Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu
z dnia 28 listopada 2006 r.
IV SA/Wr 690/06

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Marcin Miemiec.

Sędziowie WSA: Lidia Serwiniowska (spr.), Małgorzata Masternak-Kubiak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 28 listopada 2006 r. sprawy ze skargi W. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) r. Nr (...) Wójt Gminy Ł., na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 16, art. 20 w zw. z art. 48 ust. 2 i 3, art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.) oraz ogólnie powołanych przepisów rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881), uchylił z dniem (...) r. decyzję własną z dnia (...) r. Nr (...) i przyznał W. D. zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności, w wysokości (...) zł miesięcznie na okres od dnia (...) r. do dnia (...) r.

W uzasadnieniu decyzji organ orzekający wskazał, że decyzją z dnia (...) r. Nr (...) odmówił przyznania zasiłku pielęgnacyjnego W.D. z uwagi na upłynięcie terminu ważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (wyrok Sądu Rejonowego w Świdnicy, sygn. akt IV U 583/05 z dnia 22 lutego 2006 r.).

Dalej podał, iż w dniu (...) r. W. D. dostarczył do Urzędu Gminy w Ł. - Komórki Świadczeń Rodzinnych postanowienie Sądu Rejonowego w Ś. z dnia (...) r. sygn. akt (...) o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej w treści wyroku z dnia (...) r., która dotyczyła daty ważności orzeczenia.

W związku z powyższym wznowione zostało z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia prawa W. D. do zasiłku pielęgnacyjnego.

Na podstawie przedstawionych dokumentów ustalono, że spełnione zostały warunki do uzyskania przez niego zasiłku, jaki w kwocie (...) zł miesięcznie, przyznano od miesiąca, w którym wpłynął wniosek.

W odwołaniu od powyższej decyzji W. D. wniósł o jej unieważnienie, gdyż nie posiada ani jednego zdania dotyczącego jego sprawy rozpoznanej wyrokiem Sądu Rejonowego.

Wskazał, że wyrok Sądu Rejonowego w Ś. został "bezprawnie podważony przez Urząd Gminy w Ł.".

Podniósł, iż nie składał w Urzędzie Gminy żadnego wniosku dotyczącego zasiłku pielęgnacyjnego, a tylko dostarczył zgodnie z procedurą, orzeczenie Sądu Rejonowego (...) Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Ś.

Zaskarżoną decyzją z dnia (...) r. Nr (...)po rozpatrzeniu odwołania W. D. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 16 ust. 2 pkt 2, art. 24 ust. 2 i ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że W. D.w dniu (...) r. przedłożył w Urzędzie Gminy Ł. wyrok Sądu Rejonowego w Ś. (...) Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) r., sygn. akt (...). W pkt 1 tegoż wyroku Sąd zmienił zaskarżone orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D. z dnia (...) r. znak (...)w ten sposób, iż zaliczył stronę do znacznego stopnia niepełnosprawności. Natomiast w pkt 1I wyroku Sąd ustalił, że orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności ma charakter okresowy i wydaje się je na okres (...) lat od daty złożenia wniosku tj. do (...) r.

Dalej Kolegium podało, iż równocześnie W. D. złożył oświadczenie, iż nigdy nie pobierał zasiłku pielęgnacyjnego oraz, że w aktach sprawy znajduje się wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na rzecz odwołującego się także z dnia (...) r., własnoręcznie przez niego podpisany.

Decyzją z dnia (...) r. znak (...)organ I instancji odmówił stronie przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z uwagi na upływ ważności orzeczenia o niepełnosprawności dnia (...) r. Od decyzji tej w ustawowym terminie strona nie wniosła odwołania zatem decyzja powyższa stała się ostateczna.

Postanowieniem z dnia (...) r. Sąd Rejonowy w Ś. (...) Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych sygn. akt (...)sprostał oczywistą omyłkę w treści wyroku z dnia (...) r. w ten sposób, iż w pkt 1I wyroku w miejsce zwrotu "orzeczenie ma charakter okresowy i wydaje się na okres (...) lat od daty złożenia wniosku tj. do (...) r." wpisano zwrot "orzeczenie ma charakter okresowy i wydaje się na okres (...) lat od daty złożenia wniosku tj. od (...) r."

Organ odwoławczy wskazał, że z uwagi na sprostowanie orzeczenia Sądu organ I instancji w oparciu o przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. postanowieniem z dnia (...) r. znak: (...) wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną.

Po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia organ I instancji w dniu (...) r. powołując się na wskazane na wstępie przepisy prawa wydał zaskarżoną decyzję.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że w myśl art. 16 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.

