Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2720244

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu
z dnia 10 lipca 2019 r.
IV SAB/Wr 78/19
Termin udostępnienia informacji publicznej.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.).

Sędziowie WSA: Ireneusz Dukiel, Bogumiła Kalinowska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 lipca 2019 r. sprawy ze skargi D. D. na bezczynność Burmistrza Gminy T. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej

I. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiocie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku;

II. stwierdza, że bezczynność w sprawie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa;

III. zasądza od Burmistrza Gminy T. na rzecz skarżącego kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.

Uzasadnienie faktyczne

W dniu 31 stycznia 2019 r. D. D. (zwany dalej stroną, skarżącym lub wnioskodawcą) zwrócił się za pośrednictwem poczty elektronicznej do Burmistrza Gminy T. (zwanego dalej organem lub podmiotem zobowiązanym) o udzielenie informacji publicznej poprzez udostępnienie mu do wglądu wszystkich dokumentów dotyczących przetargu i przeprowadzonych prac w zakresie inwestycji pn.: "Budowa centrów przesiadkowych na terenie Gminy T.: Zadanie I - Budowa centrum przesiadkowego w T. przy ul. (...)" (postępowanie nr (...)).

W odpowiedzi z dnia 14 lutego 2019 r. organ wyjaśnił skarżącemu, że rozpatrzenie złożonego przez niego wniosku nie jest możliwe w ustawowym terminie z uwagi na ilość składanych przez niego żądań w trybie dostępu do informacji publicznej oraz konieczność zapewnienia realizacji bieżących spraw.

W związku z tym organ poinformował stronę, że rozpoznanie wniosku nastąpi w terminie określonym w art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1330 z późn. zm., dalej u.d.i.p.).

Pismem z dnia 1 kwietnia 2019 r. podmiot zobowiązany zawiadomił skarżącego, że żądane przez niego informacje mają charakter przetworzony i wymagają ustalenia istnienia szczególnie istotnego interesu publicznego w ich uzyskaniu. Stąd też organ wezwał stronę do wykazania spełnienia tej przesłanki w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej.

Skarżący nie udzielił odpowiedzi na powyższe wezwanie, natomiast pismem z dnia 5 kwietnia 2019 r. wniósł do tutejszego Sądu skargę na bezczynność organu, zarzucając mu naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 13 ust. 1 u.d.i.p.

W uzasadnieniu podał, że zawnioskowane przez niego dane miały publiczny charakter, znajdowały się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego i stanowiły informację prostą, niewymagającą podjęcia przez organ jakichkolwiek złożonych czynności przy ich udostępnieniu. Dlatego też winny one mu zostać udzielone niezwłocznie. Tymczasem do dnia wniesienia skargi organ nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku w tym zakresie. Nie wydał on również decyzji administracyjnej, mimo że od złożenia wniosku upłynęło już ponad dwa miesiące. W takiej sytuacji skarżący uznał, że istnieją wystarczające podstawy do stwierdzenia bezczynności podmiotu zobowiązanego, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Działanie organu polegające na bezzasadnym wydłużeniu terminu należy bowiem w ocenie skarżącego odebrać jako celowe utrudnianie dostępu do informacji publicznych.

Mając powyższe okoliczności na uwadze skarżący wniósł o zobowiązanie organu do rozpatrzenia złożonego wniosku w terminie 14 dni, stwierdzenie rażącej bezczynności, wymierzenie organowi grzywny oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę podmiot zobowiązany opisał przebieg dotychczasowego postępowania zauważając przy tym, że decyzją z dnia (...) kwietnia 2019 r., nr (...) odmówił udostępnienia stronie zawnioskowanych przez nią danych. Żądanie skarżącego zostało więc już w ten sposób załatwione. Dlatego też organ wniósł o umorzenie postępowania sądowego ewentualnie o oddalenie wniesionej skargi.

Ustosunkowując się do powyższego stanowiska organu skarżący w piśmie z dnia 11 czerwca 2019 r. podkreślił, że na dzień wniesienia skargi podmiot zobowiązany pozostawał w bezczynności, albowiem w przeciągu dwóch miesięcy, a więc w maksymalnym terminie przewidzianym przez ustawę, nie zrealizował on żądania wniosku ani nie wydał jakiejkolwiek decyzji w tym zakresie. Rozstrzygnięcie z dnia (...) kwietnia 2019 r. nie miało zaś znaczenia dla konieczności stwierdzenia jego bezczynności w niniejszym postępowaniu, gdyż organ miał wystarczająco dużo czasu na przygotowanie i wydanie decyzji z zachowaniem ustawowego terminu. Stąd też skarżący podtrzymał wniesioną skargę, dodatkowo występując o przyznanie na jego rzecz sumy pieniężnej.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej p.p.s.a.), kontrola - o której mowa powyżej - obejmuje m.in. orzekanie w sprawie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Jak wynika zaś z art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Do takich zaś spraw należy postępowanie prowadzone w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

Zgodnie z art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.

Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku i obrazu (art. 61 ust. 2 Konstytucji).

Stosownie do odesłania zawartego w ust. 4 przywołanego przepisu Konstytucji, tryb udzielania informacji, o których mowa w ust. 1 i 2, określają ustawy, a w odniesieniu do Sejmu i Senatu ich regulaminy.

Podstawowym aktem prawnym regulującym realizację konstytucyjnego prawa do informacji jest ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, która nakłada na podmioty dysponujące informacjami publicznymi obowiązek ich udostępnienia bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 przywołanej ustawy).

W przypadku, gdy informacja publiczna nie może zostać udostępniona w czternastodniowym terminie, należy powiadomić wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni się informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2).

