Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu
z dnia 20 grudnia 2006 r.
IV SA/Wr 704/06

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska.

Sędziowie WSA: Tadeusz Kuczyński (sprawozdawca), Asesor Małgorzata Masternak-Kubiak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 20 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi G. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej i ustalenia wysokości świadczeń nienależnie pobranych oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia (...) r., nr (...) po rozpatrzeniu odwołania G. G. od wydanej z upoważnienia Prezydenta W., decyzji Kierownika Zespołu do Spraw Domów Pomocy Społecznej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia (...) r. ((...)), zmieniającej decyzję z dnia (...) r. ((...)) oraz decyzję z dnia (...) r. ((...)) i ustalającej odpłatność za pobyt w Domu Pomocy Społecznej przy ul. M. (...) we W. w okresie od (...) r. do (...) r. w kwocie (...) zł miesięcznie i od (...) r. do (...) r. w kwocie (...) zł oraz ustalającej wysokość świadczeń nienależnie pobranych na kwotę (...) zł,

1)

na podstawie:

-

art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego,

-

art. 8 ust. 11, art. 60 ust. 1 i art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.),

utrzymano w mocy decyzję w części dotyczącej odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej,

2)

na podstawie:

-

art. 138 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego,

-

art. 6 pkt 16 ustawy o pomocy społecznej,

uchylono zaskarżoną decyzję w części dotyczącej świadczenia nienależnie pobranego i w tym zakresie przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W motywach uzasadnienia stwierdzono, że decyzją z dnia (...) r. organ pierwszej instancji zmienił wysokość odpłatności G. G. za miejsce w Domu Pomocy Społecznej przy ul. M. (...)we W. na kwotę (...) zł miesięcznie (za okres od (...) do (...) r.) i kwotę (...) zł miesięcznie (za okres od (...) do (...) r.) oraz zażądał zwrotu kwoty (...) zł świadczeń nienależnie pobranych. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w miesiącu (...) r. G. G. sprzedała mieszkanie za kwotę (...) zł o czym nie poinformowała organu. Zgodnie z przepisami jej miesięczny dochód w okresie od (...) do (...) r. wyniósł (...) zł, w (...) i (...) r. kwotę (...) zł, a od (...) do końca (...) r. (...) zł. Odpłatność mieszkańca nie może przekroczyć wysokości średniego kosztu utrzymania w domu pomocy społecznej. W tym przypadku za rok (...) - (...) zł, a za rok (...) kwoty (...) zł. Za analizowany okres G. G. uiściła opłatę w łącznej wysokości (...) zł a różnicę w opłatach za ten okres w wysokości (...) zł poniosła Gmina W.

W odwołaniu G. G. wskazała, że nie poinformowano ją o konieczności powiadomienia MOPS o sprzedaży mieszkania. Pouczeń nie mogła przeczytać, bo w momencie sporządzania dokumentów miała guza mózgu i w znacznej części utraciła wzrok. W dniu przyjęcia do Domu Pomocy Społecznej odwołująca się miała własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego. Po jego zbyciu uregulowała długi związane z leczeniem, zabiegami i opłaceniem opiekunek. W odwołaniu zarzucono organowi pierwszej instancji naruszenie art. 7, art. 9 i art. 10 k.p.a.

Rozpatrując odwołanie Kolegium zważyło, co następuje.

Zaskarżona decyzja w pierwszej części dotyczy zmiany odpłatności jaką powinna ponosić za pobyt w domu pomocy społecznej G. G. Zgodnie z art. 60 ust. 1 i art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej mieszkaniec domu pomocy społecznej ponosi opłatę za pobyt w tej placówce w wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania, nie więcej jednak jak 70% swego dochodu.

Odwołująca się we (...) r. sprzedała mieszkanie za kwotę (...) zł. Według art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Zgodnie z tą regułą miesięczny dochód wyliczono na kwotę (...) zł, który został powiększony o emeryturę Odwołującej się, wynoszącą w (...) r. kwotę netto (...) zł miesięcznie. Ponieważ, jak wynikało z zarządzenia Prezydenta W. średni koszt utrzymania mieszkańca Domu Pomocy Społecznej przy ul. M. (...) wyniósł w (...) r. (...) zł, a w (...) r. (...) zł, takie właśnie kwoty ustalono jako odpłatność Odwołującej się za pobyt w tej placówce.