Stosownie do ust. 2 pkt 2 ww. przepisu zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje w wysokości 144,00 zł miesięcznie (art. 16 ust. 4).

Jak stwierdził organ orzekający bezspornym w przedmiotowej sprawie jest, iż W. D., z uwagi na okoliczność zaliczenia go na mocy wyroku Sądu Rejonowego w Ś. (...) Wydział Pracy Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) r. sygn. akt (...) do grona osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, przysługuje uprawnienie do zasiłku pielęgnacyjnego i takie świadczenie zostało przyznane przez organ I instancji kwestionowaną decyzją.

Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, art. 14-16 i art. 15b tej ustawy.

Zasiłek pielęgnacyjny podobnie jak wszystkie inne świadczenia rodzinne, ma charakter uprawnienia przyznawanego na wniosek strony.

Stosownie do art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

Według art. 24 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku ustalania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego prawo ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Przepis ten jest dopełnieniem przepisu zawartego w art. 24 ust. 2 ww. ustawy i łącznie z nim określa czas (okres) trwania świadczenia rodzinnego, uzależnionego od stopnia niepełnosprawności.

Zatem początkową datą tego okresu jest miesiąc złożenia wniosku o przyznanie świadczenia wraz z wymaganą dokumentacją, a datą końcową do której przysługuje uprawnienie, jest ostatni dzień miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia o niepełnosprawności.

W dniu (...) r. W. D. osobiście zgłosił się do organu I instancji i w tym też dniu przedłożył dokument potwierdzający jego niepełnosprawność. Tego samego dnia został sporządzony wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego zawierający własnoręczny podpis wnioskodawcy. Tak więc, wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego wbrew twierdzeniom strony został wniesiony w dniu (...) r.

Zaznaczyć należy, że podpis wnioskodawcy warunkuje, że żądanie o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego pochodzi od niego. W tej sytuacji kierując się zasadą określoną w art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych początkowym okresem, od jakiego może być przyznany stronie zasiłek pielęgnacyjny jest dzień (...) r. Ustalenia organu I instancji w tym zakresie są prawidłowe, a decyzja co do zasady odpowiada prawu. Niemniej jednak organ ten dopuścił się naruszenia prawa, a mianowicie w zaskarżonej decyzji pomimo prawidłowego rozstrzygnięcia o istocie sprawy organ nie powołał w podstawie prawnej art. 151 § pkt 2 k.p.a. Przepis ten określa jeden z rodzajów decyzji kończących postępowanie w sprawie wznowienia postępowania i winien być zastosowany w przedmiotowej sprawie.

Ponadto, jak dodało Kolegium, w osnowie postanowienia z dnia (...) r. znak (...)organ I instancji nie wskazał, w konkretnie jakiej sprawie zakończonej decyzją ostateczną wydanej dla strony, wznowił postępowanie. Jedynie z uzasadnienia postanowienia wynika, iż wznowienie dotyczy sprawy zakończonej decyzją ostateczną z dnia (...) r. o odmowie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego.

Jednakże powyżej wskazane uchybienia nie miały wpływu na treść rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na decyzję z dnia (...) r. W. D. wniósł o wyrównanie zaległego zasiłku pielęgnacyjnego od dnia (...) r. do (...) r. włącznie, powołując się na wyrok Sądu Rejonowego w Ś.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sądy administracyjne powołane zostały do badania legalności decyzji, niektórych postanowień i innych aktów organów administracyjnych. W związku z tym kontrolą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi objęta jest zgodność zaskarżonych aktów administracyjnych z prawem materialnym, a także badanie zgodności tych aktów z przepisami procedury administracyjnej. W razie stwierdzenia, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, bądź z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, sąd uchyla zaskarżony akt w całości lub w części.

Rozpatrując skargę Sąd uznał, że nie mogła ona zostać uwzględniona.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.).

Zgodnie z art. 2 tej ustawy świadczeniami rodzinnymi są:

1)

zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego;

2)

świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne.

Według jej art. 16 ust. 2 zasiłek pielęgnacyjny przysługuje:

1)

niepełnosprawnemu dziecku;

2)

osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3)

osobie, która ukończyła 75 lat (ust. 2).

Wysokość tego zasiłku została ustalona na (...) zł miesięcznie (ust. 4).

Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (okres zasiłkowy - okres od (...) do (...) następnego roku kalendarzowego na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych - art. 3 pkt 10).

Z kolei ust. 4 tego przepisu mówi o tym, że w przypadku ustalania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego prawo ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia.

