Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2653150

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu
z dnia 13 marca 2019 r.
IV SAB/Po 195/18
Zawiadomienie strony postępowania o nowym terminie załatwienia sprawy a przewlekłość postępowania.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Jarosz.

Sędziowie WSA: Izabela Bąk-Marciniak (spr.), Asesor sądowy Maria Grzymisławska-Cybulska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 marca 2019 r. sprawy ze skargi H. W. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy

1. stwierdza, że Wójt Gminy dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie nr (...);

2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa;

3. w pozostałym zakresie skargę oddala;

4. zasądza od Wójta Gminy na rzecz skarżącej H. W. kwotę (...) zł ((...) złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

S. W. jako pełnomocnik H. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy w sprawie ustalenia warunków zabudowy zakończonej wydaniem decyzji odmownej nr (...) Skarżący zażądał wymierzenia organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. oraz zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania.

Postępowanie w sprawie ustalenia warunków, zakończone wydaniem decyzji z dnia 24 maja 2013 r. zostało zainicjowane wnioskiem z dnia 22 czerwca 2012 r.

W dniu 21 sierpnia 2012 r. Wójt Gminy wydał decyzję o odmowie ustalenia warunków zabudowy. Od tej decyzji w dniu 28 sierpnia 2012 r. odwołała się H. W. Decyzją z dnia 28 września 2012 r. nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania. Następnie pismem z dnia 16 stycznia 2013 r. organ wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o brakujące dokumenty. Wniosek został uzupełniony w dacie 11 lutego 2013 r.

Kolejno organ I instancji po przeprowadzeniu analizy stanu faktycznego i prawnego obszaru analizowanego, ustalił że nie zostały spełnione warunki z art. 61 ust. 1 pkt 1, 4 i 5 u.p.z.p. W obszarze analizowanym brak jest jakiejkolwiek zabudowy magazynowo - usługowej, tereny działek sąsiednich to grunty rolne, niezabudowane. Przedmiotowa działka nr (...) obejmuje użytki rolne klas I-III oznaczone jako grunty orne RIIIb o powierzchni 0,3003 ha, wchodzące w skład zwartego kompleksu użytków rolnych klas I-III, a ten zwarty obszar przekracza powierzchnię 0,5 ha, przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne może nastąpić wyłącznie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.

Następnie pismem z dnia 19 marca 2013 r. Wójt wystąpił o uzgodnienie projektu decyzji. Pismem z dnia 19 marca 2013 r. Starosta (...) stanął na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie zmiany przeznaczenia gruntów należy dokonać w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.

Zawiadomieniem z dnia 28 marca 2013 r. Wójt (...) poinformował wnioskodawcę o przedłużeniu terminu z uwagi na konieczność wykonania projektu decyzji o warunkach zabudowy uwzględniając uwagi Starosty.

W dniu 19 kwietnia 2013 r. pracownia urbanistyczna "Plan 21" opracowała projekt decyzji o warunkach zabudowy opatrując załącznik do decyzji - analizę funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu.

Zawiadomieniem z dnia 9 maja 2013 r. organ poinformował o zebraniu materiałów pozwalających wydać decyzję w sprawie. P. to strona odebrała w dniu 13 maja 2013 r.

W dniu 24 maja 2013 r. Wójt Gminy wydał decyzję nr (...) omawiającą ustalenia warunków zabudowy.

Pełnomocnik skarżącej S. W. wywiódł skargę do sądu administracyjnego na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wniósł o jej oddalenie opisując bieg postępowania w sprawie i wskazując, że w roku 2012 i 2013 Skarżący złożył około 350 wniosków o ustalenie warunków zabudowy.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm. - dalej p.p.s.a.). Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Sprawa niniejsza dotyczy skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. Postępowanie w sprawie zostało zainicjowane wnioskiem z dnia 22 czerwca 2012 r. o ustalenie warunków zabudowy. Bezspornie stroną tego postępowania była H. W., której korespondencję doręczano zarówno jej, jak i S. W. jako pełnomocnikowi H. W.

W sprawie nie rodzi wątpliwości fakt, wyczerpania przez Skarżącą trybu warunkującego skuteczne wniesienie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy w sprawie zakończonej wydaniem decyzji z dnia 24 maja 2013 r. nr (...) Fakt ten został przez Skarżącą udokumentowany i pozostaje bezsporny.

Pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 5, Warszawa 2012, str. 44; wyrok NSA z 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Pod pojęciem tym rozumie się również mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski (w]: B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, str. 238). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować więc będzie opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia (wyrok z dnia 26 października 2012 r. sygn. akt II OSK 1956/12; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, a także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia. Z punktu widzenia sprawności postępowania znacząca jest zasada szybkości postępowania wyrażona w art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm.; zwanej dalej "k.p.a."). Jej realizacja zagwarantowana została przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Przepis artykułu 35 § 1 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki.

Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 k.p.a.). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.).

Powyższe oznacza, że co do zasady postępowanie administracyjne powinno zostać zakończone tak szybko jak tylko jest to możliwe, z zastrzeżeniem, że w sprawie wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno to nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, zaś w sprawie szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że postępowanie prowadzone przez Wójta Gminy było prowadzone dłużej niż było to niezbędne do załatwienia sprawy zainicjowanej wnioskiem z dnia 22 czerwca 2012 r. W ocenie Sądu ze stanu faktycznego sprawy wynika, iż postępowania nie cechowała należyta dynamika, a czynności postępowania nie były należycie skoncentrowane.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 22 czerwca 2012 r. H. W. złożyła wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji. Tym samym w tym też dniu doszło do wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie. Zgodnie bowiem z zasadą określoną art. 61 § 3 k.p.a. wszczęcie postępowania administracyjnego na żądanie strony następuje w dniu doręczenia żądania organowi. W dniu 26 czerwca 2012 r. organ zawiadomił strony o wszczęciu postępowania, a w dniu 27 lipca 2012 r. poinformował o zebraniu materiału i zawiadomił o możliwości zapoznania się z aktami sprawy.

Następnie w dniu 21 sierpnia 2012 r. organ wydał decyzję odmowie ustalenia warunków zabudowy, od której odwołanie w dniu 28 sierpnia 2012 r. złożyła H. W. Decyzją z dnia 28 września 2012 r. nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania. Następnie pismem z dnia 16 stycznia 2013 r. organ wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o brakujące dokumenty. Wniosek został uzupełniony w dacie 11 lutego 2013 r.

Następnie pismem z dnia 19 marca 2013 r. Wójt wystąpił o uzgodnienie projektu decyzji. Pismem z dnia 19 marca 2013 r. Starosta (...) stanął na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie zmiany przeznaczenia gruntów należy dokonać w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.

Zawiadomieniem z dnia 28 marca 2013 r. Wójt (...) poinformował wnioskodawcę o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy z uwagi na konieczność wykonania projektu decyzji o warunkach zabudowy uwzględniając uwagi Starosty.

W dniu 19 kwietnia 2013 r. pracownia urbanistyczna "Plan 21" opracowała projekt decyzji o warunkach zabudowy opatrując załącznik do decyzji - analizę funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu. Po przeprowadzeniu analizy stanu faktycznego i prawnego obszaru analizowanego, ustalono, że nie zostały spełnione warunki z art. 61 ust. 1 pkt 1, 4 i 5 u.p.z.p. W obszarze analizowanym brak jest jakiejkolwiek zabudowy magazynowo - usługowej, tereny działek sąsiednich to grunty rolne, niezabudowane. Przedmiotowa działka nr (...) obejmuje użytki rolne klas I-III oznaczone jako grunty orne RIIIb o powierzchni 0,3003 ha, wchodzące w skład zwartego kompleksu użytków rolnych klas I-III, a ten zwarty obszar przekracza powierzchnię 0,5 ha, a zatem przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne może nastąpić wyłącznie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.

Zawiadomieniem z dnia 9 maja 2013 r. organ poinformował o zebraniu materiałów pozwalających wydać decyzję w sprawie. Pismo to strona odebrała w dniu 13 maja 2013 r.

W dniu 24 maja 2013 r. Wójt Gminy wydał decyzję nr (...) omawiającą ustalenia warunków zabudowy.

