Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu
z dnia 13 lipca 2006 r.
IV SA/Wr 796/05

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA-Henryk Ożóg (spr.).

Sędziowie WSA:-Małgorzata Masternak-Kubiak,-Lidia Serwiniowska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 13 lipca 2006 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Wojewody D. z dnia (...) r. Nr (...) w przedmiocie uznania za osobę bezrobotną oraz przyznania prawa do zasiłku

I.

uchyla decyzję organu I i II instancji.

II.

stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) r. Nr (...) Wojewoda D. działając na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2, ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 99, poz. 1001 ze zm.), zwanej dalej ustawą, oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - po rozpoznaniu odwołania A. B. od decyzji Prezydenta W. z dnia (...) r., Nr (...) - wydanej po wznowieniu postępowania - uchylającej decyzję ostateczną Starosty Powiatu W. z dnia (...) r. Nr (...) w przedmiocie uznania za osobę bezrobotną od dnia (...) r. oraz o przyznaniu prawa do zasiłku od dnia (...) r. oraz orzekającej o odmowie uznania za osobę bezrobotną z dniem (...) r. - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organu I instancji wskazano, że strona zarejestrowała się w urzędzie pacy w dniu (...) r. z prawem do zasiłku dla bezrobotnych od dnia (...) r. do (...) r. Z informacji zawartej w piśmie D. Urzędu Wojewódzkiego we W. z dnia (...) r., Nr (...) oraz załączonych protokołów przesłuchania wynika, że od (...) r. do chwili obecnej strona wykonuje pracę w sklepie "A" przy ul. S. we W. i z tego powodu nie spełnia warunków do uznania za osobę bezrobotną z dniem (...) r.

W odwołaniu od tej decyzji A. B. wniósł o jej zmianę i wyjaśnił, że nie zgadza się z pozbawieniem go statusu osoby bezrobotnej z datą (...) r., bo argumenty przedstawione przez urząd pracy zawierają nieścisłości, gdyż nie mógł pracować w sklepie "A" w dniu (...) r., ponieważ do (...) r. pracował w supermarkecie B we W., co wynika ze świadectwa pracy przedłożonego w urzędzie pracy, nie pracował również w tym sklepie w następnych miesiącach, gdy pobierał zasiłek dla bezrobotnych. Podczas comiesięcznych wizyt w urzędzie pracy ani razu nie otrzymał propozycji zatrudnienia, gdy szukał pracy na własną rękę nadarzyła się okazja pracy u teściowej w nowo otwartym sklepie, ale przeszkodą był brak funduszy na utrzymanie pracownika. Gdy w urzędzie pracy dowiedział się, że istnieje możliwość dofinansowania nowego stanowiska, teściowa wystąpiła o uzyskanie środków na stworzenie nowego etatu. Liczył na pozytywną decyzję i możliwość normalnej pracy i od (...) do (...),. tj. gdy oczekiwał na decyzję o przyznaniu środków pobierał zasiłek zamiast pracować. Stwierdził, że sporadycznie pomagał treściowej w sklepie podczas rozładunku towaru i w innych pracach fizycznych, za pomoc nie otrzymywał wynagrodzenia, trudno jest ustalić ile godzin tygodniowo czy miesięcznie pomagał, gdyż nie było potrzeby tego liczyć, nadto podczas wizyt w urzędzie informował pracownice, że sporadycznie pomaga teściowej, jednakże stwierdziły one, że skoro nie otrzymuje za to wynagrodzenia, to nie świadczy pracy. Kontrola przeprowadzona przez pracowników urzędu wojewódzkiego została wcześniej umówiona na konkretną godzinę, na tę okoliczność został poproszony przez teściową o pomoc, ponieważ sprawdzanie dokumentów i spisywanie protokołów odbywało się na zapleczu, a sklep musiał funkcjonować normalnie, zaś wyliczenia zawarte w protokole co do jego pracy w sklepie zostały zrobione przez pracowników urzędu wojewódzkiego, gdyż on sam tego nie mógł wyliczyć.