Trzeba przy tym zauważyć, że z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. wynika konieczność niezwłocznego udostępnienia danych publicznych. Wskazane w powyższych przepisach czternastodniowy, a następnie dwumiesięczny termin powinny być zaś stosowane w wyjątkowych sytuacjach, gdy nie jest możliwe niezwłoczne rozpatrzenie złożonego wniosku.

Jak wynika z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych tym aktem prawnym, a dostęp do niej przysługuje - co do zasady - każdemu podmiotowi (art. 2 ust. 1 u.d.i.p.).

Powszechne prawo dostępu do informacji publicznej należy wyraźnie odróżnić od obowiązku udostępnienia tych informacji.

Stosownie bowiem do treści art. 4 ust. 1 i 2 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, a także organizacje związkowe i organizacje pracodawców reprezentatywne w rozumieniu ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz. U. poz. 1240 oraz z 2017 r. poz. 2371) oraz partie polityczne. Do wymienionego katalogu zaliczają się w szczególności organy władzy publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.).

W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że Burmistrz - jako organ władzy publicznej - zobowiązany był do udostępnienia żądanych przez skarżącego informacji. Nie budziło również wątpliwości, że zawnioskowane przez niego dane miały publiczny charakter, gdyż obejmowały kwestię zamierzeń inwestycyjnych gminy oraz wytworzonych w związku z tym dokumentów urzędowych, a więc stanowiły informacje, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz pkt 4 lit. a u.d.i.p. Okoliczności tych nie kwestionowała zresztą żadna ze stron.

Przedmiotem sporu między stronami pozostawała natomiast ocena, czy żądane dane stanowiły informację publiczną prostą czy przetworzoną. Zagadnienie to nie może jednakże zostać rozstrzygnięte w ramach niniejszej sprawy, albowiem odnosi się ono do działalności organu, nie zaś do jego bezczynności. Powyższa kwestia stanowi zatem innego rodzaju sprawę aniżeli aktualnie procedowana. W związku z czym stronie przysługują również innego rodzaju środki zaskarżenia. W kontekście przedmiotowego postępowania godzi się jedynie podkreślić, że sam fakt uznania przez organ zawnioskowanych danych za informację przetworzoną nie zwalniał go z obowiązku zakończenia postępowania prowadzonego w tym zakresie. Stwierdzając bowiem, że oczekiwane przez stronę informacje mają charakter informacji publicznej przetworzonej, organ winien wezwać stronę do wykazania interesu publicznego przemawiającego za ich udostępnieniem

(art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.), co też w niniejszej sprawie nastąpiło. Podmiot zobowiązany wystosował bowiem w istocie takie wezwanie do strony skarżącej pismem z dnia 1 kwietnia 2019 r., nr (...). Skierowanie do wnioskodawcy powyższego wezwania nie zakończyło jednak sprawy udostępnienia informacji przetworzonej. Organ zobowiązany był jeszcze do wydania w tym przedmiocie stosownego rozstrzygnięcia, jeśliby uznał udzielenie informacji publicznej za niedopuszczalne, a strona nie wykazałaby szczególnych przesłanek przemawiających za jej dostępnieniem. Stanowi o tym wprost art. 16 ust. 1 u.d.i.p, zgodnie z którym, odmowa udostępnienia informacji publicznej przez organ władzy publicznej następuje w drodze decyzji. Wskazane rozstrzygnięcie zapadło w dniu (...) kwietnia 2019 r. i zostało przesłane skarżącemu w dniu 23 kwietnia 2019 r. Nastąpiło to zatem już po wniesieniu skargi na bezczynność w przedmiotowej sprawie, która wpłynęła do organu w dniu 5 kwietnia 2019 r.

W związku z tym należało przyjąć, że choć podmiot zobowiązany pozostawał w bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej, to stan ten usunął dopiero po wniesieniu przez stronę skargi na jego bezczynność. Skoro tak to zbędnym było zobowiązywanie organu do rozpoznania żądania strony skarżącej. Zatem postępowanie w tym przedmiocie okazało się bezprzedmiotowe i należało je umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie I sentencji wyroku.

Umorzenie postępowania sądowego w zakresie zobowiązania organu do udostępnienia skarżącemu danych publicznych, nie zwalnia sądu administracyjnego z obowiązku dokonania oceny charakteru stwierdzonej bezczynności poprzez ustalenie, czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też nie, co wprost wynika z treści art. 149 § 1a p.p.s.a.

Poddając analizie uchybienie terminom udostępnienia informacji publicznej należało przede wszystkim wziąć pod uwagę, że organ pozostawał w bezczynności w stosunkowo krótkim okresie. Nie zlekceważył on również wniesionego przez stronę żądania, ale nadał mu bieg, zawiadamiając go o przewidywanym terminie jego rozpatrzenia oraz wezwał skarżącego do wykazania, że uzyskanie żądanej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Brak jest przy tym dowodów, że powyższe czynności organu ukierunkowane były na utrudnienie skarżącemu dostępu do informacji publicznych. Stąd też należało uznać, że bezczynność podmiotu zobowiązanego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym - na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. - orzeczono w punkcie II sentencji niniejszego wyroku. Z tych samych powodów Sąd nie dostrzegł również potrzeby wymierzenia organowi grzywny czy zasądzenia na rzecz skarżącego sumy pieniężnej.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego, zawarte w punkcie III wyroku, wynikało z treści art. 201 § 1 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Rozpatrzenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej po wniesieniu skargi na bezczynność należy bowiem traktować jako jej uwzględnienie przez organ (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08 - dostępna w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.