Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu
z dnia 13 grudnia 2006 r.
IV SA/Wr 685/06

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków.

Sędziowie: NSA Tadeusz Kuczyński, WSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 13 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej we W. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie pomocy finansowej na budowę domu jednorodzinnego oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej we W. decyzją Nr (...)z dnia (...) r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), art. 90 ust. 1, art. 85 i 91 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 z późn. zm) oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz. U. z 2003 r. Nr 132, poz. 1235), utrzymał w mocy decyzję Nr (...)Dyrektora Aresztu Śledczego we W. z dnia (...) r. o odmowie przyznania T. G. pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego.

W dniu (...) r. T. G., funkcjonariusz w służbie stałej, złożył wniosek do Dyrektora Aresztu Śledczego we W. o przyznanie pomocy finansowej na budowę domu jednorodzinnego, w miejscowości P., składającego się z (...) pomieszczeń o łącznej powierzchni użytkowej (...)m2. Do wniosku dołączył dokumenty potwierdzające stan faktyczny, warunkujący przyznanie i obliczenie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, zgodnie z wymogami § 5 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz. U. z 2003 r. Nr 132, poz. 1235):

*

akt notarialny repertorium "A" numer (...)z dnia (...) r. umowa sprzedaży działki budowlanej położonej w miejscowości P., gmina. D.,

*

decyzję Nr (...)Starosty Powiatu W. z dnia (...) r., zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego,

*

uproszczony kosztorys budowlany na poszczególne elementy scalone (bez daty), sporządzony przez technika budowlanego S. T.,

*

kserokopię projektu budowlanego domu jednorodzinnego (...),

*

rozkład jazdy autobusów miejskiej linii komunikacyjnej Nr (...) i tramwajowej Nr (...).

Równocześnie z T. G., taki sam wniosek wraz z dokumentami wskazanymi powyżej złożyła jego żona E. G., która także jest funkcjonariuszem w służbie stałej i razem z mężem pracuje w Areszcie Śledczym we W.

Dyrektor Aresztu Śledczego we W., po uzyskaniu w dniu (...) r. opinii prawnej i po rozpatrzeniu oddzielnych wniosków małżeństwa funkcjonariuszy T. i E. G. z dnia (...) r., decyzją Nr (...)z dnia (...) r., postanowił uznać prawo E. G. do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w wysokości (...) zł. Jednocześnie, decyzją Nr (...)z dnia (...) r. odmówił przyznania T. G. pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Swoje stanowisko Dyrektor Aresztu Śledczego uzasadnił przyznanie w tym samym dniu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (budowę domu jednorodzinnego) żonie funkcjonariusza - E. G., faktem, że lokal mieszkalny, który buduje skarżący wraz z żoną zaspokaja w całości potrzeby mieszkaniowe rodziny. W podstawie prawnej decyzji organ powołał postanowienia art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej i § 2 ust. 1 i § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz. U. z 2003 r. Nr 132, poz. 1235), które warunkują prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego i jej wysokość.

Od powyższej decyzji T. G.złożył odwołanie do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej we W. Zdaniem funkcjonariusza przepisy art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 z późn. zm.) oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz. U. z 2003 r. Nr 132, poz. 1235), nie wskazują jednoznacznie, "że pomoc przyznana może być jednemu z funkcjonariuszy będących w związku małżeńskim, jak również, że pomoc ta należy się np. na jedną budowę". W ocenie odwołującego się, skoro spełnia takie same warunki jak żona to powinien także otrzymać decyzję o przyznaniu pomocy finansowej. W dalszej części odwołania funkcjonariusz stwierdził, iż on i żona dostają równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania.

W motywach rozstrzygnięcia, organ odwoławczy wskazał, iż ustawa z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 z późn. zm), w art. 85 stanowi, że funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem członków rodziny określonych w art. 86 ustawy. Funkcjonariuszowi pozostającemu w służbie stałej, w przypadku, gdy nie otrzyma on lokalu mieszkalnego w drodze decyzji administracyjnej jednostki organizacyjnej Służby Więziennej, przysługuje prawo do innych świadczeń - równoważnika pieniężnego z tytułu braku lokalu mieszkalnego lub pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Ani T. G., ani jego małżonka nie otrzymali przydziału lokalu mieszkalnego z jednostki organizacyjnej Służby Więziennej i nie posiadają innego tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego ani domu, więc zgodnie z art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, przysługuje im prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, domu jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego, po spełnieniu warunków określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz. U. z 2003 r. Nr 132, poz. 1235). Przepis § 2 pkt 1 rozporządzenia stanowi, że pomoc finansową przyznaje się jednorazowo funkcjonariuszowi, który spełnia warunki do przydzielenia mu lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, a lokalu takiego nie otrzymał.

Zdaniem organu odwoławczego, w przypadku T. G. należy zastosować wykładnię celowościową przyznawania pomocy finansowej, jakim jest niewątpliwie uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, domu jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego (art. 90 ust. 1 ustawy) oraz wysokość przyznawanej pomocy, o której mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, wynoszącej 25% wartości lokalu mieszkalnego o powierzchni użytkowej 50 m2. Skoro, więc ustawodawca wyraźnie wskazał wysokość pomocy przyznawanej funkcjonariuszowi na uzyskanie lokalu mieszkalnego, a nie jego części, brak jest przesłanek, aby w przypadku małżeństwa funkcjonariuszy do pomocy finansowej zwiększać wysokość przyznawanej pomocy na uzyskanie tego samego lokalu mieszkalnego.