W uzasadnieniu decyzji organu II instancji wskazano, że w toku postępowania odwoławczego na podstawie dokumentów załączonych do akt sprawy ustalono, że A. B. zgłosił się w dniu (...) r. do Powiatowego Urzędu Pracy we W. w celu rejestracji, po okresie zatrudnienia od (...) r. do (...) r., od (...) r. do (...) r. od (...) r. do (...) r., od (...) r. do (...) r. od (...) r. do (...) r., od (...) r. do (...) r., od (...) r. do (...) r. od (...) r. do (...) r. i decyzją Starosty Powiatu W. z dnia (...) r. został uznany za osobę bezrobotną od dnia (...) r. z prawem do zasiłku od dnia (...) r.

Po zakończeniu kontroli przestrzegania przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w Firmie W. J. z siedzibą we W. przy ul. R., Dyrektor Wydziału Polityki Społecznej D. Urzędu Wojewódzkiego we W. poinformował, że po przeprowadzeniu w dniu (...) r. wizji lokalnej w sklepie "A" stwierdzono, że pracę sprzedawcy kasjera wykonuje bezrobotny A. B. J. W. przesłuchana w charakterze strony zeznała do protokołu, że w okresie od (...) r. do chwili obecnej jej dwie zamężne córki oraz zięć A. B. przez co najmniej dwie godziny dziennie świadczą pomoc przy prowadzeniu należącego do niej sklepu "A" i z tego tytułu nie otrzymują wynagrodzenia. A. B. zeznał do protokołu, że od dnia (...) r. pomaga teściowej w prowadzeniu sklepu przez 5-6 godzin tygodniowo, a za świadczoną pracę nie pobiera wynagrodzenia. A. B. nie powiadomił urzędu pracy o podjęciu zatrudnienia w sklepie "A". Do pisma tego dołączono protokoły przesłuchania J. W. i A. B.

W protokole przesłuchania z dnia (...) r. A. B. zeznał, że "od chwili rozpoczęcia działalności gospodarczej przez J. W. tj. od (...) r. pomaga w prowadzeniu sklepu tj. wnosi towar, "stoi na kasie", obsługuje klientów i czynności te wykonuje przez 5-6 godzin tygodniowo, a za udzieloną pomoc nie otrzymuje pieniężnego wynagrodzenia. Od dnia (...) r. jest zarejestrowany jako bezrobotny w Powiatowym Urzędzie Pracy we W. Od (...) r. do chwili obecnej otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych. Nie informował PUP o wykonywaniu pracy w sklepie "A " przy ul. S.(...) we W.".

Natomiast w protokole przesłuchania z dnia (...) r. J. W. zeznała, że "od (...) r. jest ajentką sklepu "A" przy ul. S. (...) we W. Od chwili rozpoczęcia działalności zatrudniła tylko jedną osobę na - etatu. Sklep jest otwarty od 6 do 22. Również i ona w miarę możliwości pracuje w sklepie jako sprzedawca. Ponadto w pracy pomagają jej zamężne córki: J. W.-B. i S. M. Córka J. prowadzi własną działalność gospodarczą: Gabinet Kosmetyczny W. ul. R. (...). Córka S. aktualnie odbywa praktyki w lecznicy zwierząt przy ul. M. we W. S. M. jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy we W. od (...) r. jako absolwentka. Dodatkowo pomaga jej w pracy zięć A. B. Zarówno córki jak i zięć świadczą pomoc przy prowadzeniu sklepu około dwóch godzin dziennie. Za świadczoną pomoc nie wypłaca córkom i zięciowi wynagrodzenia. W (...) r. złożyła w PUP we W. wniosek o dofinansowanie miejsca pracy dla zięcia A. B. Od (...) r. A. B. jest zarejestrowany jako bezrobotny i otrzymuje zasiłek dla osób bezrobotnych.

Dnia (...) r. A. B. złożył oświadczenie, że "Razem z żoną i teściową prowadzą wspólne gospodarstwo domowe i mieszkają wszyscy pod jednym adresem, jego teściowa prowadzi sklep "A", w którym czasami z żoną pomagają, głównie przy dostawach, gdyż teściowa nie może dźwigać. W dniu kontroli panowie umówili się na kontrolę, więc teściowa poprosiła go o zastąpienie jej w kasie i do pilnowania sklepu podczas kontroli. Panowie, którzy kontrolowali wpisali stan taki jaki zastali, czyli tak jakby normalnie pracował. Teściowa w czasie kontroli nie mogła zamknąć sklepu, ponieważ sieć nie zezwala na takie rzeczy, co jest karane karą finansową. Zmuszona sytuacją poprosiła jego o pilnowanie sklepu na czas kontroli. Pracownik, który jest zatrudniony na - etatu miał przyjść za kilka godzin".

