Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2702331

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu
z dnia 5 czerwca 2019 r.
IV SA/Wr 94/19
Ustalanie dochodu rzutującego na prawo do wnioskowanego świadczenia rodzinnego.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków.

Sędziowie: WSA Ewa Kamieniecka, NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu na rozprawie w Wydziale IV w dniu 5 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia (...), nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę w całości.

Uzasadnienie faktyczne

Postępowanie administracyjne w sprawie wszczęte zostało wnioskiem J. L. (dalej: wnioskodawczyni, strona, skarżąca) z dnia 13 września 2018 r. o ustalenie na jej rzecz prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Decyzją z dnia 8 października 2018 r. nr (...), wydaną z powołaniem się na przepisy art. 1, art. 2, art. 9, art. 10, art. 11, art. 12, art. 15, art. 18, art. 19, art, 20, art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2018 r. poz. 554 z późn. zm., dalej u.p.o.u.a.), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach w sprawach o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1467), art. 104, art. 107 k.p.a., Burmistrz Miasta i Gminy K. odmówił przyznania stronie wnioskowanego świadczenia z tym uzasadnieniem, że strona nie spełnia wszystkich warunków określonych w u.p.o.u.a., a mianowicie przekracza kryterium dochodowe. Organ ustalił, że przeciętny miesięczny dochód osiągnięty w 2018 r. przez członków rodziny strony, po uwzględnieniu dochodu utraconego - wynosi 3 745,54 zł. Składa się na niego dochód uzyskany przez M. L. - matkę strony - w 2017 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz dochody nieopodatkowane w postaci otrzymywanych alimentów, stypendiów, środków unijnych na rozpoczęcie działalności gospodarczej oraz wsparcia pomostowego ze środków unijnych na działalność gospodarczą. Dochód ten w przeliczeniu na członka rodziny wynosi 1 248,51 zł i przekracza ustawowe kryterium dochodowe.

Strona odwołała się od powyższej decyzji, podnosząc zarzut nieprawidłowego doliczenie do dochodów jej rodziny otrzymanych środków unijnych oraz wsparcia pomostowego ze środków unijnych. Odwołująca się wywodziła, że uzyskana dotacja jak i otrzymane przez nią wsparcie pomostowe zostały w całości przeznaczone na finansowanie nowopowstałej działalności gospodarczej. Według strony fakt, że uzyskane środki mogły być przeznaczone jedynie na konkretny cel wskazany w umowie, a nie na wydatki związane z utrzymaniem rodziny, przemawia za niewliczaniem tych środków do dochodów rodziny. W takim przypadku dochód osiągnięty w 2017 r. uprawnia ją do wnioskowanego świadczenia.

Decyzją z dnia 26 listopada 2018 r., nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach decyzji ostatecznej Kolegium wskazało, że warunki nabywania prawa do świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, zasady i tryb postępowania w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń z funduszu alimentacyjnego reguluje ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Przechodząc do oceny merytorycznej wydanej w sprawie decyzji organ odwoławczy przywołał przepis art. 9 ust. 2 u.p.o.u.a., zgodnie z którym, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Przekroczenie kryterium dochodowego jest zatem okolicznością, która uniemożliwia przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Według Kolegium, dla ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, dochodem rodziny będzie dochód osiągnięty przez stronę oraz jej matkę. Dochodem członka rodziny jest zaś przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4b (art. 2 pkt 5a u.p.o.u.a.). W przypadku ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres od dnia 1 października 2018 r. do dnia 30 września 2019 r., rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2017. Organ II instancji zaznaczył, że przez dochód rozumieć należy dochód zdefiniowany w przepisach ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 z późn. zm., dalej: u.ś.r.) tj. w jej art. 2 pkt 1.

