Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2745289

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu
z dnia 7 listopada 2019 r.
IV SAB/Wr 173/19
Obowiązki organu w udostępnianiu informacji publicznej.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Lidia Serwiniowska.

Sędziowie WSA: Ireneusz Dukiel, Bogumiła Kalinowska (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu w Wydziale IV w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 listopada 2019 r. sprawy ze skargi K. N. na bezczynność Dyrektora A w C. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej

I. umarza postępowanie w przedmiocie zobowiązania organu do udzielenia odpowiedzi na wniosek z 8 lipca 2019 r.;

II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa;

III. zasądza od Dyrektora A w C. na rzecz skarżącego kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Wnioskiem z dnia 8 lipca 2019 r. adresowanym do A w C., K. N. (dalej: wnioskodawca, skarżący) domagał się udostępnienia - w formie elektronicznej - informacji publicznej w postaci skanów faktur wystawionych na rzecz (dla) wymienionego podmiotu przez - B sp. z o.o., C oraz D - za okres od 1 listopada 2018 r. Przedmiotowy wniosek został nadany drogą pocztową i wpłynął do organu 12 lipca 2019 r.

W dniu 24 lipca 2019 r., drogą elektroniczną, Dyrektor A poinformował wnioskodawcę pismem z dnia 19 lipca 2019 r., że odpowiedź na wniosek zostanie wysłana najpóźniej do 12 sierpnia 2019 r., a powodem opóźnienia jest liczny napływ wniosków o udostępnienie różnorodnych informacji publicznych do tego organu, co wymaga zaangażowania kadrowego przy jednoczesnej absencji urlopowej pracowników.

Pismem z dnia 20 sierpnia 2019 r. (nadanym 20 sierpnia 2019 r.) skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na bezczynność organu, podnosząc zarzut naruszenia przepisów:

- art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.), w zakresie, w jakim przepis ten stanowi normatywną gwarancję prawa do informacji publicznej, poprzez nieuprawnione ograniczenie tego prawa,

- art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak udostępnienia informacji publicznej we wskazanym terminie.

W związku z powyższym skarżący wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku 8 lipca 2019 i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych, z tym uzasadnieniem, że pomimo upływu w dniu 12 sierpnia 2019 r. terminu, podmiot zobowiązany, do którego skierowano wniosek, nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi.

W odpowiedzi na skargę organ podniósł, że nie zachował terminu z powodów obiektywnych a pismem z dnia 2 września 2019 r. udzielono w formie elektronicznej skarżącemu odpowiedź na wniosek powiadamiając go, iż nie dysponuje żądanymi fakturami, bowiem wskazane we wniosku firmy nie wystawiały takowych dokumentów począwszy od 1 listopada 2018 r.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści przepisu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów. Uwzględniając skargę na bezczynność sąd administracyjny zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, o czym stanowi art. 149 § 1 p.p.s.a. W tym zakresie stwierdzić należy, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w określonym w prawie terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności. Wniesienie skargi na bezczynność organu jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu, mimo istnienia ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu. Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności. Innymi słowy bezczynność organu administracyjnego można najogólniej określić jako taki stan rzeczy, w którym zawisła przed organem sprawa nie została załatwiona, mimo upływu przewidzianych w przepisach prawa terminów, a organ nie podejmuje w tym zakresie żadnych działań.

Przechodząc od tych ogólnych uwag do realiów badanej sprawy stwierdzić należy, że przedmiotem skargi jest prawo do informacji publicznej udzielanej na zasadach i w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 1330), zwanej dalej: u.d.i.p. Powyższa ustawa w kompleksowy sposób reguluje procedurę dostępu do informacji publicznej, nie zawiera jednak przepisów, które dotyczyłyby bezczynności organu. Ustawa o dostępie do informacji publicznej, przewiduje, wymienione w art. 7 ust. 1 u.d.i.p. różne sposoby udostępniania. Jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej na wniosek, o czym stanowi art. 10 u.d.i.p.