W związku z powyższym organ I instancji postanowieniem z dnia (...) r. Nr (...), wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Starosty Powiatu W. z dnia (...) r. w przedmiocie uznania A. B. za osobę bezrobotną z dniem (...) r. oraz przyznania prawa do zasiłku z dniem (...) r.,

W aktach sprawy przekazanych przez organ I instancji znajduje się ponadto adnotacja urzędowa, w której podano, że każdy interesant jest informowany, że z chwilą podjęcia jakiejkolwiek pracy, jak również rozpoczęcia działalności gospodarczej ma obowiązek zgłoszenia tego faktu w ciągu 7 dni od dnia podjęcia pracy, osoba bezrobotna otrzymuje również pouczenie, w którym m.in. jest zawarta informacja o obowiązku powiadamiania urzędu pracy o podjęciu każdej pracy. Nikt z przyjmujących pracowników nie przypomina sobie sytuacji, w której A. B. powiadamiałby o wykonywaniu pracy u teściowej. W takim przypadku zostałby poinformowany o konieczności zgłoszenia faktu podjęcia pracy niezależnie od tego czy otrzymuje za nią wynagrodzenie oraz o skutkach nie zgłoszenia tego faktu.

W uzasadnieniu decyzji organu II instancji wskazano, że odwołanie jest bezzasadne, ponieważ organ I instancji miał niewątpliwie podstawę po ujawnieniu faktu świadczenia pracy przez A. B. do wydania w dniu (...) r. postanowienia o wznowieniu postępowania z urzędu w sprawie uznania A. B. za osobę bezrobotną.

Wyjaśnienia pracowników urzędu pracy, oświadczenia J. W. złożone w trakcie kontroli legalności zatrudnienia w sklepie "A" i oświadczenie strony złożone w trakcie wizji lokalnej w tym sklepie pozwalają uznać, że nową, nieznaną dla organu I instancji w dniu (...) r. okolicznością był istotny dla sprawy fakt świadczenia pracy przez stronę.

W świetle powyższych dowodów nie sposób uznać za wiarygodne późniejsze wyjaśnienia strony złożone w odwołaniu, w których twierdzi jakoby informował pracownice urzędu pracy, że sporadycznie pomaga teściowej. Wyjaśnienia te nie mogą być uznane za wiarygodne, bo są sprzeczne z własnym oświadczeniem strony z dnia (...) r., w którym podał, iż nie powiadomił PUP o wykonywaniu pracy w sklepie "A".

Bezsprzecznie A. B. wykonywał pracę w sklepie "A" w dniu przeprowadzenia kontroli legalności zatrudnienia, zaś całokształt materiału dowodowego wskazuje, że wykonywał pracę w tym sklepie nie tylko w tym dniu.

Zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy pojęcie bezrobotny oznacza osobę niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy.

Status bezrobotnego nie przysługuje osobom, które wykonują pracę zarobkową lub są nielegalnie zatrudnione, czy też nie są gotowe do podjęcia zatrudnienia. Wyjaśnieniom złożonym w tym przedmiocie w odwołaniu nie sposób dać wiary, bo są one sprzeczne z poprzednimi oświadczeniami strony oraz zeznaniem teściowej J. W.

A. B. zapytany w dniu (...) r. od kiedy pomaga w prowadzeniu sklepu oświadczył, że: "od chwili rozpoczęcia działalności gospodarczej przez J. W. tj. od (...) r.", natomiast w odwołaniu podnosi, że nie mógł pracować w sklepie "A" od dnia (...) r., ponieważ do (...) r. był pracownikiem supermarketu "B" we W. Ten argument strony można uznać za częściowo zasadny, bo istotnie skoro strona była zatrudniona do (...) r., to jej pomoc przy wykonywaniu pracy w sklepie mogła mieć charakter ograniczony.

Nie można zgodzić się z twierdzeniem strony, iż nie pracowała w sklepie w następnych miesiącach, gdyż nie jest ono zgodne z pozostałymi dowodami, bo fakt wykonywania pracy przez stronę w sklepie teściowej niewątpliwie miał miejsce i nie miał charakteru jednorazowej pomocy.

