Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu
z dnia 7 lipca 2006 r.
IV SA/Wr 817/05

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA-Tadeusz Kuczyński.

Sędziowie WSA:-Lidia Serwiniowska,-Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2006 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia (...) r. Nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia rodzinnego oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzją, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 7 pkt 5 w związku z art. 3 pkt 17, art. 6 ust. 1 pkt 1 oraz art. 8 pkt 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.), utrzymało w mocy decyzję działającej z upoważnienia Burmistrza Miasta K. G., Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. G. z dnia (...) r. nr (...)o odmowie przyznania M. Z. świadczeń rodzinnych na syna P. Z.

Decyzją z dnia (...) r. nr (...), działająca z upoważnienia Burmistrza Miasta K. G., Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. G. orzekła o odmowie przyznania M. Z. świadczeń rodzinnych na syna P. Z., w formie zasiłku rodzinnego i dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Uzasadniając decyzję organ pierwszej instancji wskazał, że M. Z. jest osobą samotnie wychowującą dziecko, jednakże na dziecko to nie zostały zasądzone od jego matki alimenty. Ustalenie takie nie dało podstaw prawnych organowi pierwszej instancji do przyznania wnioskowanych świadczeń rodzinnych.

Od decyzji odwołał się M. Z. W odwołaniu podniósł, że wskutek wyroku rozwodowego Sądu Okręgowego w J. G. doszło do "podziału dziećmi" pomiędzy nim a jego byłą żonę. P. Z. sąd powierzył wychowaniu odwołującemu się, a drugiego syna powierzył opiece byłej żony wnioskodawcy. W ten sposób sąd nie zasądzał żadnych świadczeń alimentacyjnych. W ocenie odwołującego się w takiej sytuacji "absurdem" byłoby, aby on wnosił o alimenty od byłej żony, a ona od niego. Wniósł o przyznanie mu świadczeń alimentacyjnych na syna.

W motywach rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż wnioskiem z dnia (...) r. M. Z. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. G. o przyznanie mu na syna, P. Z., zasiłku rodzinnego oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, na okres zasiłkowy od (...) r. do (...) r. Z dołączonych do wniosku dokumentów i oświadczeń wynika, że wnioskodawca, będąc osobą rozwiedzioną, samotnie wychowuje syna, który ma (...) lat. Prawomocnym wyrokiem z dnia (...) r. Sąd Okręgowy w J. G., sygn. akt (...), rozwiązał przez rozwód małżeństwo M. Z. i N. Z. z domu K. W punkcie III wyroku sąd orzekł, że udział rodziców w ponoszeniu kosztów utrzymania i wychowania małoletnich synów ustalił w ten sposób, iż obciążył matkę pełnią kosztów utrzymania i wychowania M. Z., a ojca (wnioskodawcę w tej sprawie) obciążył pełnią kosztów utrzymania i wychowania P. Z. Do tej pory sąd nie wydawał orzeczenia w sprawie alimentów od matki P. Z. na jego rzecz.

Na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) - zwanej dalej "ustawą" - zasiłek rodzinny przysługuje jednemu z rodziców do ukończenia przez dziecko 18 roku życia. W myśl art. 8 pkt 6 ustawy do zasiłku rodzinnego przysługuje dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Zgodnie z art. 7 pkt 5 ustawy zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, chyba że: 1) drugi z rodziców dziecka nie żyje, 2) ojciec dziecka jest nieznany, 3) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone. Na podstawie art. 3 pkt 17 ustawy osobą samotnie wychowującą dziecko jest rozwiedziony, jeżeli nie wychowuje dziecka z matką dziecka.

Organ odwoławczy, w oparciu o ustalony w sprawie stan faktyczny uznał, że wnioskodawca nie ma prawa do żądanego zasiłku rodzinnego, a tym samym i do dodatku do niego. Wnioskodawca jest osobą samotnie wychowującą syna w rozumieniu art. 3 pkt 17 ustawy. Matka dziecka żyje oraz powództwo o alimenty od niej na rzecz syna nie było oddalone. Tym samym spełnione zostały warunki do wydania decyzji odmawiającej prawa do świadczeń rodzinnych na podstawie art. 7 pkt 5 ustawy.