W kontrolowanej sprawie pozostaje poza sporem między stronami, że stosowny wniosek skarżący złożył, zaś adresat wniosku na przedmiotowy wniosek zareagował, wystosowaniem do skarżącego pisma z dnia 2 września 2019 r. Analiza treści powyższego pisma w kontekście złożonej przez stronę skargi na bezczynność organu wymaga stwierdzenia, że złożenie wniosku przez osobę wykonującą prawo do informacji nie nakłada na podmiot zobowiązany obowiązku automatycznego udostępnienia informacji, gdyż w pierwszej kolejności powinien on stwierdzić, czy jest on w posiadaniu wnioskowanej informacji, a następnie czy przepisy komentowanej ustawy znajdują zastosowanie w danej sytuacji. W przypadku pozytywnej odpowiedzi w dalszej kolejności podmiot zobowiązany powinien ocenić, czy nie zachodzą przesłanki ograniczające dostępność informacji, o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.

Mając na uwadze ograniczenie badania merytorycznego sprawy, jakim niewątpliwie jest bezczynność organu, należy wyjaśnić, czy informacja, o której udostępnienie wystąpił skarżący stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji. Jest to niezbędne, aby stwierdzić, że podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej pozostaje w bezczynności (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2007 r., sygn. akt. I OSK 50/06, Lex 291197).

Prawo do uzyskiwania informacji publicznej zagwarantowane jest w Konstytucji RP. Zgodnie z art. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym przyjęto, że informację publiczną stanowi każda informacja wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa w zakresie tych kompetencji. Taki charakter ma również wiadomość niewytworzona przez podmioty publiczne, lecz odnosząca się do tych podmiotów.

Oceniając pod takim kątem żądanie objęte przedmiotowym wnioskiem stwierdzić należy, że informacja, o której w nim mowa ma niewątpliwie walor informacji publicznej i jest objęta zakresem przedmiotowym ustawy o dostępie do informacji. Dotyczy bowiem przedmiotu, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. b u.d.i.p., a więc informacji o trybie działania osób prawnych samorządu terytorialnego w zakresie wykonywania zadań publicznych i ich działalności w ramach gospodarki budżetowej i pozabudżetowej. Zakresem ustawy o dostępie do informacji publicznej objęta jest bowiem informacja o faktach i dokumentach wskazujących na tryb procedowania przez podmioty wymienione w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., w zakresie wykonywanych przez nie zadań publicznych i gospodarowania majątkiem publicznym (komunalnym).

Ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje dwie formy reakcji organu na wniosek strony. Z jednej strony jest to udzielenie żądanych informacji, które należy traktować jako czynność materialno-techniczną, z drugiej zaś, w przypadku odmowy ich udostępnienia - jest to decyzja administracyjna.

Oceniając pod takim kątem pismo organu z dnia 2 września 2019 r. adresowane do skarżącego, stwierdzić należy, że jest ono odniesieniem się do żądanej przez skarżącego informacji. Takie działanie organu nie było jednak wystarczające dla uchylenia się od zarzutu bezczynności w rozpoznaniu wniosku. Jak bowiem wynika z materiału aktowego sprawy wspomniane pismo zostało wystosowane do wnioskodawcy po nadaniu przez niego przedmiotowej skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu.

W tym miejscu wskazać należy, że datą wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego jest dzień złożenia skargi w siedzibie organu lub dzień nadania skargi w placówce pocztowej. Przy czym oddanie pisma w polskim urzędzie pocztowym jest równoznaczne z wniesieniem skargi (art. 83 § 3 p.p.s.a.). Wobec tego dla oceny zasadności skargi na bezczynność kluczowy jest moment jej wniesienia. W sytuacji, gdy bezczynność istniała w dacie wniesienia skargi, lecz ustała po wniesieniu skargi, postępowanie sądowe podlega umorzeniu w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu lub dokonania czynności na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., przy jednoczesnym rozstrzygnięciu, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz ewentualnie o kwestiach wymienionych w art. 149 § 1b i § 2 p.p.s.a. W odmiennej sytuacji, tj. gdy w dacie wniesienia skargi bezczynność nie istniała, wówczas skargę należy oddalić.