W świetle zgromadzonych dowodów za udowodnione należy uznać, iż strona wykonywała regularnie pracę w sklepie "A" po rozwiązaniu z nią stosunku pracy z firmą "B", czyli od kiedy została zarejestrowana jako osoba bezrobotna.

Nie można przyjąć, że praca świadczona przez A. B. była wykonywana sporadycznie, przeczą temu zeznania ajenta, pierwotne oświadczenia strony, a także fakt, iż ajent sklepu otwartego od 6 do 22, czyli 16 godzin zatrudnia tylko jedną osobę na 1/2 etatu, a dostawy towaru, którego rozładunkiem m.in. strona się zajmowała odbywają się w sklepach "A" regularnie. Osoba świadcząca tego rodzaju pracę, nawet nieodpłatnie, nie spełnia przesłanek posiadania statusu bezrobotnego, bo nie posiada waloru zdolnej i gotowej do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej. Poza tym niewątpliwie ajent sklepu powierzył stronie nielegalnie pracę naruszając przepisy.

Wbrew zarzutom odwołania prowadzone po wznowieniu postępowanie wykazało, że zaistniała przesłanka do uchylenia w trybie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. ostatecznej decyzji Starosty Powiatu W. z dnia (...) r. orzekającej o uznaniu strony za osobę bezrobotną z dniem (...) r. i przyznaniu prawa do zasiłku od dnia (...) r. oraz do orzeczenia o odmowie uznania A. B. za osobę bezrobotną z dniem (...) r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. B. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W skardze tej powołał argumenty podniesione w odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz wskazał, że kontrola legalności zatrudnienia w sklepie "A" została przeprowadzona w związku ze złożeniem przez J. W. wniosku o przyznanie środków z Funduszu Pracy na zrefundowanie kosztów wyposażenia stanowiska pracy dla bezrobotnego A. B. Po dokonanej kontroli urząd pracy został poinformowany, że skarżący wykonuje pracę jako kasjer - sprzedawca. Prowadzącą sklep teściowa J. W. zeznała do protokołu, że zięć oraz córki pomagają jej czasami przy rozładunku towaru, np. jeżeli musi ona załatwić sprawy urzędowe. Jako dowód przyjęto w sprawie jego oświadczenie z dnia (...) r., że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z żoną i teściową, mieszkają pod jednym adresem, a teściowa prowadzi sklep "A", w którym czasem pomagają, głównie przy dostawach. W dniu kontroli, która została wcześniej umówiona, teściowa poprosiła o zastąpienie jej w kasie do pilnowania sklepu w czasie kontroli, a kontrolujący zapisali do protokołu stan taki jaki zastali, czyli jakby normalnie pracował.

Przy wydaniu decyzji została naruszona podstawowa zasada prawdy obiektywnej określona w art. 7 k.p.a. Organ administracji państwowej powinien przy wydaniu decyzji dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zasada ta ma na celu uzyskanie w toku postępowania takiego materiału dowodowego, który jest zgodny ze stanem rzeczywistym. Realizacja prawdy obiektywnej wymaga, aby dopuścić jako dowód w sprawie wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego, a nie jest sprzeczne z prawem (wyrok NSA z dnia 16 listopada 1984 r. II SA 1223/84, ONSA 1984, nr 2 poz. 109). Stwierdzenie podczas jednorazowej kontroli, że skarżący przebywał w sklepie podczas tej kontroli oraz jego oświadczenie nie spowodowały wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, ani też nie doprowadziły do uzyskania prawdy obiektywnej wystarczającej do ustalenia, że praca była wykonywana przez skarżącego od (...) r. Jeżeli wykonywałby wcześniej pracę zarobkową w sklepie prowadzonym przez teściową, to wiedząc o kontroli nie przebywałby na terenie sklepu w tym dniu. Wykonywanie przez niego pracy w sklepie nie zostało jednoznacznie wyjaśnione, lecz uznane zostało za fakt oczywisty nie wymagający przeprowadzenia dowodu.

Biorąc pod uwagę te okoliczności sprawy została także przeprowadzona nieprawidłowa ocena dowodów, co narusza przepisy k.p.a. w zakresie prowadzenia postępowania dowodowego.