Okoliczność, że sąd w wyroku rozwodowym ustalił, kto ma ponosić koszty utrzymania i wychowania synów rozwiedzionych małżonków, nie oznacza, że tym samym rozstrzygnął sprawę o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców. Nie doszło bowiem do wszczęcia procedury postępowania sądowego o zasądzenie alimentów. Ustawa o świadczeniach o rodzinnych wymaga orzeczenia sądu w zakresie zasadności zasądzenia świadczeń alimentacyjnych. W tym zakresie prymat ma art. 7 pkt 5 ustawy, który wyraźnie żąda orzeczenia sądu w zakresie prawa do alimentów (może to być wyrok zasądzający lub wyrok oddalający, albo postanowienie o umorzeniu postępowania wobec zawarcia ugody sądowej). Zdaniem Kolegium, w zaistniałej sytuacji, aby powstało prawo do świadczeń rodzinnych, mimo faktycznego ponoszenia kosztów utrzymania synów przez byłych małżonków, niezbędne jest wystąpienie z powództwem o zasądzenie alimentów od matki dziecka.

W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego M. Z. powtórzył prezentowaną w odwołaniu argumentację, że skoro w wyroku rozwodowym Sąd "podzielił" dzieci pomiędzy byłych małżonków, to on nie ma kogo pozwać o zapłatę alimentów na syna P., którego samotnie wychowuje. Skarżący podnosi, iż nie jest w stanie zapewnić utrzymania syna, gdyż jest bez pracy i prawa do zasiłku.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP z 1997 r. i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują, stąd skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Organy administracji obu instancji dokonały właściwej oceny stanu faktycznego pod kątem przepisów prawa materialnego.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 7 pkt 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, określający, iż prawo do zasiłku rodzinnego nie przysługuje, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, chyba że: 1) drugi z rodziców dziecka nie żyje, 2) ojciec dziecka jest nieznany, 3) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone. Na podstawie art. 3 pkt 17 ustawy osobą samotnie wychowującą dziecko jest rozwiedziony, jeżeli nie wychowuje dziecka z matką dziecka.

Brzmienie przepisu art. 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych zostało zmienione przez przepis art. 27 pkt 4 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732), który wszedł w życie z dniem 1 września 2005 r. Wprowadzona zmiana postanowień art. 7 polegała na uzależnieniu prawa do zasiłku rodzinnego dla osób samotnie wychowujących dziecko od konieczności zasądzenia alimentów.

Decyzje w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do tego zasiłku są decyzjami o charakterze związanym. Ustawodawca bowiem w sposób ścisły określił kryteria ich przyznawania. W przypadku osoby samotnie wychowującej dziecko jednym z warunków jest zasądzone świadczenie alimentacyjne na dziecko od drugiego z rodziców.

Z ustaleń faktycznych sprawy wynika, że skarżący samotnie wychowuje swojego syna w rozumieniu art. 3 pkt 17 ustawy. Matka dziecka żyje, zaś powództwo o alimenty od niej na rzecz syna nie było oddalone. Tym samym spełnione zostały warunki do wydania decyzji odmawiającej prawa do świadczeń rodzinnych na podstawie art. 7 pkt 5 ustawy.

Okoliczność, że sąd w wyroku rozwodowym ustalił, kto ma ponosić koszty utrzymania i wychowania synów rozwiedzionych małżonków, nie oznacza, że tym samym rozstrzygnął sprawę o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców. Nie doszło bowiem do wszczęcia procedury postępowania sądowego o zasądzenie alimentów. Ustawa o świadczeniach o rodzinnych wyraźnie wymaga orzeczenia sądu w zakresie zasądzenia świadczeń alimentacyjnych.

Ponieważ wszczęte skargą M. Z. postępowanie sądowe nie dostarczyło podstaw do postawienia organom administracji zarzutu naruszenia prawa materialnego i procesowego, przeto - stosownie do dyspozycji art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), należało orzec jak w sentencji.