Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu
z dnia 27 grudnia 2006 r.
IV SA/Wr 876/05

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA-Henryk Ożóg.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w Wydziale IV w dniu 27 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi M. O. reprezentowanego przez M. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) r. Nr (...) w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt dzieci w rodzinie zastępczej

I.

stwierdza nieważność decyzji I i II instancji,

II.

nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) r. Nr (...) Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie i Ochrony Zdrowia w D. z siedzibą w B. na podstawie art. art. 8 ust. 3, 10 ust. 3, 79, 104 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), zwanej dalej ustawą, oraz § 2 ust. 2 uchwały Rady Powiatu D. z dnia (...) r. Nr (...) w przedmiocie ustalania warunków częściowego lub całkowitego zwalniania rodziców z opłat za pobyt dzieci w rodzinach zastępczych (Dz. Urz. Woj. Doln. Nr 118, poz. 2089), zwanej dalej uchwałą, ustaliła M. O. odpłatność za pobyt synów w rodzinie zastępczej: B. O. w wysokości (...) zł miesięcznie od dnia (...) r. do dnia (...) r., K. O. w wysokości (...) zł miesięcznie, od dnia (...) r. do dnia (...) r. oraz zmniejszyła ustaloną odpłatność o 80%, tj. do kwoty: za B. O. do (...) zł miesięcznie, na okres od dnia (...) r. do dnia (...) r., za K. O. do (...) zł miesięcznie, na okres od dnia (...) r. do dnia (...) r. stwierdzając, że łącznie ustalona odpłatność wynosi (...) zł miesięcznie.

Od decyzji tej wniósł odwołanie M. O. Wskazał na naruszenie przepisów prawa proceduralnego oraz prawa miejscowego tj. uchwały Rady Powiatu D. z dnia (...) r. w sprawie ustalania warunków częściowego lub całkowitego zwalniania rodziców z opłat za pobyt dzieci w rodzinach zastępczych. Zdaniem odwołującego się postępowanie administracyjne toczyło się bez jego udziału, bowiem został powiadomiony o wszczęciu postępowania administracyjnego ale w sprawie ustalenia zdolności do ponoszenia odpłatności za pobyt dzieci w rodzinie zastępczej, natomiast zaskarżona decyzja dotyczy innego postępowania, w którym nie brał udziału i do chwili obecnej nie otrzymał decyzji w tej sprawie. Ponadto odwołujący stwierdził, iż organ I instancji błędnie ustalił wysokość jego dochodu poprzez wliczenie dodatku pielęgnacyjnego do dochodu, nie wskazał dlaczego uznał, iż brak jest przesłanek do odstąpienia od ustalenia odpłatności naruszając tym samym przepis art. 107 § 3 k.p.a. i wskazał, że zgodnie z art. 79 ust. 3 ustawy organ ustalając wysokość ponoszonej przez rodziców odpłatności za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej, uwzględnia jego sytuację rodzinną, zdrowotną, dochodową i majątkową, a w jego przypadku uwzględnił tylko sytuację materialną.

Decyzją z dnia (...) r. Nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. oraz art. 79 ust. 1 ustawy oraz ogólnie powołanych przepisów uchwały utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazano, że M. O. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania strony jest renta w wysokości (...) zł Sąd Rejonowy w D. postanowieniem z dnia (...) r. Sygn. Akt (...) ograniczył władzę rodzicielską M. O. nad małoletnim B. i K. Obrzutem poprzez umieszczenie dzieci w rodzinie zastępczej.

Wskazano dalej, że przepis art. 79 ust. 1 ustawy stanowi, że za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej oraz osoby pełnoletniej, o której mowa w art. 78 ust. 5 ustawy, opłatę do wysokości miesięcznej pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w tej rodzinie, wnoszą rodzice. Przepis ten stosuje się również do rodziców pozbawionych władzy rodzicielskiej lub rodziców, którym władza rodzicielska została zawieszona albo ograniczona.