Zgodnie z wyrokiem SN z dnia 23 listopada 1994 r. III ARN 55/99, OSNAPiUS 1995/7/83) jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale nie kompletnym czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.) zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszystkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 k.p.a.).

Zebrane w sprawie dowody nie pozwalają na bezsporne stwierdzenie, że skarżący wykonywał pacę zarobkową oraz sformułowanie wniosku, że praca ta była wykonywana po ustaniu zatrudnienia w (...) r.

Organ I instancji wydając decyzję w sprawie oparł się na protokole kontroli przeprowadzonej na jego zlecenie przez Wydział Polityki Społecznej Urzędu Wojewódzkiego, który sporządzając protokół naruszył zasadę wysłuchania stron określoną w art. 10 k.p.a., zgodnie z którym strona ma prawo składać dodatkowe wyjaśnienia ustne lub pisemne, może też składać wnioski dowodowe. Wyjaśnienia strony zawarte w protokole kontroli nie są w pełni wystarczające, a składający nie miał możliwości całkowitego wyjaśnienia faktów związanych z przebywaniem w sklepie, ponieważ kontrolujący stwierdzili, że "powie to później ".

Organy orzekające w sprawie naruszyły art. 75, art. 77 i art. 80 k.p.a. Postępowanie dowodowe nie zostało w pełni przeprowadzone odnośnie jego oświadczenia, że informował pracowników urzędu pracy, o tym że pomaga teściowej w sklepie, gdyż jedynie podano, ze bezrobotni są pouczani o obowiązku zgłaszania podjęcia pracy. Skoro więc złożył oświadczenie, że zgłaszał fakt pomocy teściowej w sklepie, a więc zastosował się do pouczenia, to powinien zostać przeprowadzony dowód na tę okoliczność.

Organ prowadzący postępowanie ma obowiązek pełnego przeprowadzenia postępowania dowodowego co do istotnych okoliczności sprawy w każdym stadium postępowania, przy czym ciężar dowodu spoczywa na organie i nie może być przerzucony na stronę. Nie dopełnienie obowiązku zgromadzenia materiału dowodowego niewątpliwie stanowi, wadę postępowania wpływającą w istotny sposób na wynik postępowania oraz podstawę do uchylenia decyzji administracyjnej (wyrok NSA z dnia 11 czerwca 1981 r. S.A. 503/81 ONSA n1, poz. 54).

Stan faktyczny i prawny rozstrzyganej sprawy wynikający z zebranego materiału dowodowego musi być wyjaśniony we wszystkich istotnych kwestiach, przy czym organ powinien ustosunkować się do zgromadzonych dowodów przez podanie, które dowody przyjmuje, a które odrzuca, co jest zgodne z zasadą oceny dowodów określoną w art. 80 k.p.a. Ocena taka nie została w pełni dokonana przez organ I instancji. Naruszenie przepisów o postępowaniu dowodowym sprawia, że ocena wyników postępowania będzie wadliwa z tego powodu, że jest oparta na materiale dowodowym niekompletnym lub nie w pełni rozpatrzonym (wyrok SN z dnia 23 listopada 1994 r. III ARN 55/94, OSNAPiUS 1995/7/83).

Przy wydaniu decyzji przez organ I i II instancji zostały naruszone także przepisy prawa materialnego tj. ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w szczególności art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Organ odwoławczy uznał, że nie posiada statusu osoby bezrobotnej, bo nie posiada waloru osoby zdolnej i gotowej do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy w danym zawodzie lub innej pracy.

Nawet fakt pomagania teściowej w sklepie, nie może przesądzać o tym, czy może podjąć pracę zarobkową. Spełnił wszystkie wymogi niezbędne do uznania go za bezrobotnego, zgodnie z obowiązkiem wynikającym z ustawy stawiał się na wezwania urzędu, który nie zaproponował mu żadnej pracy zarobkowej i informował o pomocy teściowej w sklepie, gotowy był podjąć każda pracę zarobkową zaproponowaną mu przez urząd pracy, był osobą niezatrudnioną i nie wykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy.