W odwołaniu zarzucono, że MOPS ograniczył się jedynie do ustalenia faktu zbycia mieszkania, traktując cenę sprzedaży jako dochód i nie usiłowali nawet wyjaśnić, czy z tej ceny została zapłacona prowizja pośrednikowi. Kwestia, czy Odwołująca się zapłaciła prowizję pośrednikowi jest bez znaczenia. Jeżeli odpłatność wynosi maksymalnie 1.955 zł lub 1.915 zł, a jej miesięczny dochód za 12 miesięcy wyniósł (...) zł to prowizja musiałaby być cztery razy wyższa niż dochód ze sprzedaży mieszkania, aby wpłynąć na rozstrzygnięcie w kwestii odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej. Zdaniem Kolegium odpłatność za pobyt w placówce została wyliczona prawidłowo.

W zaskarżonej decyzji ustalono wysokość kwoty nienależnie pobranej przez G. G. i zażądano jej zwrotu. Zgodnie z art. 6 pkt 16 ustawy o pomocy społecznej świadczenia pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej, stanowi świadczenie nienależnie pobrane. Należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 104 ust. 1). Organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił wysokość tego świadczenia. Jednak Odwołująca się zarzuca organowi, że nie ukrywała przed nim żadnych informacji. Nie poinformowano jej o konieczności zawiadomienia MOPS o sprzedaży mieszkania. Kolegium nie znajduje w aktach sprawy oświadczenia o stanie majątkowym sprzed (...) r., z którego wynikałoby, czy udzielała prawidłowych oświadczeń o swoim mieszkaniu. Nie ma wywiadów środowiskowych z tego okresu. Kolegium nie jest w stanie ustalić, czy odwołująca się przedstawiła nieprawdziwe informacje lub czy nie poinformowała o zmianie swej sytuacji do czego była zobowiązana.

W skardze na decyzję Kolegium G. G. wskazała, że Kolegium naruszyło art. 8 ust. 11 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) przez przyjęcie, że Skarżąca uzyskała dochód jednorazowy przekraczający pięciokrotnie wskazaną tam kwotę. Skarżąca miała w dniu przyjęcia do Domu Pomocy Społecznej własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego. Po jego zbyciu nie osiągnęła jednak dochodu w rozumieniu art. 8 ust. 11, bo jej zasób majątkowy nie uległ żadnej zmianie. Powyższy przepis ma zastosowanie do osób samotnie gospodarujących i w rodzinie. Osoba przebywająca w Domu Pomocy Społecznej nie należy do żadnej z tych kategorii. Nie obliczono prawidłowo opłaty za pobyt w Domu, bo nie uwzględniono prowizji dla pośrednika oraz innych kosztów wykazanych przez dokumenty. Naruszono także art. 7 k.p.a., bowiem nie zbadano stanu zdrowia Skarżącej. Nie powołano żadnego biegłego, który oceniłby wpływ guza mózgu Skarżącej na jej świadomość oraz uszkodzenie wzroku.

W odpowiedzi na skargę Samorządowego Kolegium Odwoławcze we W. podtrzymało argumentację zaprezentowaną w decyzji z dnia (...) r., wnosząc o oddalenie skargi.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Stosowne do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153. poz. 1269), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153. poz. 1270).

W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie mogła być uwzględniona.

Zgodnie z art. 60 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, powołanej wyżej, pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania.

Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej o zasięgu gminnym - ustala wójt (burmistrz, prezydent miasta) i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku.

Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka nie więcej niż 70% tego dochodu.

W myśl art. 8 ust. 3 i ust. 11 powołanej ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

W przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty:

1)

kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej,

2)

kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie

-

kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony.

