Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1500582

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 19 sierpnia 2014 r.
IV SAB/Gl 78/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.).

Sędziowie WSA: Beata Kozicka, Stanisław Nitecki.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi Fundacji A w B. na bezczynność Wójta Gminy B. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej

1)

stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa;

2)

w pozostałym zakresie postępowanie umarza;

3)

zasądza od Wójta Gminy B. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 złotych (słownie: sto złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Pismem z dnia 29 listopada 2013 r. Fundacja A w B. zwróciła się do Wójta Gminy B. o udostępnienie, na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej, informacji poprzez udzielenie odpowiedzi na 26 pytań dotyczących programu przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz profilaktyki i rozwiązywaniu problemów alkoholowych jak również strategii rozwiązywania problemów społecznych, a w szczególności źródeł ich finansowania, linków do stron www, na których znajdują się wyżej wymienione programy, konsultacji społecznych z nimi związanych oraz danych odnoszących się do: prowadzonego poradnictwa w zakresie przeciwdziałania przemocy w rodzinie, Zespołu Interdyscyplinarnego i Grup Roboczych (w tym liczby ich posiedzeń, składów osobowych, uchwał, zarządzeń bądź regulaminów powołujących te składy), ośrodków wsparcia i punktów konsultacyjnych, procedury postępowania z ofiarą przemocy, a także uruchomionych w gminie procedur tzw. "Niebieskich Kart".

W dniu 12 maja 2014 r. Fundacja A w B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Wójta Gminy B. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, domagając się zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku w terminie 14 dni i stwierdzenia, że jego bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenia od organu koszów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazano, że wszystkie żądane informacje stanowią informację publiczną. Dodano również, że do dnia wniesienia wyżej wymienionej skargi organ nie udzielił odpowiedzi w zakresie objętym wnioskiem.

Następnie w dniu 16 maja 2014 r. Wójt Gminy B.i, drogą elektroniczną, udzielił odpowiedzi na wszystkie pytania strony skarżącej zawarte we wniosku z dnia 29 listopada 2013 r.

Natomiast w odpowiedzi na skargę Wójt Gminy B. wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie umorzenie postępowania. Jednocześnie organ administracji wyjaśnił, że zakres żądania strony skarżącej był niezwykle obszerny i obejmował w zdecydowanej części materiały archiwalne, których skompletowanie wymagało czasu, co przyczyniło się do niewypełnienia przez organ ciążącego na nim obowiązku w przepisanym terminie. Przyznał także, iż nie poinformował strony skarżącej o powodach opóźnienia oraz nie wskazał nowego terminu, w jakim udostępni żądane informacje publiczne. Poza tym organ administracji wskazał, że działając w trybie autokontroli, pismem z dnia 16 maja 2014 r. dokonał czynności mających na celu realizację w całości żądania strony skarżącej.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle obowiązujących unormowań, w szczególności zgodnie z regulacją art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sąd administracyjny, w zakresie swojej kognicji, orzeka między innymi w przedmiocie skarg na bezczynność organów administracji publicznej kontrolując postępowanie tych organów z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego.

Z kolei zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego (w tym skargę na bezczynność) można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Środkiem takim jest zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie, wniesione do organu wyższego stopnia (art. 37 k.p.a.). Jedynym wyjątkiem od wyżej wymienionej zasady jest skarga na bezczynność organu administracyjnego polegająca na nieudostępnieniu informacji publicznej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 z późn. zm.) zwanej dalej u.d.i.p. W tym przypadku nie jest konieczne wyczerpanie środków zaskarżenia przed wniesieniem skargi do sądu (patrz: wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 września 2009 r. - II SAB/Wa 57/09, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 14 października 2008 r. - II SAB/Bk 29/08).

Wskazana powyżej ustawa o dostępie do informacji publicznej określa obowiązki organu, do którego został złożony wniosek o udostępnienie informacji publicznej, wskazując, w jaki sposób postępowanie powinno być zakończone. Podmiot, do którego złożono wniosek, jeśli wniosek ten dotyczy informacji publicznej, powinien albo udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej (art. 10 u.d.i.p.), albo w drodze decyzji odmówić jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Możliwe jest także umorzenie postępowania w drodze decyzji w trybie art. 16 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 2 tej ustawy. Organ, do którego skierowano wniosek o udostępnienie informacji ma obowiązek podjąć jedną z tych form działania w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p.

