Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu
z dnia 17 lutego 2006 r.
IV SA/Wr 73/06

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2006 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. Sz. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia (...) r. Nr (...) w przedmiocie ustalenia związku choroby ze służbą wojskową postanawia: odrzucić skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Przedmiotem skargi wniesionej przez R. Sz. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia (...) r. Nr (...) wydane na podstawie art. 127 § 1 i art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z § 3 ust. 7, § 4 ust. 8, § 9 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. Nr 151, poz. 1594) oraz § 22 ust. 1 i 2, § 23 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151 poz. 1595) utrzymujące w mocy orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Ł. z dnia (...) r. (...) w sprawie zdolności do służby wojskowej obejmujące swym przedmiotem określenie stopienia zdolności do służby wojskowej oraz ocenę braku związku schorzenia za pozostające w związku ze służbą wojskową.

W zaskarżonym orzeczeniu zawarto pouczenie o przysługującej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rozstrzygnięcie w części dotyczącej określenia stopnia zdolności do służby wojskowej oraz wskazano, że w zakresie ustalenia związku lub braku związku chorób i schorzeń ze służbą wojskową skarga nie przysługuje.

W skardze na decyzję ostateczną skarżący nie kwestionował rozstrzygnięcia w części dotyczącej orzeczenia w przedmiocie okresowej niezdolności do służby wojskowej, a wniósł jedynie o zmianę orzeczenia w części dotyczącej braku uznania schorzenia za pozostające w związku ze służbą wojskową i uznanie, że schorzenie ma ścisły związek ze służbą wojskową oraz zawnioskował dopuszczenie dowodu w postaci opinii lekarza biegłego w powyższym zakresie.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W związku ze sformułowanym w skardze wnioskiem skarżącego o zmianę zaskarżonego orzeczenia i o pozytywne rozstrzygnięcie w zakresie związku przyczynowego między schorzeniem a służbą wojskową, wskazać na wstępie należy,iż zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (DZ. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...), przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z przepisu tego wynika więc zasada, według której sąd administracyjny nie rozstrzyga spraw administracyjnych należnych do kompetencji organów administracji publicznej, a jedynie kontroluje legalność ich aktów i czynności. A zatem przepisy określające zasady sądowej kontroli decyzji administracyjnych nie pozwalają na bezpośrednie kształtowanie przez sąd administracyjny praw i obowiązków stron.