Kolegium wskazało, że w 2017 r. strona uzyskiwała dochód z tytułu zatrudnienia w firmie (...) sp. z o.o., (...) z o.o. sp.k., (...) sp. z o.o. oraz (...). Umowy o pracę oraz umowy zlecenia, na podstawie których strona podejmowała zatrudnienia u ww. pracodawców, wygasły. Tym samym, na podstawie art. 9 ust. 3 u.p.o.u.a. w związku z art. 2 pkt 17 lit. c) u.ś.r., dochody z powyższych źródeł należało traktować jako dochody utracone - zatem nie podlegały one uwzględnieniu przy ustalaniu dochodu właściwego dla ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia.

Jednocześnie z oświadczenia strony z dnia 13 września 2018 r. złożonego przed organem I instancji, wynika, że w 2017 r. osiągnęła ona dochód w kwocie łącznej 5 650 zł z tytułu stypendiów uzyskanych w trakcie kształcenia na Ś. Uniwersytecie Medycznym w K. oraz w Wyższej Szkole Zarządzania i Przedsiębiorczości w W. oraz kwotę 2 400 zł - tytułem wypłaconych na jej rzecz alimentów. Dochody z powyższych źródeł są dochodami w rozumieniu art. 2 pkt 4 u.p.o.u.a. w związku z art. 3 pkt 1c) u.ś.r. Organ uznał, że pomimo iż strona nie uzyskiwała w ich w czasie ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, nie należy tej okoliczności traktować jako utraty dochodu w rozumieniu przepisów u.ś.r. Tym samym uznano, że łączny dochód strony uzyskany w 2017 r. i właściwy dla weryfikacji przesłanek uprawniających ją do wnioskowanego świadczenia wyniósł łącznie 5 650 zł, zaś miesięcznie - 670,83 zł.

Organ odwoławczy dalej wskazał, że z oświadczenia z dnia 13 września 2018 r. -złożonego przed organem I instancji - wynika, że w 2017 r. matka strony osiągnęła dochód m.in. z tytułu otrzymywanego zasiłku chorobowego oraz zasiłku dla bezrobotnych. W ocenie organu dochody te należy jednak traktować obecnie - na podstawie art. w art. 9 ust. 3 u.p.o.u.a. w zw. z art. 2 pkt 17 lit. b) i f) u.ś.r. - jako dochody utracone, które nie podlegają uwzględnieniu przy obliczaniu dochodu właściwego dla ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia. W 2017 r. matka strony osiągnęła jednocześnie dochód z tytułu rozpoczęcia prowadzenia w dniu 28 sierpnia 2017 r. działalności gospodarczej. Z akt sprawy (dokument PIT-36, PIT/B oraz dane uzyskane z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych) wynika, że z tego tytułu matka strony uzyskała dochód w wysokości 7 418,81 zł. Dochód ten należało pomniejszyć o: koszty jego uzyskania w kwocie 4 913,04 zł, podatek należny od dochodu w kwocie 0 zł, składki na ubezpieczenia społeczne odliczone od dochodu w kwocie 0 zł oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 1 486,40 zł. Dochód właściwy dla ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego uzyskany przez matkę strony wyniósł zatem (z powyższego źródła) kwotę 1 018,56 zł.

Natomiast zgodnie z art. 9 ust. 4 u.p.o.u.a., w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, ustalając dochód członka rodziny, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Tym samym dochód uzyskany przez matkę strony z prowadzenia działalności gospodarczej należało podzielić przez liczbę 5. Dochód właściwy dla ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wyniósł zatem w tym przypadku 203, 71 zł.

W ocenie Kolegium sporne w niniejszej sprawie pozostaje zaliczenie do dochodu rodziny strony kwot uzyskanych w 2017 r. przez matkę strony z tytułu realizacji zawartej z D. Agencją Współpracy Gospodarczej sp. z o.o. z siedzibą we W. "Umową o przyznanie finansowego wsparcia pomostowego nr (...)" oraz "Umową na otrzymanie wsparcia finansowego na rozwój przedsiębiorczości nr (...)". Na ich podstawie matka strony otrzymała dotację oraz wsparcie pomostowe, będące pomocą de minimis udzielaną zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 2 lipca 2015 r. w sprawie udzielania pomocy de minimis oraz pomocy publicznej w ramach programów operacyjnych finansowanych z Europejskiego Funduszu Społecznego na lata 2014 - 2020.