Decyzję o wysokości tej opłaty wydaje starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej. Starosta ustalając wysokość opłaty rodziców dziecka przebywającego w rodzinie zastępczej, uwzględnia ich sytuację rodzinną, zdrowotną, dochodową i majątkową (art. 79 ust. 2 i 3 ustawy).

Przepis art. 79 ust. 6 ustawy daje delegację ustawową radzie powiatu do określenia w drodze uchwały warunków częściowego lub całkowitego zwalniania rodziców z opłat za pobyt dzieci w rodzinie zastępczej. Rada Powiatu D. uchwałą nr (...) z dnia (...) roku w sprawie ustalania warunków częściowego lub całkowitego zwalniania rodziców z opłat za pobyt dzieci w rodzinie zastępczej ustaliła zasady wg których rodzice są całkowicie lub częściowo zwalniani z opłat za pobyt dzieci w rodzinie zastępczej. Zgodnie z § 2 ust. 1 uchwały całkowite zwolnienie z opłat przysługuje rodzicom: a) którzy nie posiadają stałego dochodu lub których dochód na osobę w rodzinie nie przekracza

100,00 zł lub b) którzy z uwagi na stan zdrowia potwierdzony odpowiednim orzeczeniem lekarskim nie są zdolni do osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem, a ich dochód nie przekracza 20,00 zł na osobę w rodzinie.

Podstawę do częściowego zwolnienia z opłat stanowi kryterium dochodowe na osobę w rodzinie określone w załączniku uchwały. W sytuacji, gdy dochód na osobę w rodzinie wynosi od 201,00 zł do 300,00 zł wysokość zwolnienia z odpłatności wynosi 85% wysokości pomocy pieniężnej przyznanej rodzinie zastępczej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka.

Pojęcie dochodu zostało określone w przepisach ustawy i oznacza sumę miesięcznych dochodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenie społeczne określone w odrębnych przepisach, 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Do tak ustalonego dochodu nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego oraz wartości świadczeń w naturze.

Zgodnie z art. 10 ust. 3 ustawy przy ustalaniu odpłatności rodziców za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej lub placówce opiekuńczo-wychowawczej w składzie rodziny uwzględnia się to dziecko, a także dzieci przebywające w domu pomocy społecznej, rodzinie zastępczej i placówce opiekuńczo-wychowawczej, jeżeli rodzice ponoszą odpłatność za ich pobyt.

Mając na uwadze powyższe Kolegium nie znalazło podstaw do uwzględnienia zarzutu strony dotyczącego błędnego ustalania dochodu w wysokości (...) zł, w tym (...) zł na osobę w rodzinie.

Zdaniem Kolegium brak jest także podstaw do całkowitego zwolnienia strony z ponoszenia odpłatności za pobyt dzieci w rodzinie zastępczej pomimo ustalenia, iż strona nie jest zdolna do osobistego sprawowania opieki nad dziećmi z uwagi na stan zdrowia, bowiem zgodnie z § 2 pkt 2 uchwały stanowiącej prawo miejscowe dochód na osobę w rodzinie przekracza kwotę (...) zł. Tak więc zgodnie z § 2 pkt 2 uchwały M. O. jest uprawniony do częściowego zwolnienia z ponoszenia odpłatności za pobyt dzieci w rodzinie zastępczej. Przy ustalaniu wysokości odpłatności strony za pobyt dzieci w rodzinie zastępczej bierze się pod uwagę wysokość dochodu na osobę w rodzinie oraz wysokość udzielanej rodzinie zastępczej pomocy pieniężnej za pobyt dzieci w rodzinie zastępczej oraz fakt, iż rodzice z mocy ustawy obowiązani są do ponoszenia takiej odpłatności.

