Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu
z dnia 15 listopada 2006 r.
IV SA/Wr 854/05

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (sprawozdawca).

Sędziowie WSA: Tadeusz Kuczyński, Asesor Lidia Serwiniowska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 15 listopada 2006 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego

I.

oddala skargę

II.

przyznaje adwokatowi A. D. kwotę 292,80 zł w tym 22% VAT (słownie dwieście dziewięćdziesiąt dwa zł 80/100) od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu tytułem nieopłaconej pomocy prawnej w postępowaniu sądowym

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją nr (...) z dnia (...) r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w M. na podstawie art. 106 ust. 1, art. 38 ust. 1 i 2 oraz art. 147 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. Nr 64, poz. 593 z 15 kwietnia 2004 r.) oraz art. 104 i 108 Kodeksu Postępowania Administracyjnego, orzekł o przyznaniu T. M. świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego z powodu niepełnosprawności w wysokości (...) zł miesięcznie na okres od (...) do (...) r. i określił realizacje świadczenia: (...),(...)w kasie UMiG M.

Uzasadniając swoją decyzję stwierdził, że ustalony na podstawie zebranych materiałów stan faktyczny jest następujący:

-

dochód rodziny wynosi ogółem (...) zł

-

kryterium dochodowe rodziny składającej się z: T. M. wynosi (...) zł

-

dochód na osobę w rodzinie wynosi: (...) zł

Zgodnie z art. 38 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek okresowy może być przyznany w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie:

-

osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej.

-

rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny.

Zasiłek okresowy w roku 2005 ustala się w minimalnej wysokości:

-

w przypadku osoby samotnie gospodarującej - 30% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby,

-

w przypadku rodziny, 20% różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem rodziny.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł T. M. Zarzucił, że organ wskazał tylko jedną podstawę do przyznania świadczenia okresowego: niepełnosprawność, a pominął takie przesłanki jak bezrobocie, ubóstwo, trudności przystosowania się do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, zdarzenia losowe, niewywiązywanie się z zadań i celów pomocy społecznej wskazanych w ustawie z 12 marca 2004 r. i pomocy społecznej, naruszenie art. 40 Konstytucji RP poprzez pozostawienie go w sytuacji urągającej godności człowieka poprzez przyznanie świadczenia w wysokości 1/3 kryterium dochodowego określonego w ustawie.

Podniósł również, że jego dochód wynosi co drugi miesiąc (...) zł, zatem zawyżono jego comiesięczny dochód.

Wskazał, że na podstawie art. 8 ustawy o pomocy społecznej przysługuje mu pomoc w wysokości (...) zł miesięcznie. Kwota to minimum socjalne, niezbędne dla godnego przeżycia.

Niewypłacenie takiej kwoty, gwałci zapis art. 40 Konstytucji. Skarżący T. M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium odwoławczego w J.G. decyzją z dnia (...) r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając swoją decyzję stwierdziło, że na podstawie art. 38 ust. 1 w związku z art. 36 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) - zasiłek okresowy jest bezzwrotnym świadczeniem pieniężnym z pomocy społecznej przysługującym w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. W myśl art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy osobie samotnie gospodarującej przysługuje on wtedy, gdy jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Kryterium to - na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy - dla osoby samotnie gospodarującej obecnie wynosi 461,00 zł. Zgodnie z art. 38 ust. 2 pkt 1 i ust. 4 ustawy wysokość zasiłku ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, przy czym kwota zasiłku nie może być niższa niż 20,00 zł. Na podstawie art. 147 ust. 2 pkt 1 ustawy w 2005 r. minimalna wysokość zasiłku okresowego dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 30% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, przy czym kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418,00 zł Z art. 38 ust. 5 ustawy wynika, że okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. Minimalne kwoty zasiłku okresowego mogą być podwyższone przez radę gminy w drodze uchwały.

Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, że T. M. gospodaruje samotnie. Na jego dochód składają się świadczenia otrzymywane z pomocy społecznej oraz pieniądze otrzymywane do lokatorów, którym udostępnia swoje mieszkanie: W. J. i R. S. W miesiącu wrześniu (...) r., czyli miesiącu złożenia wniosku kwota otrzymana od lokatorów wyniosła (...) zł. Kwota ta stanowi dochód wnioskodawcy na potrzeby rozpoznania jego podania o pomoc społeczną. T. M. jest osobą niepełnosprawną w stopniu lekkim. Jest także osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy w L. Ś. Nie otrzymuje zasiłku dla bezrobotnych. Zatem T. M. spełnia przesłanki do objęcia go pomocą w formie zasiłku okresowego z pomocy społecznej. Stwierdzenie powyższe wynika z faktu, że jego dochód nie przekroczył kryterium dochodowego, a on sam jest osobą niepełnosprawną i bezrobotną. Wysokość 30% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem wnioskodawcy wynosi (...) zł (((...)-(...)=(...)) x 30% = (...)).