W tym zakresie organ II instancji zauważył, że zgodnie z art. 2 pkt 4 u.p.o.u.a., który odsyła w tym zakresie do przepisów u.ś.r., przez dochód rozumieć należy także środki bezzwrotnej pomocy zagranicznej otrzymywane od rządów państw obcych, organizacji międzynarodowych lub międzynarodowych instytucji finansowych, pochodzące ze środków bezzwrotnej pomocy przyznanych na podstawie jednostronnej deklaracji lub umów zawartych z tymi państwami, organizacjami lub instytucjami przez Radę Ministrów, właściwego ministra lub agencje rządowe, w tym również w przypadkach, gdy przekazanie tych środków jest dokonywane za pośrednictwem podmiotu upoważnionego do rozdzielania środków bezzwrotnej pomocy zagranicznej na rzecz podmiotów, którym służyć ma ta pomoc.

Zdaniem organu odwoławczego, środki uzyskane przez matkę strony za pośrednictwem D. Agencji Współpracy Gospodarczej sp. z o.o. z siedzibą we W. są środkami bezzwrotnej pomocy zagranicznej otrzymanej z Unii Europejskiej - jej Europejskiego Funduszu Społecznego - a ich przekazanie nastąpiło za pośrednictwem uprawnionego do tego podmiotu, w ramach realizacji Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa D. 2014-2020, Oś priorytetowa 8 Rynek pracy, Działanie 8.3 Samozatrudnienie, przedsiębiorczość oraz tworzenie, nowych miejsc pracy. Dochód ten tym samym traktować należy jako dochód w rozumieniu przepisów u.ś.r., podlegający uwzględnieniu przy ustalaniu prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Z kolei odnosząc się do zarzutów odwołania, Kolegium wskazało, że nie podważa zawartych w nim twierdzeń, lecz podnoszone zarzuty nie mogą jednak wpłynąć na prawidłowość rozstrzygnięcia. Przepis ustawy jasno stanowi, że każdy dochód będący bezzwrotną pomocą ze strony organizacji międzynarodowej jest dochodem w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych Nie ma znaczenia, na jaki cel został on wydatkowany. Zdaniem Kolegium, nie można się przy tym zgodzić z tezą, że przeznaczenie środków na prowadzoną działalność gospodarczą nie jest ich wydatkowaniem na utrzymanie rodziny. Pośrednio przyczyniają się one bowiem do zaspokojenia jej potrzeb, służąc uzyskaniu dochodu i poprawie jej sytuacji bytowej.

Według organu odwoławczego jest zatem bezsporne, że w 2017 r. matka strony uzyskała kwotę dotacji w kwocie 24 000 zł oraz kwotę 6 250 wsparcia pomostowego. Przeciętny miesięczny dochód uzyskany z powyższych źródeł wyniósł zatem w 2017 r. - 2 520,83 zł. Ponadto z oświadczenia z dnia 13 września 2018 r. wynika, że matka strony uzyskała w 2017 r. dochód w kwocie 4 200 zł z tytułu stypendium uzyskanego w trakcie kształcenia w Wyższej Szkole Bankowej we W. Przeciętny miesięczny dochód uzyskany z powyższego źródła wyniósł zatem w 2017 r. - 350 zł.

Dokonując zsumowania powyżej wymienionych, przeciętnych miesięcznych dochodów uzyskanych przez stronę oraz jej matkę z różnych źródeł w 2017 r. uznano, że dochód ten wynosi (670,83 zł + 203,71 zł + 2 520,83 + 350 zł) 3 745,37 zł. Jednocześnie dochód ten w przeliczeniu na członka rodziny (jak wskazała strona we wniosku, jej rodzina składa się z trzech osób), wynosi (3 745,37 zł: 3) 1 248,45 zł i przekracza ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Końcowo podkreślono, że nawet w przypadku przekroczenia kryterium dochodowego o niewielką wartość, organy obowiązane są do odmownego załatwienia złożonego wniosku.

Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania wedle norm przepisanych. Skarga oparta została na zarzutach naruszenia przepisów:

- art. 3 pkt 1 lit. c tiret dziewiąty u.ś.r. w związku z art. 2 ust. 1 u.p.o.u.a. przez nieprawidłową wykładnię i niewłaściwe zastosowanie - poprzez uznanie otrzymanych przez matkę strony środków unijnych za środki bezzwrotnej pomocy zagranicznej (otrzymywane od rządów państw obcych, organizacji międzynarodowych lub międzynarodowych instytucji finansowych, pochodzące ze środków bezzwrotnej pomocy przyznanych na podstawie jednostronnej deklaracji lub umów zawartych z tymi państwami, organizacjami lub instytucjami przez Radę Ministrów, właściwego ministra lub agencje rządowe, w tym również w przypadkach, gdy przekazanie tych środków jest dokonywane za pośrednictwem podmiotu upoważnionego do rozdzielania środków bezzwrotnej pomocy zagranicznej na rzecz podmiotów, którym służyć ma ta pomoc) - a przez to za dochód i w konsekwencji poprzez uznanie, że dochód na jednego członka rodziny przekracza ustawowy próg;

- postępowania administracyjnego, poprzez wydanie decyzji utrzymującej decyzję organu pierwszej instancji - zamiast wydania decyzji ją uchylającej i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że z uwagi na charakter wsparcia finansowego, wymogi stawiane przedsiębiorcy przez beneficjenta, niepewność co do konieczności zwrotu dotacji, trudno uznać otrzymane przez matkę skarżącej wsparcie, za środki bezzwrotnej pomocy. Zgodnie z zawartymi umowami przedsiębiorca ma szereg obowiązków i ograniczeń, co do sposobu wydatkowania przyznanych środków. W zamian za otrzymane dofinansowanie matka skarżącej zobowiązała się prowadzić i utrzymać zarejestrowaną działalność gospodarczą przez okres co najmniej 12 miesięcy. Taka charakterystyka umów o udzielenie wsparcia, zdaniem skarżącej, wyklucza możliwość potraktowania tych środków jako dochód w rozumieniu u.ś.r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji wraz z przedstawioną w niej argumentacją.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Spór w niniejszej sprawie nie dotyczy faktów,lecz interpretacji zastosowanych w niej przepisów. Identyfikując występujący w badanej sprawie problem prawny stwierdzić należy, że spór koncentruje się wokół uznania czy w niespornych okolicznościach sprawy organy zasadnie uznały, że strona nie nabyła prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Natomiast osią sporu jest zasadniczo to, czy organy odmawiając stronie przyznania wnioskowanego przez nią świadczenia, prawidłowo ustaliły dochód w rodzinie strony, przyjmując, że otrzymane środki unijne oraz wsparcie pomostowe powinny być zaliczane do dochodów rodziny skarżącej.

Kluczowym zatem zagadnieniem w sprawie jest udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy otrzymane środki unijne na działalność gospodarczą oraz wsparcie pomostowe ze środków unijnych na działalność gospodarczą powinny być zaliczane do dochodów rodziny skarżącej - jak uznały organy obu instancji, czy wprost przeciwnie - jak wywodzi strona skarżąca.

Mając na uwadze tak zakreśloną istotę sporu na wstępie wskazać należy, że warunki nabywania prawa do świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, zasady i tryb postępowania w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń z funduszu alimentacyjnego reguluje ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, której art. 9 ust. 1 stanowi, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. Stosownie do art. 9 ust. 2 u.p.o.u.a. świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł.

Z kolei w myśl art. 2 u.p.o.u.a., ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to dochód, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych (pkt 4), dochodzie rodziny - oznacza to dochód rodziny, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych (pkt 5), dochodzie członka rodziny - oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4a (pkt 5a).

Z przytoczonych przepisów wynika, że w niniejszej sprawie istotne było ustalenie dochodu rodziny (w tym - w przeliczeniu na osobę w rodzinie), w celu porównania ustalonej wysokości z kwotą określoną w art. 9 ust. 2 u.p.o.u.a.

Przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. - jak wyżej wskazano - nie definiują samodzielnie pojęcia dochodu, odsyłając w tej mierze do ustawy o świadczeniach rodzinnych, dalej: u.ś.r. W tym miejscu wypada przytoczyć brzmienie art. 3 pkt 1 u.ś.r., wedle którego ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób:

a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne,

b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne,

c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Jak wynika z cytowanego przepisu ustawa o świadczeniach rodzinnych zawiera autonomiczną regulację dotyczącą zasad ustalania wysokości dochodu osoby i rodziny ubiegającej się o świadczenia w niej przewidziane. Potwierdzeniem tego jest brak odwołania się do regulacji zawartych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, lecz wymienienie katalogu zamkniętego dochodów nieopodatkowanych na podstawie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. c tiret dziewiąty u.ś.r., przez dochód rozmieć należy także środki bezzwrotnej pomocy zagranicznej otrzymywane od rządów państw obcych, organizacji międzynarodowych lub międzynarodowych instytucji finansowych, pochodzące ze środków bezzwrotnej pomocy przyznanych na podstawie jednostronnej deklaracji lub umów zawartych z tymi państwami, organizacjami lub instytucjami przez Radę Ministrów, właściwego ministra lub agencje rządowe, w tym również w przypadkach, gdy przekazanie tych środków jest dokonywane za pośrednictwem podmiotu upoważnionego do rozdzielania środków bezzwrotnej pomocy zagranicznej na rzecz podmiotów, którym służyć ma ta pomoc.

Mając na uwadze przytoczone unormowania, organy orzekające w sprawie prawidłowo ustaliły, że dla ustalenia prawa skarżącej do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jej dochodem będzie dochód osiągnięty przez nią oraz jej matkę oraz, że w przypadku ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres od dnia 1 października 2018 r. do dnia 30 września 2019 r., rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia jest rok kalendarzowy 2017 r.

Organy obu instancji po dokonaniu stosownych obliczeń ustaliły, że przeciętny miesięczny dochód osiągnięty w 2018 r. przez członków rodziny skarżącej, po uwzględnieniu dochodu utraconego - wynosi 3 745,54 zł. Składa się na niego dochód uzyskany przez matkę skarżącej - w 2017 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz dochody nieopodatkowane w postaci otrzymywanych alimentów, stypendiów, środków unijnych na rozpoczęcie działalności gospodarczej oraz wsparcia pomostowego ze środków unijnych na działalność gospodarczą. Dochód ten w przeliczeniu na członka rodziny wynosi 1 248,51 zł i przekracza ustawowe kryterium dochodowe.

Sporne w sprawie pozostaje - o czym była już mowa na wstępie-zaliczenie do dochodu rodziny skarżącej kwot uzyskanych przez jej matkę z tytułu realizacji zawartej z D. Agencją Współpracy Gospodarczej sp. z o.o. z siedzibą we W. "Umową o przyznanie finansowego wsparcia pomostowego nr (...)" oraz "Umową na otrzymanie wsparcia finansowego na rozwój przedsiębiorczości nr (...)", na mocy których matka skarżącej otrzymała odpowiednio 6.250 zł i 24.000 zł. Z postanowień powyższych umów jednoznacznie wynika, że dotacja oraz wsparcie pomostowe, jakie otrzymała matka skarżącej stanowi pomoc de minimis, która jest udzielana zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 2 lipca 2015 r. w sprawie udzielania pomocy de minimis oraz pomocy publicznej w ramach programów operacyjnych finansowanych z Europejskiego Funduszu Społecznego na lata 2014 - 2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 1073). Powyższe rozporządzenie wydane zostało na podstawie art. 27 ust. 4 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 1431), której art. 27 ust. 1 stanowi, że w zakresie, w jakim w ramach programów operacyjnych jest udzielana pomoc publiczna w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej lub pomoc de minimis, zastosowanie mają szczegółowe warunki i tryb udzielania pomocy. Przy czym podmiotami udzielającymi pomocy, o której mowa w ust. 1, są instytucje zarządzające, instytucje pośredniczące, instytucje wdrażające lub beneficjenci, a także inne podmioty, o których mowa w art. 2 pkt 12 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 362). Podmiotami udzielającymi pomocy mogą być również inne podmioty określone w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie ust. 4., o czym stanowią dalej ust. 2 i ust. 3 art. 27 powołanej wyżej ustawy. Jednocześnie ust. 5 art. 27 omawianej ustawy przewiduje, że szczegółowe przeznaczenie, warunki i tryb udzielania pomocy, o której mowa w ust. 1, nieobjętej przepisami, o których mowa w ust. 4, lub innymi przepisami określa umowa o dofinansowanie projektu, decyzja o dofinansowaniu projektu lub akt będący podstawą jej udzielenia.