Z tą ostatnią sytuacją nie mamy do czynienia w badanej sprawie, gdyż jak wskazują na to akta sprawy, organ zareagował na przedmiotowy wniosek dopiero po dniu, w którym do organu wpłynęła skarga na bezczynność organu. Jak już wyżej wskazano, dla oceny zasadności skargi na bezczynność kluczowy jest moment jej wniesienia. Dlatego też w rozpatrywanej sprawie Sąd zobowiązany jest do oceny, czy w dniu wniesienia skargi organ nadal pozostawał w bezczynności załatwienia wniosku skarżącego. Jak wynika z akt sprawy, skarga do sądu administracyjnego została nadana przez skarżącego w dniu 20 sierpnia 2019 r. (data stempla pocztowego), do organu wpłynęła w dniu 27 sierpnia 2019 r., zaś organ udzielił odpowiedzi na wniosek w dacie 2 września 2019 r.

Stwierdzić zatem należało, że w sytuacji, gdy zarzucany stan bezczynności w rozpatrzeniu wniosku skarżącego ustał po dacie wniesienia przedmiotowej skargi przez stronę, a więc w dacie wniesienia skargi zarzucana przez wnioskodawcę bezczynność istniała.

Wypada w tym miejscu przypomnieć, że termin do załatwienia sprawy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wynosi 14 od dnia doręczenia adresatowi wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), przy czym dzień, w którym wniosek wpłynął lub został osobiście złożony nie jest wliczany do 14-dniowego terminu, przewidzianego dla udzielania informacji. Natomiast gdy podmiot dysponujący nie jest w stanie dotrzymać terminu przewidzianego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., powinien zastosować procedurę, o której mowa w art. 13 ust. 2 u.d.i.p. A zatem powinien zawiadomić wnioskodawcę w terminie 14 dni od daty otrzymania wniosku o fakcie uchybienia terminowi do udzielenia informacji publicznej, z jednoczesnym podaniem przyczyn opóźnienia i wskazaniem terminu, w którym udostępni informację, nie dłuższym jednak niż dwa miesiące od złożenia wniosku. Jakkolwiek organ zastosował tenże tryb i przedłużył termin do dnia 12 sierpnia 2019 r., wszakże go nie dochował. Pozostawał zatem wprawdzie w zwłoce (stanie bezczynności), lecz tylko do dnia 2 września, kiedy to udzielił odpowiedzi na wniosek. Bezczynność zatem z tą chwilą ustała.

Wskazać należy, że skargę na bezczynność organu sąd administracyjny rozpoznaje według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie rozpoznania skargi (orzekania w sprawie). W tej sytuacji postępowanie w niniejszej sprawie w zakresie bezczynności organu w udostępnieniu informacji publicznej podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., jako bezprzedmiotowe. Z bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. mamy do czynienia wówczas, kiedy w toku postępowania, a przed wydaniem wyroku, zaistnieją zdarzenia, które czynią wydanie wyroku zbędnym lub niedopuszczalnym. Taka sytuacja wystąpiła w badanej sprawie, w związku z czym wydanie wyroku w przedmiocie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego stało się zbędne. Z tych względów orzeczono jak w pkt I wyroku.

Z kolei oceniając charakter zaistniałej bezczynności, jak tego wymaga art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd stwierdził, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa, gdyż zachowanie podmiotu zobowiązanego w kontrolowanej sprawie nie miało cech lekceważącego traktowania obowiązków nakładanych na niego mocą ustawy o dostępie do informacji publicznej. Przemawia za tym fakt, że organ nie pozostawił wniosku skarżącego bez odpowiedzi i ustosunkował się do niego, wprawdzie z przekroczeniem terminu zakreślonego ustawą o dostępie do informacji publicznej, lecz bezczynność w zakresie faktycznego udzielenia żądanych danych wynosiła niewiele, niespełna trzy tygodnie. Z powyższego wynika, że opóźnienie w rozpoznaniu wniosku skarżącego nie miało charakteru opóźnienia znacznego i tym samym nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa. Ostatecznie wniosek został prawidłowo załatwiony przy wykorzystaniu przez podmiot zobowiązany właściwej prawnej formy działania. Z tych względów Sąd uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, w związku z czym, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., orzekł jak w pkt II wyroku.

O kosztach postępowania (pkt III sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., zaliczając do niezbędnych kosztów procesu uiszczony przez skarżącego wpis od skargi w kwocie 100 zł.

Końcowo wyjaśnić również należy, że Sąd orzekał w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.