Nie można więc doraźnej pomocy w sklepie interpretować jako zatrudnienia lub wykonywania innej pracy zarobkowej. Przy ustaleniu podjęcia zatrudnienia określonego w ustawie organ I i II instancji powinien zastosować przepisy kodeksy pracy. Zgodnie z definicją zawartą w art. 22 k.p. o wykonywaniu pracy na podstawie umowy o pracę można mówić, gdy strony stosunku pracy złożyły zgodne oświadczenia, w których uzgodniły wszystkie istotne postanowienia umowy, w tym rodzaj umowy o pracę, wysokość wynagrodzenia, czas wykonywania pracy, datę rozpoczęcia pracy. Przy czym na podstawie zawartej umowy o pracę pracodawca zobowiązuje się do zatrudnienia pracownika na określonym stanowisku za wynagrodzeniem, a pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy. Oświadczenia takie w przedmiotowej sprawie nie zostały złożone, ani też praca w warunkach, o których mowa w art. 22 k.p. nie była wykonywana. Niewątpliwie nie wykonywał także innej pracy zarobkowej, bo z okoliczności sprawy wynika, że za pomoc w sklepie nie otrzymywał żadnego wynagrodzenia.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z powodów wskazanych w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

W świetle przepisów art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę decyzji pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Przedmiotem kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie decyzja Wojewody D. w przedmiocie odmowy uznania A. B. za osobę bezrobotną z dniem (...) r. i przyznania prawa do zasiłku z dniem (...) r.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy art. 2 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 33 ust. 4 pkt 1 z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 99, poz. 1001 ze zm.); dalej ustawy.

Z treści art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy wynika, że status bezrobotnego może uzyskać osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, nieucząca się w szkole, z wyjątkiem szkół dla dorosłych lub szkół wyższych w systemie wieczorowym albo zaocznym, zarejestrowana we właściwym dla miejsca zameldowania (stałego lub czasowego) powiatowym urzędzie pracy oraz poszukująca zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli ukończyła 18 lat i nie ukończyła 65 lat w przypadku mężczyzn. Natomiast z treści art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy wynika, że starosta pozbawia statusu bezrobotnego osobę, która nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy.

Zgodnie z art. 149 § 1 k.p.a. wznowienie postępowania następuje w formie postanowienia. Postanowienie to stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Natomiast dopiero po przeprowadzeniu tego postępowania właściwy organ wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia określonych w art. 145 § 1 k.p.a. lub w art. 145a k.p.a. (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.) albo uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi podstawy do jej uchylenia i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.)). Skoro wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia następuje wyłącznie w formie postanowienia, to czynności podjęte przed wydaniem postanowienia nie są czynnościami procesowymi postępowania administracyjnego (wyrok NSA z dnia 3 lipca 2000 r. II SA 648/00 LEX nr 55304). W rozpoznawanej zaś sprawie, organ I instancji, po wydaniu w dniu (...) r. postanowienia o wznowieniu postępowania, nie przeprowadził postępowania, o którym mowa w art. 149 § 2 k.p.a. w związku z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., czyli postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy i w dniu (...) r. wydał na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. decyzję uchylającą decyzję ostateczną oraz odmawiającą uznania skarżącego za osobę bezrobotną. Organy orzekające w sprawie oparły swoje rozstrzygnięcia na podstawie dokumentów zgromadzonych przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania tj. na podstawie pisma D. Urzędu Wojewódzkiego z dnia (...) r. dotyczącego kontroli legalności zatrudnienia w sklepie "A", protokołach przesłuchania przez pracowników tego Urzędu zarówno skarżącego jaki i Jego teściowej - J. W. sporządzonych dnia (...) r. oraz na pisemnym oświadczeniu skarżącego z dnia (...) r. złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej. Natomiast adnotacja urzędowa podpisana przez dwóch pracowników urzędu pracy - stwierdzająca że żaden z pracowników nie przypomina sobie aby skarżący informował urząd, że pomaga nieodpłatnie teściowej w sklepie jest opatrzona jedynie datą stempla "za zgodność z oryginałem (...) r. ", co nie pozwala na ustalenie daty jej sporządzenia.

Organy orzekające w sprawie naruszyły zatem przepis art. 149 § 2 w związku z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podjęcie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Organ administracji państwowej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Z przepisu art. 107 k.p.a. wynika natomiast, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej

W ocenie Sądu wydane w sprawie decyzje naruszają również powyższe zasady procedury administracyjnej w stopniu wpływającym na wynik sprawy.