Ustawodawca podając w art. 38 ust. 2 pkt 1, art. 38 ust. 4 i art. 147 ust. 2 pkt 1 ustawy górną i dolną granicę kwoty zasiłku, jego wysokość uzależnił od okoliczności stwierdzonych w konkretnej sprawie. Z powyższego wynika, że zasiłek okresowy dla wnioskodawcy nie mógł być niższy od (...) zł i nie mógł być wyższy od (...) zł. Organ pierwszej instancji przyznając zatem w zaskarżonej decyzji zasiłek okresowy w wysokości (...) zł przyznał świadczenie mieszczące się w ramach określonych przez ustawodawcę. Kwota zasiłku została przez organ pierwszej instancji uzasadniona możliwościami ośrodka, który nie ma środków pieniężnych na przyznanie wyższej pomocy, co w zakresie rozmiaru przyznanej pomocy znajduje oparcie w art. 3 ust. 4 ustawy. Zauważył też, że w tym samym dniu wnioskodawca został także wsparty zasiłkiem celowym w wysokości (...)

zł.

Odnosząc się do kwestii dochodu T, M" organ wskazał, że przyjęto za dochód kwotę, jaką zadeklarował on jako otrzymaną we (...) r., czyli miesiącu złożenia wniosku. Kwota ta stanowi jego dochód, ponieważ otrzymał ją od lokatorów, którym udostępnia mieszkanie. Na przyjęcie przy ustalaniu prawa do świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej dochodu z miesiąca złożenia wniosku pozwala art. 8 ust. 3 ustawy. Dla rozstrzygnięcia sprawy nie było istotne, czy poza bezrobociem, czy niepełnosprawnością, w stosunku do wnioskodawcy zachodzą jeszcze inne przypadki określone w art. 7 ustawy. Ilość wystąpienia tych przypadków nie przekłada się na wysokość zasiłku okresowego - wobec zasad jego obliczania podanych wyżej.

Skargę na powyższą decyzje wniósł T, M, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że jego dochód miesięcznie wynosi (...) zł - gdy tymczasem taki dochód osiąga w ciągu (...) miesięcy, ponadto zarzucił, że od dochodu w ten sposób obliczonego powinien być odpisany wydatek związany z opłatami za wywóz nieczystości.

Twierdził, że art. 147 ustawy o pomocy społecznej kłóci się z art. 40 Konstytucji RP i to ten ostatni przepis powinien być stosowany. Ponadto potraktowanie go przez organy obu instancji narusza "również art. 3 Konstytucji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności".

Ustanowiony w sprawie pełnomocnik podtrzymał skargę T. M. ponadto zarzucił:

1)

naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego polegające na błędnym wyliczeniu dochodów skarżącego, co narusza jego słuszny interes obywatelski

2)

naruszenie art. 38 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 147 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej przez pominięcie faktu prawa do zasiłku okresowego i jego minimalnej wysokości.

3)

naruszenie art. 3 ust. 1-4 ustawy o pomocy społecznej poprzez pominięcie celów, które należy uwzględnić przy przyznawaniu zasiłku okresowego.

i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, uznanie uprawnień skarżącego do przyznania zasiłku okresowego zgodnie z jego wnioskiem i przyznanie kosztów adwokackich w wysokości 292,80 zł.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Stwierdzenie nieważności decyzji w całości lub w części następuje, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.).

W niniejszej sprawie uchybienia wskazane wyżej nie występują - zatem skarga nie może być uwzględniona. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. utrzymująca w mocy decyzje Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M., przyznająca skarżącemu zasiłek okresowy w kwocie (...) zł w okresie (...) - (...) r.

Podstawę materialno-prawną wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2006 r. (Dz. U. Nr 64 poz. 593 ze zm.). Art. 38 tej ustawi stanowi, że zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość otrzymywania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów ubezpieczenia społecznego: osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (§ 1). Zasiłek okresowy - w przypadku osoby samotnie gospodarującej - przysługuje do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł (art. 2 pkt 1). Kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby (ust. 3 pkt 1). Kwota zasiłku nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie (ust. 4). Rada Gminy w drodze uchwały może podwyższyć minimalne kwoty zasiłku okresowego, o których mowa w ust. 2 i 3.