Zgodnie z przepisem art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do rozpoznawania spraw sądowo-administracyjnych. Ustawa ta w art. 3 § 1 stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty i czynności wskazane w art. 3 § 2 pkt 1 - 7 i w § 3, a także na bezczynności organów administracji publicznej w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 omawianej ustawy. Z powołanych wyżej przepisów wynika, że sądy administracyjne nie są powołane do rozpoznawania spraw innych niż sądowo-administracyjne, w szczególności do rozpoznawania spraw, których rozpoznanie należy do właściwości sądów powszechnych. A z taką sytuacją mamy do czynienia w przypadku żądania stwierdzenia, że zdiagnozowane schorzenie pozostaje w związku ze służba wojskową. Należy w tym miejscu wskazać, że kwestią dopuszczalności skargi żołnierza na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową zajmował się Sąd Najwyższy, który w uchwale z dnia 27 października 1999 r. sygn. akt III ZP 9/99 (OSNAPiUS Nr 5, poz. 167 z 2000 r.) stwierdził, że "Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy w sprawie ze skargi żołnierza na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową". Wprawdzie powyższa uchwała wydana została na gruncie obowiązującej wówczas ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 268 z późn. zm.), jednakże zachowuje swą aktualność pod rządami nowej ustawy procesowej obowiązującej od 1 stycznia 2004 r.,regulującej postępowanie przed sądami administracyjnymi. Wypada w tym miejscu przypomnieć, iż w myśl art. 184 Konstytucji RP kontrolę sądową działalności administracji publicznej sprawuje Naczelny Sąd Administracyjny i inne sądy administracyjne oraz - w ograniczonym zakresie na ściśle określonych zasadach - sądy powszechne. W systemie bezpośredniej kontroli administracji publicznej wykonywanej przez sądy powszechne znaczenie ma rozpatrywanie spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych przez sądy pracy i ubezpieczeń społecznych. Istotne dla tej materii są przepisy art. 83 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 z poz. zm.) oraz art. 477 8- 47714a k.p.c., z których wynika, że w indywidualnych sprawach z tego zakresu, w tym m.in. w zakresie ustalania wymiaru składek ubezpieczenia społecznego, ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych i wymiaru świadczeń (emerytur i rent) z tego zakresu, decyzje podejmuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Od decyzji tych przysługuje odwołanie do właściwego sądu ubezpieczeń społecznych (co do zasady - sądu pracy i ubezpieczeń społecznych za pośrednictwem jednostki organizacyjnej ZUS (por. T. Woś i inni, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi - Komentarz, Warszawa 2005 r., str. 30). W związku z tym orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w tej części, w której dotyczy stwierdzenia istnienia lub nieistnienia związku choroby ze służbą wojskową-jak wskazał Sąd Najwyższy we wspomnianej wyżej uchwale - nie może być poddane kontroli sądowo-administracyjnej. Sąd Najwyższy nadał mu charakter zagadnienia wstępnego, którego prawidłowość może zostać skontrolowana przypadku odmowy wypłacenia przewidzianego odrębnymi przepisami świadczenia. Podstawą prawną do orzekania o związku choroby ze służbą wojskową stanowią przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia25 czerwca 2004 r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. Nr 151, poz. 1594) -wydane na podstawie delegacji zawartej w przepisie art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową -, jak również art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 13, poz. 68 z poz. zm.) oraz przepisy ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. Nr 83, poz. 760). Powyższe regulacje określają właściwy tryb zaskarżenia decyzji, których przedmiotem są odpowiednio prawo do świadczenia odszkodowawczego (ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r.) oraz prawa do świadczeń pieniężnych określonych w art. 2 ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych. Decyzje te wydawane przez właściwy organ wojskowy lub rentowy, poprzedzane są orzeczeniem komisji lekarskiej określającym związek zranień, kontuzji lub chorób ze służbą wojskową. Obie wskazane wyżej ustawy zawierają unormowania, których wykładnia prowadzi do wniosku, że w omawianym - kwestionowanym w skardze-zakresie właściwym jest sąd powszechny. I tak zgodnie z art. 22 ust. 4 ustawy o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową od decyzji dotyczącej świadczenia odszkodowawczego przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, na zasadach i w terminach określonych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego. Natomiast przepis art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin przewiduje,że prawo do świadczeń pieniężnych ustalają i świadczenia wypłacają właściwe do spraw rent organy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a od decyzji organu rentowego przysługują osobie zainteresowanej środki prawne przewidziane w odrębnych przepisach (art. 56 ust. 2 i 3 ustawy). Wobec tego orzekanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w sprawach zastrzeżonych dla właściwości sądów powszechnych, nawet w zakresie rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego jest niedopuszczalne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni aprobuje pogląd i zasadniczy tok rozważań Sądu Najwyższego w omawianej wyżej uchwale, według którego jeżeli kwestia dotycząca odszkodowania i renty z tytułu choroby (inwalidztwa) związanej ze służbą wojskową należy do jurysdykcji sądów pracy i ubezpieczeń społecznych, to rozstrzyganie o pewnych - nawet wstępnych kwestiach-przez sąd administracyjny, może być uznane za pośrednie wkraczanie w sferę kompetencji tych sądów. Tym bardziej, że ewentualne rozstrzygnięcie w przedmiotowym zakresie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny nie musi być respektowane w późniejszym, ewentualnym procesie w sprawie świadczeń odszkodowawczych lub rentowych. Z czym może się wiązać niebezpieczeństwo wystąpienia dualizmu orzeczniczego (między innymi w zakresie przyjmowanych kryteriów ocen i wykładni).

Analiza obowiązującego stanu prawnego prowadzi zatem do wniosku,że od ostatecznych orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia poborowego lub żołnierza na potrzeby ustalenia zdolności do służby wojskowej, przysługuje skarga do sądu administracyjnego.Natomiast od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskowa do celów odszkodowawczych lub zaopatrzenia emerytalnego, w tym rentowego, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje (por. postanowienie 7 sędziów NSA z dnia 6.11 2000 r. OSA 1/00 (ONSA 2001/2/47). Konkludując powyższe rozważania stwierdzić należy, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w części w jakiej dotyczy ona stwierdzenia związku choroby (schorzenia) ze służbą wojskową nie podlega kognicji sądu administracyjnego.

W tej sytuacji skargę jako niedopuszczalną należało odrzucić, co orzeczono na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 powołanej na wstępie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.