Jak wynika z przekazanych Sądowi akt w dniu wniesienia skargi organ pozostawał bezczynny w załatwieniu wniosku strony skarżącej z dnia 29 listopada 2013 r. Stan ten jednak został usunięty po wniesieniu skargi do Sądu. Nie budzi bowiem wątpliwości okoliczność, że Wójt Gminy B. w dniu 16 maja 2014 r. udzielił odpowiedzi na wszystkie 26 pytań strony skarżącej zawartych w powyższym wniosku.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność organu, zobowiązuje go do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Skoro wniosek skarżącego o udzielenie informacji publicznej został już załatwiony, to postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie bezczynności organu stało się bezprzedmiotowe i podlega w związku z tym umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Innymi słowy, udzielenie przez organ informacji publicznej przerywało (zakończyło) jego bezczynność, a skoro tak, to organ w bezczynności już nie pozostawał, a co za tym idzie Sąd nie mógł zastosować trybu przewidzianego w art. 149 p.p.s.a.

Z tych względów orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku.

Nie stało się jednak bezprzedmiotowe postępowanie sądowe w całości. Podjęcie działania przez organ, którego bezczynność była przedmiotem skargi, nie zwalnia Sądu z obowiązku rozważenia i dokonania oceny, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz, w zależności od tej oceny, ewentualnego orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny. Stosownie bowiem do treści art. 149 § 1 zd. drugie p.p.s.a. Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wynika to ze zmiany stanu prawnego. Przepis art. 149 p.p.s.a., w wyniku nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 20 stycznia 2011 r., o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. Nr 34, poz. 173), która weszła w życie 17 maja 2011 r. oraz ustawą z dnia 25 marca 2011 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 76, poz. 409), która weszła w życie 12 lipca 2011 r., stanowi, w jego § 1, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania polega na zobowiązaniu organu do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Przepis ten stanowi również, że sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 p.p.s.a.). Przytoczona wyżej treść tego przepisu w zestawieniu z regulacją ustawową z dnia 20 stycznia 2011 r., o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa, rozszerzyła niewątpliwie katalog środków przysługujących stronie celem przeciwdziałania bezczynności organu, czy przewlekłemu prowadzeniu postępowania, jak również zobowiązała sądy administracyjne do szerszego niż dotychczas rozumienia skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Natomiast odmienna wykładnia art. 149 p.p.s.a., prowadziłaby do pozbawienia strony możliwości dochodzenia odszkodowania, o którym mowa w art. 417 (1) § 3 k.c., za szkodę, której źródłem jest niewydanie orzeczenia lub decyzji, a także wypaczałaby sens wprowadzonych zmian w przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz Kodeksie postępowania administracyjnego. Trzeba zwrócić uwagę na okoliczność, że użycie w zdaniu drugim § 1 art. 149 p.p.s.a. wyrazu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wręcz przeciwnie z analizy tego przepisu, w kontekście przepisu art. 417 (1) § 3 k.c., wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo, że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu (vide: postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12).

W przedstawionych okolicznościach faktycznych sprawy Sąd nie znalazł podstaw do uznania, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z akt sprawy wynika, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej wpłynął do Urzędu Gminy B. w dniu 2 grudnia 2013 r. natomiast dopiero w dniu 16 maja 2014 r. organ udzielił odpowiedzi na wyżej wymieniony wniosek jednakże powodem przekroczenia terminów określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej był obszerny zakres żądania strony skarżącej obejmujący w zdecydowanej części materiały archiwalne, których skompletowanie wymagało czasu. Wskazane twierdzenia organu, zdaniem Sądu, są przekonywujące.

Okoliczności te uzasadniają rozstrzygnięcie zawarte w pkt 1 wyroku.

W pkt 3 sentencji Sąd postanowił, na zasadzie art. 201 § 1 p.p.s.a. o zwrocie stronie skarżącej od organu kosztów postępowania.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.