Jak już wyżej wskazano, organy I i II instancji orzekły o utracie przez skarżącego z dniem rejestracji tj. z dniem (...) r. statusu osoby bezrobotnej wskutek podjęcia nielegalnego zatrudnienia.

Pojęcie zatrudnienia definiuje przepis art. 2 ust. 1 pkt 43 ustawy, z którego wynika, że "zatrudnienie " oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego lub umowy o pracę nakładczą. Pojęcie "innej pracy zarobkowej" określa zaś pkt 11 tego przepisu wskazujący, że oznacza to wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umów: agencyjnej, zlecenia, o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych.

W ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie nie ustaliły w sposób nie budzący wątpliwości, czy skarżący-w okresie kiedy był zarejestrowany jako bezrobotny - podjął zatrudnienie tj. nawiązał stosunek pracy, o którym powinien był poinformować urząd pracy. Okoliczność ta ma istotne znaczenie w niniejszej sprawie, ponieważ podjęcie przez bezrobotnego zatrudnienia lub wykonywanie innej pracy zarobkowej powoduje utratę statusu osoby bezrobotnej (art. 33 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy).

Nie można zgodzić się ze stanowiskiem organów administracji, iż skarżący po rozwiązaniu stosunku pracy z firmą "B" wykonywał regularnie pracę w sklepie "A", którego ajentem jest Jego teściowa - J. W.

Organy orzekające w sprawie nie przeprowadziły bowiem postępowania dowodowego, zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w celu ustalenia czy skarżący rzeczywiście podjął zatrudnienie tj. nawiązał stosunek pracy. Fakt podjęcia przez skarżącego zatrudnienia organy te ustaliły na podstawie wskazanych wyżej dokumentów sporządzonych przed wydaniem i doręczeniem skarżącemu postanowienia o wznowieniu postępowania. Organy orzekające w sprawie po doręczeniu skarżącemu tego postanowienia winny były przesłuchać skarżącego i J. W. na okoliczność wykonywania przez skarżącego pracy w sklepie "A" zgodnie z regułami dotyczącymi przesłuchania strony postępowania i świadka. Ponadto organy te nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności w sprawie, gdyż zaniechały przesłuchania pozostałych dwóch córek J. W., które także pomagają jej w prowadzeniu sklepu, jak również nie przeprowadziły dowodu z przesłuchania pracownika zatrudnionego na - etatu. Zeznania tych osób powinny wyjaśnić m in. od kiedy i jak często skarżący pomaga teściowej, ile godzin dziennie (tygodniowo), czy otrzymuje wynagrodzenie, czy pomoc ta posiada cechy charakterystyczne dla stosunku pracy określone w art. 22 Kodeksu Pracy oraz co należy do zakresu obowiązków pracownika zatrudnionego na - etatu, co stanowiło przyczynę nieobecności tego pracownika w pracy w czasie (godzinach) kontroli legalności zatrudnienia przez Urząd Wojewódzki, gdyż z tego powodu skarżący pomagał teściowej w obsłudze klientów.

Nie można też podzielić stanowiska organów administracji, iż z protokołu przesłuchania skarżącego z dnia (...) r. przez Urząd Wojewódzki, w którym zeznał on, że "jest zarejestrowany jako bezrobotny i nie powiadomił urzędu pracy o wykonywaniu pracy" wynika jednoznacznie, że skarżący podjął to zatrudnienie, gdyż w protokole tym zeznał również, że jedynie pomaga nieodpłatnie teściowej w prowadzeniu sklepu. Organy orzekające w sprawie nie wyjaśniły tych sprzeczności w zeznaniach skarżącego. Ponadto z zeznań teściowej skarżącego J. W. z dnia (...) r. (protokół) jak i pisemnego oświadczenia skarżącego z dnia (...) r. wynika, że skarżący pomaga nieodpłatnie teściowej w prowadzeniu sklepu.

