Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 646649

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 6 stycznia 2010 r.
IV SAB/Wa 217/09

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia Karolina Kisielewicz-Malec (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 6 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S.C. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie nierozpoznania wniosku postanawia: odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych

Uzasadnienie faktyczne

S.C. zwrócił się do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie o zwolnienie go z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania związanych z jego skargą na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, że nie posiada środków na opłacenie związanych ze sprawą kosztów sądowych, gdyż uzyskiwane przez niego i jego żonę dochody (w łącznej wysokości 3.571,39 zł) służą wyłącznie zaopatrzeniu trzyosobowej rodziny w podstawowe potrzeby życiowe. Wnioskodawca wyjaśnił, że znaczna część dochodu rodzina przeznacza na utrzymanie mieszkania (opłata za energię elektryczną: 116,71 zł. gaz - 126,70 zł, telefon - 109 zł, czynsz - 400, Internet - 45 zł, abonament TV - 75 zł). Ponadto skarżący opłaca składkę z tytułu ubezpieczenia na życie (144 zł miesięcznie), spłaca pożyczkę na remont mieszkania (86 zł miesięcznie). Na zakup leków skarżący przeznacza 150 zł miesięcznie.

S.C. mieszka wraz z żoną i 28 - letnią córką - studentką w mieszkaniu o powierzchni 63 m. Nie posiada zacnych oszczędności ani przedmiotów wartościowych.

Rozpatrując wniosek stwierdzono, co następuje:

Zwolnienie od kosztów sądowych (obejmują one opłaty sądowe: wpis i opłatę kancelaryjną oraz zwrot wydatków) wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 245 § 3 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - określanej dalej jako p.p.s.a.

Jak wynika z powyższego, kryterium finansowe (majątkowe) jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność do poniesienia tych kosztów, a którego wykazanie ciąży na stronie wnioskującej. S.C. warunku tego nie spełnił.

Dokonana na podstawie udzielonych informacji ocena możliwości poniesienia przez skarżącego związanych ze sprawą kosztów sądowych nie wykazuje związanego z ich opłaceniem zagrożenia dla koniecznego utrzymania. Punktem wyjścia do takiego stwierdzenia jest przede wszystkim odnoszona do wysokości związanych ze skargą kosztów sądowych analiza możliwości płatniczych wynikająca z porównania dochodów i wydatków skarżącego oraz zamieszkujących z nim członków rodziny, tj. żony i córki.

Oprócz wymaganego na obecnym etapie postępowania wpisu od skargi (100 zł) którego opłacenie warunkuje nadanie jej dalszego biegu i merytoryczne rozpoznanie, do najbardziej prawdopodobnych kosztów które mogą (nie muszą) wystąpić w przyszłości należy opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi (100 zł.) oraz wpis od skargi kasacyjnej w przypadku jej wnoszenia (połowa wpisu od skargi).

Wg złożonego oświadczenia i przedłożonych dokumentów dochody skarżącego i jego rodziny wynoszą miesięcznie 3.571 zł. Kwota ta jest wyższa od kwoty średnich miesięcznych wydatków, przedstawionej przez skarżącego (ok. 1.110 zł) obejmujących: opłaty za energię elektryczną: 116,71 zł. opłatę za gaz: 126,70 zł. opłatę za telefon: 109 zł. bilet miesięczny córki: 42 zł, ubezpieczenie na życie (144 zł), czynsz: 403 zł, Internet - 45 zł, abonament tV: 75 zł. rata pożyczki: 86 zł, zakup leków: 150 zł). Zestawienie to nie może sugerować, że wygospodarowanie przez skarżącego jakichkolwiek środków finansowych z przeznaczeniem na opłacenie kosztów sądowych jest niemożliwe lub co najmniej bardzo utrudnione nie tylko z tego powodu, że pominął on np. koszty zakupu żywności. Sąd decydując o przyznaniu skarżącemu prawa pomocy uwzględnia bowiem nie wszystkie ponoszone przez wnioskodawcę wydatki, ale tylko te bezwzględnie konieczne dla utrzymania, a więc pozwalające na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Należą do nich przede wszystkim wydatki na zakup żywności, leczenie, niezbędne opłaty na utrzymanie mieszkania. Wszystkie wydatki którym nie można przypisać tej cechy należy uznać za potencjalne źródła umożliwiające wygospodarowanie potrzebnych środków finansowych. W przypadku skarżącego można się ich doszukiwać chociażby w wydatkach na telefon i Internet, telewizję cyfrową, spłatę pożyczki.

W kontekście ustawowego kryterium przyznawania prawa pomocy wydatki te nie mogą być uznane za służące zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, a więc za niezbędne dla koniecznego utrzymania. Sam skarżący zresztą - mimo powoływania się na wydatki związane z zakupem leków i opłatami - nie wykazał, jaki spowodowałoby to dla nich uszczerbek i jakich uzasadnionych potrzeb życiowych nie mogliby przez to zaspokoić. Nie zostały ujawnione również przez niego żadne szczególne okoliczności, które wpływałyby na nadmierne obciążenie domowego budżetu.

Podkreślić raz jeszcze należy, że zaspokojenia wszystkich dotychczasowych wydatków (zwłaszcza obiektywnie "niekoniecznych") osoba wnioskująca nie może przedkładać nad obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie, i to nawet w sytuacji, gdy między tymi wydatkami a uzyskiwanymi dochodami panuje względna równowaga. Ma to związek z wyjątkowym charakterem prawa pomocy, które z racji finansowania ze środków publicznych nie może być nadużywane i które ma zastosowanie do osób znajdujących się w bardzo złej sytuacji materialno - bytowej, tj. nie posiadających własnego mieszkania (domu) oraz żadnych lub jedynie bardzo niskie dochody; okoliczności tych w odniesieniu do skarżącego nie stwierdzono.

Z uwagi na powyższe uznano, iż przy stałych dochodach opłacenie związanych ze sprawą kosztów sądowych nie będzie dla skarżącego i jego rodziny znacząco dolegliwe i nie spowoduje uszczerbku w ich koniecznym utrzymaniu.

Z tego względu brak jest podstaw do wyłączenia z zastosowania wobec skarżącego wynikającego z art. 199 p.p.s.a. obowiązku ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie.

Wyjaśnić ponadto należy, że koszty sądowe mają charakter jednorazowy, a jako związane z konkretnymi etapami postępowania sądowego są rozłożone w czasie, co powoduje, że ich ewentualne opłacenie jest znacznie mniej odczuwalne dla domowego budżetu. Ponadto, w przypadku zaś uwzględnienia przez Sąd wniesionej skargi będzie przysługiwał skarżącemu od organu który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw (art. 200 p.p.s.a.).

Z tych wszystkich względów na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2w związku z art. 245 § 3 orzeczono, jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.