Powyższe rozporządzenie z dnia 2 lipca 2015 r. stanowi implementację rozporządzenia Komisji UE nr 1407/13 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie zastosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (§ 1 rozporządzenia z). Przepis § 10 omawianego rozporządzenia określa na co może być przeznaczana pomoc de minimis w szczególności. Z pkt 7 § 10 tegoż rozporządzenia wynika, że może być ona przeznaczona m.in. na bezzwrotną pomoc finansową na rozpoczęcie działalności gospodarczej.

Z powyższej regulacji wynika zatem, że udzielenie pomocy w ramach pomocy de minimis jest rodzajem publicznej pomocy, której udzielenie jest obwarowane określonymi warunkami. Pomoc ta stanowi specjalny rodzaj wsparcia publicznego, z którego mogą skorzystać polscy przedsiębiorcy, jest to wsparcie dla małych i średnich firm. W tym miejscu może nasuwać się pytanie jaki charakter - z punktu widzenia definicji dochodu na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych - mają środki finansowe pochodzące ze środków bezzwrotnej pomocy publicznej w ramach pomocy de minimis, jeśli beneficjent zrealizuje warunki pomocy.

Z taką sytuacją mamy do czynienia w realiach niniejszej sprawy. Nie ulega wątpliwości, że środki uzyskane przez matkę skarżącej z tego tytułu należy zakwalifikować jako pomoc publiczną de minimis regulowaną przepisami powołanego wyżej rozporządzenia z dnia 2 lipca 2015 r., które jednocześnie stanowią bezzwrotną pomoc zagraniczną otrzymaną z Unii Europejskiej, tj. Europejskiego Funduszu Społecznego przyznaną przez ministra za pośrednictwem uprawnionego do tego podmiotu - D. Agencji Współpracy Gospodarczej Sp. z o.o. z/s we W. w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa D. 2014-2020. Sporny dochód uzyskany przez matkę skarżącej wypełnia więc definicję dochodu, o którym mowa w art. 3 pkt 1 lit. c tiret dziewiąty u.ś.r., a tym samym musi być brany pod uwagę przy obliczaniu wysokości dochodu rodziny.

Konstatacji tej nie zmienia fakt, że zawarte z matką skarżącej umowy o dotację i finansowe wsparcie pomostowe zawierały postanowienia określające obowiązki jakie przedsiębiorca zobowiązany jest wypełnić po przyznaniu otrzymanych środków. Charakteru przyznanej pomocy nie mogą bowiem zmienić twierdzenia o warunkach, jakie należy spełnić otrzymując taką pomoc. Wbrew zarzutom skargi, okoliczności takie jak charakterystyka umów o udzielenie wsparcia, wymogi stawiane przedsiębiorcy jako beneficjentowi, niepewność co do konieczności zwrotu dotacji, nie wykluczają zakwalifikowania tych środków jako dochodu w rozumieniu u.ś.r. Zważywszy, że jak wynika z akt administracyjnych sprawy, matka skarżącej wypełniła obowiązki przewidziane w zawartych umowach, a uzyskane środki zostały przez nią wykorzystane zgodnie z umowami.