Z przedłożonych Kolegium akt sprawy wynika, iż wysokość wypłaconej rodzinie zastępczej pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania K. i B. O. wynosi (...) zł miesięcznie. Ponieważ zarówno M. O. jak i matka dzieci nie płacą alimentów, a zatem zgodnie z art. 79 ust. 1 ustawy obowiązani są do ponoszenia odpłatności za pobyt dzieci w rodzinie zastępczej. Organ I instancji ustalając wysokość odpłatności przyjął iż strona powinna ponosić 50% wysokości pomocy pieniężnej udzielanej rodzinie zastępczej, a więc kwotę (...) zł miesięcznie. Mając na względzie zaistnienie okoliczności wymienionej w § 2 pkt 2 uchwały zwolnił M. O. z 80% należnej odpłatności i ustalił, że strona jest obowiązana do ponoszenia odpłatności za pobyt dzieci w rodzinie zastępczej w kwocie (...) zł miesięcznie co stanowi 20% należnej odpłatności. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż organ I instancji ustalając wysokość odpłatności wziął pod uwagę, wbrew temu co twierdzi strona we wniesionym odwołaniu, zarówno sytuację rodzinną, zdrowotną, dochodową i majątkową strony działając zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa powszechnie obowiązującego oraz z prawem miejscowym.

Zdaniem organu odwoławczego nie można się także zgodzić z zarzutem strony, iż M. O. nie brał udziału w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym, bowiem zawiadomienie które otrzymał dotyczyło ustalenia zdolności do ponoszenia odpłatności za pobyt dzieci w rodzinie zastępczej, a nie ustalenia odpłatności. Zdaniem organu odwoławczego ustalenie zdolności do ponoszenia odpłatności jest równoznaczne ustaleniem wysokości odpłatności za pobyt dzieci w rodzinie zastępczej zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu M. O. powtórzył zarzuty odwołania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie uzasadniając jak w decyzji ostatecznej.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 145 § 1 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości albo w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach.

Z przepisu art. 156 § 1 pkt 2 zaś wynika, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) r. Nr (...) w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt dzieci w rodzinie zastępczej, która utrzymała w mocy decyzję Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie i Ochrony Zdrowia w D. z siedzibą w B. z dnia (...) r. Nr (...)

Decyzje te zostały wydane na podstawie art. art. 8 ust. 3, 10 ust. 3, 79, 104 ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz § 2 ust. 2 uchwały Rady Powiatu D. z dnia (...) r. Nr (...) w przedmiocie ustalania warunków częściowego lub całkowitego zwalniania rodziców z opłat za pobyt dzieci w rodzinach zastępczych (Dz. Urz. Woj. Doln. Nr 118, poz. 2089).

Prawomocnym wyrokiem z dnia 1 sierpnia 2006 r., sygn. akt IV SA/Wr 624/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził nieważność wymienionej uchwały Rady Powiatu D. z dnia (...) r.

Stwierdzić zatem należy, że decyzjom I i II instancji brak podstawy prawnej.

Wydanie decyzji bez podstawy prawnej oznacza, że decyzja nie ma podstawy w żadnym powszechnie obowiązującym przepisie prawnym o charakterze materialnym, zawartym w ustawie lub w akcie wydanym z wyraźnego upoważnienia ustawowego. Nie jest zatem dopuszczalne powołanie jako podstawy prawnej decyzji przepisu prawa nieobowiązującego powszechnie (P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego, komentarz, Warszawa 2004 r., s.323).

W niniejszej sprawie przepisy ustawy o pomocy społecznej powołane w podstawie prawnej decyzji I i II instancji mają charakter przepisów o charakterze ogólnym. Przepisy te konkretyzują przepisy wydanej uchwały określając szczegółowe warunki częściowego lub całkowitego zwalniania rodziców z opłat za pobyt dzieci w rodzinach zastępczych. Brak przepisów (także tych o charakterze szczególnym) jest równoznaczny z brakiem przepisów prawnych umocowujących administrację publiczną do działania.

W związku z powyższym na zasadzie art. 145 § 1 pkt 2 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.

Wobec treści rozstrzygnięcia, które stwierdza nieważność decyzji I i II instancji i działa ex tunc Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji (art. 152 tej ustawy).