Z dokonanej analizy akt sprawy wynika, że wniosek skarżącego o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego wpłynął do Urzędu Gminy w Ł. w dniu (...) r. Do wniosku skarżący dołączył wyrok Sądu Rejonowego w Ś. (...) Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) r. sygn. akt (...), zmieniający orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D. z dnia (...) r. znak (...)w ten sposób, iż zaliczono W. D. do grona osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, ustalając m.in., że niepełnosprawność datuje się od (...) r., a orzeczenie ma charakter okresowy i wydaje się je na okres (...) lat od daty złożenia wniosku, tj. do (...).

W aktach administracyjnych sprawy znajduje się postanowienie Sądu Rejonowego w Ś. z dnia (...) r. sygn. akt (...)w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w wyżej wskazanym wyroku z dnia (...) r. w ten sposób, że w pkt 1I wyroku w miejsce zwrotu: "orzeczenie ma charakter okresowy i wydaje się na okres (...)lat od daty złożenia wniosku tj. do (...) r." wpisano zwrot "orzeczenie ma charakter okresowy i wydaje się na okres (...) lat od daty złożenia wniosku tj. od (...) r. Z prezentaty Urzędu Gminy w Ł. wynika, iż postanowienie wpłynęło do Urzędu w dniu (...) r., a więc po wydaniu przez Wójta Gminy Ł. decyzji z dnia (...) r. Nr (...) odmawiającej W. D. przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, wydanej w oparciu o ustalenia zawarte w wyroku Sądu Rejonowego w Ś. z dnia (...) r.

W związku z powyższym postanowieniem z dnia (...) r. znak (...)postępowanie w sprawie zostało wznowione, a decyzja Wójta Gminy z dnia (...) r. uchylona.

W niniejszej sprawie przedmiot sporu sprowadza się do ustalenia początkowej daty, od której przysługuje skarżącemu prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. Organ orzekający w sprawie podał, iż niewątpliwie świadczenie to przysługuje W..D. tyle, że począwszy od miesiąca, w którym wpłynął do Urzędu Gminy w Ł. jego wniosek, tj. od (...) r., nie zaś jak twierdzi skarżący od dnia (...) r., tj. daty złożenia wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności.

Sąd stwierdził, że organ decyzyjny prawidłowo ustalił okres, na jaki przedmiotowy zasiłek przysługuje, gdyż ustawodawca wprost przewidział w art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, iż prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Niewątpliwie chodzi tutaj o wniosek złożony do organu ustalającego prawo i wypłacającego świadczenie rodzinne. Organem właściwym w zakresie świadczeń rodzinnych jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej świadczenie rodzinne (art. 20 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 11 ustawy o świadczeniach rodzinnych).

Należy również wyjaśnić, że powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności oraz wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności stanowią odrębne organy od organów właściwych w zakresie świadczeń rodzinnych.

Z kolei wniosek o ustalenie m.in. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej wniosek (art. 23 ust. 2 powołanej ustawy) albo w ośrodku pomocy społecznej. Do wniosku należy dołączyć odpowiednio m.in. inne zaświadczenia lub oświadczenia oraz dowody niezbędne do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, w tym orzeczenie o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności (art. 23 ust. 4 pkt 4 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych).

Własnoręcznie podpisany wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżący złożył w Urzędzie Gminy w Ł. w dniu (...) r., choć temu faktowi zaprzecza.

W związku z powyższym zasadnie przyznano świadczenie od dnia (...) r., stosownie do art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, pomimo żądania ustalenia prawa do zasiłku od dnia (...) r.

Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie zawierały unormowań odmiennie regulujących początkowy termin przyznania świadczeń rodzinnych niż to przewidziano w jej art. 24 ust. 2. Brak więc było, w sytuacji skarżącego, podstaw prawnych do wypłaty świadczenia za okresy poprzedzające złożenie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia w Urzędzie Gminy w Ł.

Toteż, ustalając okres, na który przyznano skarżącemu prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, tj. od dnia (...) r. do dnia (...) r. w niczym nie uchybiono przepisom ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Podzielić także należy stanowisko organu odwoławczego, iż opisane w zaskarżonej decyzji uchybienia organu I instancji nie miały wpływu na wynik rozstrzygnięcia.

Dodatkowo Sąd spostrzegł, iż w postanowieniu z dnia (...) r. znak (...)Wójt Gminy Ł. błędnie powołał podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, tj. art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. bowiem przesłanki, o których mowa w tym przepisie nie wystąpiły. Stąd też, jako podstawa prawna wznowienia postępowania winien zostać przywołany art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W ocenie Sądu wskazane uchybienie również nie miało wpływu na wynik sprawy.

Wobec powyższego, stosownie do art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga podlegała oddaleniu, co orzeczono w sentencji wyroku.