na podstawie art. 47714 § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję ustalając wysokość emerytury ubezpieczonego na dzień 1 października 2017 r. na kwotę 1 615,38 złotych brutto miesięcznie - zgodnie z wyliczeniami organu rentowego (projekt decyzji k.34 akt sprawy).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów powszechnych.