Prawidłowo zatem organy orzekające literalnie odczytały art. 3 pkt1 lit.c tiret 9 u.ś.r., uznając sporny dochód uzyskany przez matkę skarżącej za środki bezzwrotnej pomocy zagranicznej, o których mowa w tym przepisie, a tym samym stanowi on dochód w rozumieniu przepisów u.ś.r. W związku z tym jako nieuprawniony przedstawia się zarzut błędnej interpretacji art. 3 pkt 1 lit. c tiret dziewiąty u.ś.r. Przepis ten zawiera regulację, która w kompletny sposób stanowi jaki dochód nieopodatkowany uzyskiwany przez wnioskodawcę lub członka jego rodziny jest uwzględniany przy ustalaniu dochodu rzutującego na prawo do wnioskowanego świadczenia na gruncie tej ustawy jest uznawany za dochód rodziny lub osoby ubiegającej się o świadczenie. W konsekwencji uznać należy, że argumentacja zaprezentowana w skardze nie zasługuje na uwzględnienie, a organy orzekające w sprawie w sposób właściwy zinterpretowały sporny przepis, a tym samym go nie naruszyły.

Jakkolwiek otrzymane przez matkę skarżącej środki unijne zostały przeznaczone wyłącznie na cel wskazany w powyższych umowach, to jednak nie można nie dostrzegać tego, że dzięki tym środkom matka skarżącej została zaktywizowana zarobkowo (zawodowo), a tym samym dzięki udzielonej pomocy publicznej była w stanie we własnym zakresie zadbać o środki na życie swojej rodziny.

Warto w tym miejscu przypomnieć, że ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest aktem normatywnym zaliczanym do szeroko rozumianej pomocy społecznej, a zatem stanowiącym integralny element systemu wsparcia państwa na rzecz określonych kategorii podmiotów, które na takie wsparcie ze strony państwa zasługują. Należy zauważyć, że obowiązek alimentacyjny rodziców w stosunku do dzieci wynika wprost z art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Dopiero w sytuacji, gdy rodzic albo osoba zobowiązana w dalszej kolejności nie wywiązuje się z obowiązku alimentacji, środki na utrzymanie dziecka (dzieci) zastępczo wykłada państwo w ramach konstytucyjnego obowiązku wspierania rodziny (art. 71 Konstytucji RP).

Jak stanowi preambuła ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, pomocnicze działanie państwa ogranicza się do tych przypadków, gdy rodzice wychowujący dzieci, pozbawieni alimentów ze strony osób zobowiązanych, nie są w stanie samodzielnie zaspokoić potrzeb w zakresie utrzymania dziecka. Celem ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest zatem pomoc państwa osobom i rodzinom o najniższych dochodach.

W art. 3 pkt 1 lit. c u.ś.r. ustawodawca wymienił zamknięty katalog dochodów nieopodatkowanych, które są uwzględniane przy ustalaniu dochodu rodziny ubiegającej się o stosowną formę wsparcia. Dobitniej sytuacja ta uwidacznia się w przypadku utraty i uzyskania dochodu, ponieważ w tym przypadku ustawodawca ogranicza się do kilku źródeł dochodów i tylko te mogą wpływać na ocenę sytuacji osoby i rodziny ubiegającej się o stosowne świadczenia. Przedstawiony mechanizm ustalania wysokości dochodu obowiązujący na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych i analogiczny na gruncie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów służy temu, aby uzyskać informacje na temat sytuacji dochodowej rodziny w oparciu o przyjęte w tym akcie rozwiązania i dla realizacji celów przewidzianych tą ustawą. Charakter prawny art. 3 u.ś.r. jest szczególny, ponieważ jest to przepis, w którym zamieszczono definicje, a zatem pojęcia determinujące sposób interpretowania wymienionych w nim pojęć (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 lipca 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 314/18).

W analizowanej sprawie dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekroczył ustawowo określoną kwotę 725 zł, zasadnie zatem organy orzekające odmówiły przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Skoro ustawodawca określił granicę, w jakiej świadczenie może być przyznane, to każde minimalne nawet przekroczenie kryterium dochodowego wyklucza możliwość przyznania świadczenia.

Stwierdzenie powyższego oznacza, że zarzuty skargi przedstawiają się jako niezasadne, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu do oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.