Zgodzić się natomiast należy z twierdzeniem skarżącego, iż organy orzekające w sprawie naruszyły także przepisy prawa materialnego tj. art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy poprzez przyjęcie, iż skarżący nie jest osobą zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy w danym zawodzie lub służbie z uwagi na fakt, iż pomaga nieodpłatnie teściowej w sklepie. Słuszny jest argument skarżącego, iż nie można doraźnej pomocy w sklepie traktować jako zatrudnienia lub wykonywania innej pracy zarobkowej, gdyż przy ustalaniu pojęcia zatrudnienia, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 43 ustawy organy orzekające w sprawie powinny były zastosować przepisy Kodeksu Pracy.

Zgodnie z art. 22 § 1 Kodeksu Pracy przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Organy orzekające w sprawie powinny były ustalić czy skarżący podjął zatrudnienie tj. czy nawiązał stosunek pracy w rozumieniu art. 22 § 1 Kodeksu Pracy. Skarżący zaś zeznał, że za pomoc udzieloną teściowej w sklepie nie otrzymywał żadnego wynagrodzenia. Stanowisko to potwierdzają również zeznania J. W. Organy orzekające w sprawie nie poczyniły żadnych ustaleń, aby wykazać czy skarżący w istocie otrzymywał wynagrodzenie. Brak wynagrodzenia przemawia za przyjęciem, że skarżącego i J. W. nie łączył stosunek pracy. Cechą charakterystyczną umowy o pracę jest wykonywanie pracy pod kierownictwem pracodawcy (pracy podporządkowanej). Ta cecha ma charter konstrukcyjny dla istnienia stosunku pracy (wyrok SN z dnia 25 listopada 2005 r. I UK 68/05 Wokanda 2006/4/26). Dla stwierdzenia, że występują one w treści stosunku pracy konieczne jest ustalenie takich elementów jak: określony czas pracy, miejsce wykonywania czynności, podpisywanie listy obecności, listy płac, podporządkowanie pracownika regulaminowi pracy, poleceniom pracodawcy co do miejsca, czasu i sposobu wykonywania pracy, obowiązek przestrzegania przepisów prawa pracy, wykonywania poleceń przełożonych, stała dyspozycyjność. Organy orzekające w sprawie nie wykazały, zaś aby skarżący wykonywał pracę pod kierownictwem pracodawcy.

Organ I instancji tym samym naruszył zasadę wyrażoną w art. 10 k.p.a. tj zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym i uniemożliwił mu wypowiedzenie się do dowodów zgromadzonych w postępowaniu objętym wznowieniem.

Z tych względów skarżący dopiero w odwołaniu wypowiedział się co do materiału dowodowego, na podstawie którego podjął decyzję organ I instancji. Z argumentów podniesionych w tym odwołaniu wynika, że skarżący poszukiwał pracy, gdyż nie otrzymał żadnej propozycji zatrudnienia z urzędu pracy, a po złożeniu przez teściową J. W. wniosku o dofinansowanie dla niego stanowiska pracy pobierał w dalszym ciągu zasiłek dla bezrobotnych, a także że podczas wizyt w urzędzie pracy informował pracownice tego urzędu, że sporadycznie pomaga teściowej w prowadzenie sklepu. Z pisma urzędu pracy z dnia (...)r skierowanego do Wojewody D. o przeprowadzenie kontroli legalności zatrudnienia skarżącego wynika bowiem, iż J. W. złożyła wniosek o przyznanie środków z Funduszu Pracy na zrefundowanie kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego (skarżącego). Mając zatem na uwadze argumenty podniesione w odwołaniu, wniosek J. W. o dofinansowanie oraz fakt, iż organy nie przeprowadziły postępowania, o którym mowa art. 149 § 2 k.p.a. przyjąć należy, iż organy te nie udowodniły, iż skarżący w okresie rejestracji jako osoba bezrobotna świadczył pracę, gdyż został on pozbawiony czynnego udziału w postępowaniu objętym wznowieniem oraz możliwości wypowiedzenia się co do materiału dowodowego, np. co do okoliczności zawartych w protokołach przesłuchania jego i J. W., pisemnym oświadczeniu z dnia (...) r. Zgodnie zaś z art. 81 k.p.a. okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, gdy strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów.

Z tych względów zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca nie mogły ostać się w obrocie prawnym.

Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

Na podstawie art. 152 tej ustawy Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.

Sąd nie orzekł o kosztach sądowych, ponieważ skarżący jako strona skarżąca decyzję w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej jest zwolniony od kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. b ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.