Skarżąca zakwestionowała decyzję w części dotyczącej odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej. Organ prawidłowo ustalił, że skoro skarżąca we (...) r. sprzedała mieszkanie za kwotę (...) zł, to w myśl podanych reguł normatywnych miesięczny dochód z tytułu sprzedaży mieszkania wyliczony na kwotę (...) zł został powiększony o jej emeryturę wynoszącą w (...) r. netto (...) zł miesięcznie. Ponieważ jak wynikało z zarządzenia Prezydenta W. średni koszt utrzymania mieszkańca Domu Pomocy Społecznej przy ul. M. (...) wyniósł w 2004 r. (...) zł a w 2005 r. (...) zł, takie właśnie kwoty ustalono jako odpłatność Skarżącej za pobyt w tej placówce.

Kolegium zasadnie uznało, że w pojemnej definicji "dochodu" zawartej w art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej mieści się bez wątpienia dochód uzyskany ze sprzedaży mieszkania. Przeciwny wniosek byłby sprzeczny z wyraźnym brzmieniem tej normy zakładającej ustawowe wskazanie dochodów wyłączonych z zakresu normowania podanej definicji. Dochód ze sprzedaży mieszkania w wyłączeniu takim się nie mieści.

Zgodzić się także należy z konstatacją organu, że osoby przebywające w domu pomocy społecznej, dla potrzeb ustalania dochodu, który także w stosunku do tych osób musi być regularnie ustalany, są traktowane jako osoby samotnie gospodarujące, jeśli nie przebywają w placówce, np. z małżonkiem. Nie ma żadnych podstaw prawnych, aby w stosunku do mieszkańca domu pomocy społecznej nie stosować art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej. Zasadnie uznano również, za chybiony zarzut nie uwzględnienia kosztów prowizji pośrednika i innych udokumentowanych kosztów. Organ wskazał, że zgodnie z regułą wynikającą z art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej dochód skarżącej w ciągu 12 miesięcy wyniósł (...) zł z tytułu sprzedania mieszkania i (...) zł z tytułu emerytury. Kwoty ustalone w decyzji organu pierwszej instancji, jakie Skarżąca powinna zapłacić za pobyt w Domu Pomocy Społecznej obciążałyby ją, gdyby osiągnęła dochód (...) zł a nie pond (...) zł W tej sytuacji ewentualne prowizje i inne tym podobne koszty nie mają znaczenia.

Za bezpodstawny należy również uznać zarzut naruszenia przez organ art. 7 k.p.a., bo nie powołano biegłego, który oceniłby skutki guza mózgu, którego ma Skarżąca. Ta kwestia nie ma znacznego znaczenia dla ustalenia, jaka powinna być odpłatność ponoszona za pobyt w Domu Pomocy Społecznej. Może mieć znaczenie przy ocenie nienależności pobranego świadczenia, ale decyzję w tym zakresie uchylono.

Również, oceniając legalność decyzji kasacyjnej w części dotyczącej świadczenia nienależnie pobranego i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, nie stwierdzono, by naruszała ona prawo, w szczególności, aby podjęta została z naruszeniem przepisu art. 138 § 2.

W kwestii uprawnień organu odwoławczego, o których mowa w art. 138 § 2 k.p.a., wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale Składu Siedmiu Sędziów z dnia 4 maja 1998 r., sygn. FPS 2198 - ONSA Nr 3 z 1998 r. poz. 79. Odwołując się do treści tej uchwały należy podnieść, że według art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Zatem decyzja kasacyjna może być wydana tylko wówczas, gdy spełnione są przesłanki określone w powołanym przepisie, a więc wtedy gdy - zdaniem organu odwoławczego - organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego albo przeprowadzone przez tenże organ postępowanie wyjaśniające nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy i brak jest podstaw do zastosowani w postępowaniu odwoławczym art. 136 k.p.a. Taka też sytuacja zaistniała w badanej sprawie, albowiem wyjaśnienie wskazanych przez Kolegium okoliczności nie mogło nastąpić w trybie dodatkowego uzupełniającego postępowania odwoławczego czyli poprzez zastosowanie art. 136 k.p.a., a koniecznym było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Takie zaś postępowanie może przeprowadzić tylko organ I instancji.

W takim wypadku organ odwoławczy nie rozstrzyga o meritum sprawy, nie przeprowadza też merytorycznej kontroli decyzji pierwszej instancji.

Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 151 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.