Badając zasadność złożonej skargi Sąd miał na uwadze, że w sprawie organ I instancji winien rzetelnie i szczegółowo przeprowadzić postępowanie już na etapie przed wydaniem decyzji w dniu 21 sierpnia 2012 r. Wtedy należało zobowiązać wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku i zlecić przeprowadzenie dokładnej analizy urbanistycznej. Sąd miał na uwadze także to, iż w dniu 28 marca 2013 r. organ poinformował strony o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy. Badając skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania Sąd nie może jednak ograniczyć się do samego tylko ustalenia czy w sprawie wydano zawiadomienie o którym mowa w art. 36 k.p.a., ale musi dokonać zasadności wydania tego zawiadomienia w kontekście konkretnych okoliczności badanej sprawy. Sąd musi ustalić jakie przyczyny wskazano jako uzasadniające przedłużenie terminu załatwienia sprawy i ocenić zasadność czynności, które były podejmowane pomiędzy wydaniem takiego zawiadomienia, a wydaniem decyzji kończącej postępowanie w danej instancji. W tym też kontekście ocenić należało zawiadomienie z dnia 28 marca 2013 r. Już przyczyny niezałatwienia sprawy w terminie, wskazane w tym zawiadomieniu prowadzą do wniosku, że w istocie niezałatwienie sprawy w terminie spowodowane było "koniecznością wykonania projektu decyzji o warunkach zabudowy wraz z analizą" (k.58 akt administracyjnych). Prowadzone powtórnie postępowanie dotyczyło ustalenia warunków zabudowy. Ustawodawca nie uregulował w sposób autonomiczny terminu wydania decyzji w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. W okolicznościach badanej sprawy, pomiędzy złożeniem wniosku (22 czerwca 2012 r.) a wydaniem decyzji (24 maja 2013 r.) minęło 11 miesięcy. Natomiast pomiędzy zawiadomieniem z dnia 28 marca 2013 r. o przedłużeniu. terminu do załatwienia sprawy, a wydaniem przedmiotowej decyzji w dniu 24 maja 2013 r. nie udokumentowano żadnej czynności organu poza zawiadomieniem stron w dniu 9 maja 2013 r. o zebranym materiale dowodowym, przy czym organ od dnia 19 kwietnia 2013 r. dysponował już projektem decyzji.

W tym kontekście należy również podnieść, że rozpoznawanej sprawy nie można uznać za szczególnie skomplikowaną pod względem faktycznym lub prawnym. Jednocześnie też należy zauważyć, że postępowanie toczyło się powtórnie po uchyleniu decyzji o odmowie udzielenia warunków zabudowy z dnia 21 sierpnia 2012 r. przez SKO decyzją z dnia 28 września 2012 r. A zatem organ przez 8 miesięcy prowadził powtórne postępowanie dowodowe, które polegało na sporządzeniu analizy urbanistycznej i wystąpienie do Starosty o uzgodnienie w zakresie ochrony gruntów rolnych.

Reasumując Sąd stwierdza, że postępowanie w sprawie wydania decyzji o odmowie ustalenia warunków zabudowy prowadzone było przewlekle. W okresie tym nie wystąpiły jakiekolwiek uzasadnione przeszkody, uniemożliwiające organowi wcześniejsze wydanie decyzji kończącej postępowanie. Wymaga podkreślenia, że organy administracji publicznej powinny działać efektywnie, tj. sprawnie, szybko, skutecznie, biorąc pod uwagę ekonomikę podejmowanych działań. Działania administracji winny się więc charakteryzować swego rodzaju aktywnością, nakierowaną na sprawne i odpowiednie załatwienie konkretnej sprawy. Rozpoznawana sprawa mogła zostać załatwiona w terminie krótszym.

Z tych względów Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdził, że Wójt Gminy dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 1 wyroku). Sąd uznał jednak, że przewlekłość postępowania organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 wyroku). Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., pozostaje bowiem stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12, LEX nr 1218894). Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., OSK 468/13, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r., II SAB/Wr 14/14; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 października 2013 r., II SAB/Po 69/13 i z dnia 11 marca 2015 r., IV SAB/Po 19/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zaistniała. Należy bowiem zauważyć, że w trakcie całego postępowania okresy braku aktywności procesowej nie były znaczne i liczne. Nadto organ dnia 24 maja 2013 r. wydał decyzję administracyjną. Dokonując oceny we wskazanym zakresie Sąd wziął również pod uwagę, że niezałatwienie sprawy w terminie spowodowane było złożeniem przez Skarżącego ponad 350 wniosków o ustalenie warunków zabudowy. Okoliczność ta jakkolwiek nie ma wpływu na ocenę, która uzasadniałaby prowadzenie postępowania dłużej niż było to niezbędne, to jednak ma wpływ na ocenę, czy przekroczenie terminów miało charakter rażący. W ocenie Sądu złożenie tak znacznej ilości wniosków o ustalenie warunków zabudowy niewątpliwie miało wpływ na długość prowadzonego postępowania, co w konsekwencji prowadzi do oceny, że stwierdzona przewlekłość postępowania nie miała charakteru rażącego. Z tych przyczyn Sąd nie znalazł podstaw do wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.

Z powołanych powyżej przyczyn skarga podlegała oddaleniu w pozostałym zakresie na podstawie art. 151 p.p.s.a. O należnych skarżącej kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.