Organy rozpatrujące wniosek powołały również art. 147 ust. 3 pkt 1 cytowanej ustawy. Jest to przepis przejściowy, stanowi on: W 2006 r. i 2007 r. minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi w przypadku osoby samotnie gospodarującej - 35% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby.

Przywołany art. 147 ust. 3 ustawy zmienia postanowienia art. 38 ust. 2 w ten sposób, że w 2006 i 2007 r. minimalny zasiłek okresowy ustala się na 35% a nie 50%.

Art. 38 ust. 1 ustawy - cytowany już wyżej, wskazuje podmiotowe przesłanki uzasadniające przyznania zasiłku okresowego. Są one wymienione przykładowo na co wskazuje określenie "w szczególności". Zgodzić się należy z organem II instancji, który w związku z zarzutem skargi, że skarżący jest również osobą niepełnosprawną uznał, że skarżący spełnia warunki do otrzymania zasiłku z uwagi na to, że jest osobą bezrobotną i podniósł, że ta okoliczność nie ma to już znaczenia. istnienie jednego tytułu daje podstawę do przyznania zasiłku okresowego, wielkość tytułów nie zmienia sytuacji osoby zainteresowanej.

Zatem ten zarzut skargi jak i dotyczący naruszenia art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie, ustalenie właściwego dochodu jest nietrafny.

Tymczasem stan faktyczny jest niesporny, skarżący w złożonym w dniu (...) r. oświadczeniu wyjaśnił, że od osób zamieszkałych z nim w lokalu otrzymał we (...)(...) zł, jako zwrot kosztów eksploatacji mieszkania. Taki zapis potwierdził własnym podpisem (w dniu (...) r.).

Definicję dochodu zawiera art. 8 ust. 3 ustawy. Mówi on, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

-

miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach.

Z przepisu powyższego wynika, że na dochód składa się przychód niezależnie od jego źródła poza składnikami wymienionymi w ust. 4 art. 8 ustawy (świadczenia socjalne, wartość świadczeń w naturze oraz świadczenia przysługujące osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych), odliczeniu zaś podlega podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie społeczne.

Organy zatem prawidłowo przyjęły że dochodem jest uzyskany od lokatorów czynsz płacony tytułem częściowego zwrotu kosztów utrzymania lokalu - tej kwoty skarżący nie może pomniejszać o opłaty wnoszone za wywóz nieczystości, czy o inne opłaty. Sprzeciwia się temu wskazany wyżej art. 8 ust. 3 i ust. 4 ustawy o pomocy społecznej.

Organy również prawidłowo zastosowały art. 147 ust. 3 ustawy o świadczeniach społecznych. Jest to przepis obowiązujący. Dopóki Trybunał Konstytucyjny nie stwierdzi niezgodności określonego przepisu z Konstytucją istnieje on w obrocie prawnym.

Obliczony na jego podstawie zasiłek określony daje kwotę jaka wynika z zaskarżonej decyzji. Jest to kwota minimalna, ale jak wynika z twierdzeń organów odpowiada możliwościom ośrodka.

Odnosząc się zaś do ostatniego zarzutu skargi - naruszenia art. 3 ust. 1-4 powołanej ustawy i pominięcia celów, które należy uwzględniać przy przyznawaniu zasiłku okresowego - należy zwrócić uwagę na treść ust. 1 i 4 wymienionego art. 3.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 i 4 powołanej ustawy celem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodziny w wysiłkach (tych osób) zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życie w warunkach odpowiadającym godności człowieka, a wsparcie winno być udzielone o ile mieści się w możliwościach pomocy społecznej.

Zatem przepis ten akcentuje, że wysiłki zmierzające do wyjścia z trudnej sytuacji życiowej powinny podejmować osoby zainteresowane, a organy pomocy społecznej w tym działaniu mają w miarę możliwości wspierać te osoby.

Wydaje się, że skarżący nie zauważa tylko wspierającej funkcji organów, ani też tego że pomoc taka może być świadczona w miarę możliwości organów, a oczekuje zabezpieczenia w całości w środki niezbędne do utrzymania.

Mając zatem powyższe na uwadze na podstawie art. 151 i 200 ustawy z dnia 30s sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak wyżej.