Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1458526

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 7 maja 2014 r.
IV SO/Gl 39/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia Andrzej Majzner (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Z. R. (R.) w przedmiocie rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu oraz sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu w sprawie o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie sądowi skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy, w kwestii wniosku Z.R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy;

Uzasadnienie faktyczne

Pismem z dnia 8 listopada 2013 r. Z.R. wniósł o ustanowienie adwokata z urzędu podkreślając, iż jest osobą niepełnosprawną, bezrobotną bez prawa do zasiłku, nie posiadającą żadnego majątku ani dochodów i nie jest w stanie ponosić kosztów swego utrzymania. Wraz z tym pismem strona złożyła urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy określając, iż wnosi nie tylko o ustanowienie adwokata lecz nadto o zwolnienie od kosztów sądowych.

Następnie, to jest w dniu 21 lutego 2014 r. do tutejszego Sądu wpłynął urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym Z.R. raz jeszcze zażądał zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata i podobnie jak wcześniej powołał się na wyjątkowo trudną sytuację materialną, bezrobocie, ubóstwo i brak jakichkolwiek dochodów. Wnioskodawca oświadczył, że gospodaruje samotnie, jest bezrobotny, zamieszkuje w lokalu "kwaterunkowym" o powierzchni 25,30 m2 i nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości. Nadto raz jeszcze podniósł, że nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów dodając, iż właściwy Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej odmawia udzielenia mu stosowanego wsparcia.

Zarządzeniem z dnia 26 marca 2014 r. Przewodniczący Wydziału IV przedłożył powyższy wniosek referendarzowi sądowemu, celem rozpoznania.

Ponieważ oświadczenia zawarte we wniosku uznano za niewystarczające do oceny sytuacji materialnej strony, pismem z dnia 4 kwietnia 2014 r. referendarz sądowy zwrócił się do niej o uzupełnienie i uprawdopodobnienie danych, na które się powołała. W tym zakresie wnioskodawcę wezwano o:

- podanie orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania (czynsz, opłaty za tzw. media czyli energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, wywóz śmieci, a także wydatki na zakup żywności, środków czystości, leków, odzieży itp.). Wskazano przy tym, że wydatki z tytułu czynszu oraz opłat za tzw. media powinny być nadto udokumentowane stosownymi fakturami VAT, paragonami, dowodami wpłaty itp. Z kolei w razie istnienia zaległości płatniczych w omawianym zakresie należy przedłożyć stosowne dokumenty potwierdzające ten fakt (np. zaświadczenia o wysokości zaległości, wezwania do zapłaty itp.);

- wskazanie źródeł, z których wnioskujący czerpie środki na pokrycie wspomnianych wyżej kosztów utrzymania. Wskazano, że jeśli źródłem tym są świadczenia z pomocy społecznej, należy przedłożyć kopie decyzji administracyjnych o przyznaniu tych świadczeń, wydanych w okresie ostatnich trzech miesięcy lub aktualnie obowiązujących. Jeżeli źródłem tym są pożyczki (kredyty) zaciągnięte w bankach lub podobnych instytucjach, należy nadesłać kopie stosownych umów wraz z harmonogramami spłat. Jeżeli natomiast wnioskujący zaciągnął w tym celu pożyczki od osób fizycznych lub otrzymuje od nich pomoc finansową w formie darowizn, należy podać wysokość otrzymywanych w tym zakresie środków oraz przedłożyć stosowne umowy, zaś w razie braku pisemnych umów - oświadczenia pożyczkodawców (lub darczyńców) potwierdzające okoliczność ich przekazania.

W odpowiedzi na powyższe, Z.R. odesłał rzeczone wezwanie czyniąc na nim adnotację brzmiącą: "nie mam jestem zmuszony głodować".

Uzasadnienie prawne

W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje.

Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym.

W pierwszej kolejności należy odnotować, że wniosek o wyłączenie sędziów (który zainicjował niniejszą sprawę o sygn. akt IV SO/Gl 39/13), dotyczy sprawy zawisłej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu o sygn. akt IV SO/Wr 2/13, której przedmiotem jest problematyka dotycząca dodatku mieszkaniowego, będącego świadczeniem stanowiącym formę szeroko pojętej pomocy społecznej. W konsekwencji, strona objęta jest w niniejszym postępowaniu zwolnieniem od kosztów sądowych z mocy samego prawa na podstawie art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a. (pogląd zgodny ze stanowiskiem Przewodniczącego Wydziału IV tutejszego Sądu wyrażonym w zarządzeniu z dnia 28 października 2013 r.), a co za tym idzie, jej wniosek o zwolnienie z obowiązku uiszczenia rzeczonych kosztów jest bezprzedmiotowy i jako taki nie podlega rozpoznaniu.

Odnosząc się natomiast do wniosku Z.R. o ustanowienie adwokata trzeba podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. mogącym obejmować między innymi ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie fachowych pełnomocników) jest wykazanie przez nią niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale co więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" (w:) praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których ubiegający się o przyznanie prawa pomocy zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319).

Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania, albowiem wnioskujący nie wyjaśnił wszystkich okoliczności umożliwiających dokonanie oceny całokształtu jego sytuacji materialnej.

Z.R. podał, iż jest pozbawiony jakichkolwiek dochodów, nie posiada żadnych oszczędności czy innych środków pieniężnych ani też majątku, zaś właściwy Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej "odmawia mu pomocy". Potwierdził przy tym stosownym zaświadczeniem, że jest osobą długotrwale bezrobotną.

Równocześnie jednak, pomimo wyraźnego wezwania z dnia 4 kwietnia 2014 r. (które zostało mu doręczone w dniu 17 kwietnia 2014 r.) nie złożył żadnych oświadczeń dotyczących wysokości obciążających go kosztów utrzymania (czynsz, opłaty za tzw. media, zakup żywności, środków czystości, leków itp.) ani też nie wskazał skąd czerpie środki na pokrycie tych - niewątpliwie przecież istniejących - należności. Jakkolwiek przy tym oświadczał, że żyje w ubóstwie, nie jest w stanie regulować opłat związanych z zamieszkiwanym lokalem i obciąża go zadłużenie, to jednak (choć o to również go wzywano) nie przedstawił żadnych dokumentów (jak np. zaświadczenia o wysokości o zaległości, wezwania do zapłaty itp.), które mogłyby potwierdzać istnienie tego zadłużenia. Strona nie uzupełniła zatem ani nie uprawdopodobniła swoich oświadczeń w sposób, który wskazano w przywołanym wezwaniu z dnia 4 kwietnia 2014 r.

Tymczasem trzeba zaakcentować, że przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. To na nim spoczywa więc obowiązek wykazania zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest natomiast prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej strony, jeżeli ona sama nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie swojego żądania. Nienależyte wykonanie przez stronę obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, jest w tym kontekście przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym uniemożliwia przyznanie jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Z.R. nie udzielił wyjaśnień, o które zwrócono się do niego w opisanym wyżej wezwaniu z dnia 4 kwietnia 2014 r. W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, który upłynął z dniem 24 kwietnia 2014 r., nie podał wysokości obciążających go kosztów utrzymania, nie wskazał źródeł, z których czerpie środki na pokrycie tych należności, a z drugiej strony nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów, które mogłyby uprawdopodobnić, że nie jest w stanie rzeczonych kosztów pokrywać.

Mając na względzie powyższe stwierdzić przyjdzie, iż wnioskodawca nie wykazał w sposób dostatecznie przekonujący, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu, a tym samym wymóg, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. nie został w sprawie zachowany. Dlatego postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie tego przepisu oraz w oparciu o art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.