Organ odwoławczy zważył, że art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej nie jest unormowaniem samodzielnym i nie może być interpretowany w oderwaniu od art. 85, art. 86 oraz art. 91 ustawy. Skoro, więc fizyczny przydział lokalu mieszkalnego jednemu z małżonków funkcjonariuszy zaspokaja potrzeby mieszkaniowe całej rodziny i wyklucza przydział współmałżonkowi (funkcjonariuszowi) innego lokalu mieszkalnego (art. 91, ust. 1, pkt 1 ustawy), to w tożsamy sposób należy traktować fakt przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w wysokości (...) zł, jaką otrzymała E. G., małżonka skarżącego, zdaniem organu odwoławczego, wyczerpuje prawo małżeństwa funkcjonariuszy wskazane w art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego T. G. podniósł zarzut naruszenia przez Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej we W. przepisów prawa materialnego, tj. przepisów art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 z późn. zm) oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz. U. z 2003 r. Nr 132, poz. 1235), poprzez błędne przyjęcie, że funkcjonariuszom służby więziennej będącym małżeństwem nie przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie wspólnego lokalu mieszkalnego, każdemu z osobna, ponieważ przepisy ustawy nie zawierają takiego zakazu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej we W.wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP i art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a)

naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b)

naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c)

inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję, Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną. W niniejszej sprawie organy obu instancji dokonały właściwej oceny stanu faktycznego pod kątem obowiązujących przepisów prawa materialnego.

Podstawę prawną przyznania funkcjonariuszowi służby więziennej prawa do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, domu jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego reguluje art. 90 ust. 1 w związku z art. 85 i art. 91 ustawy z 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.). Według przepisu art. 85 ust. 1 powołanej ustawy o Służbie Więziennej, "Funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której stale pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej z uwzględnieniem członków rodziny, określonych w art. 86 oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych". Realizacją tego prawa do lokalu mieszkalnego jest prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, domu jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego (art. 90 ust. 1 ustawy). Według art. 90 ust. 2 powołanej ustawy o Służbie Więziennej, Minister Sprawiedliwości otrzymał delegację ustawową do określenia szczegółowych zasad przyznania pomocy finansowej. Wypełnieniem tej delegacji jest rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, (Dz. U. Nr 132, poz. 1235), które weszło w życie w dniu 29 września 2003 r.

W zaskarżonej decyzji organy nie naruszyły przepisów prawa materialnego. Dokonały prawidłowej wykładni i właściwie zastosowały przepisy art. 90 w związku z art. 85 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej i § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego.

Skarżący, jak wynika z akt sprawy, ubiegał się o przyznanie pomocy finansowej na budowę domu jednorodzinnego. Równocześnie ze skarżącym taki sam wniosek wraz z wymaganymi dokumentami złożyła jego żona, która także jest funkcjonariuszem w służbie stałej i razem z mężem pracuje w Areszcie Śledczym we W.

Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie, egzegeza przepisu art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej nie można ograniczać się jedynie do wykładni gramatycznej, lecz należy mieć na względzie wykładnię celowościową przepisu, pozwalającą traktować określenie "na uzyskanie lokalu" jako cel, na jaki pomoc ta jest przeznaczona. Taką wykładnię zastosował Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach sygn. I SA 825/98 z dnia 14 stycznia 1999 r. i sygn. I SA 388/99 z dnia 22 lutego 2000 r. (niepubl.), a Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela ten pogląd.

Zasadnie zatem organ odwoławczy uznał, że przepis art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej nie jest unormowaniem samodzielnym i nie może być interpretowany w oderwaniu od art. 85, art. 86 oraz art. 91 ustawy. Skoro fizyczny przydział lokalu mieszkalnego jednemu z małżonków funkcjonariuszy zaspokaja potrzeby mieszkaniowe całej rodziny i wyklucza przydział współmałżonkowi (funkcjonariuszowi) innego lokalu mieszkalnego (art. 91, ust. 1, pkt 1), to w tożsamy sposób należy traktować fakt przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, o którym jest mowa w przepisie art. 90 ust. 1 ustawy.

Formuła "na uzyskanie" jednoznacznie wskazuje, iż chodzi o funkcjonariusza, który ani nie ma tytułu prawnego do innego lokalu mieszkalnego niż wymienione w art. 90 ust. 1 ustawy, ani nie uzyskał decyzji o przydziale lokalu. Pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość jest, zatem zastępczą w stosunku do przydziału lokalu formą realizacji prawa funkcjonariusza do lokalu mieszkalnego. Skoro uprawnienie do pomocy finansowej do uzyskania lokalu jest świadczeniem ekwiwalentnym w stosunku do podstawowego prawa do przydzielenia lokalu mieszkalnego, to skarżący, wobec przyznania takiej pomocy jego małżonce, utracił zarówno prawo do przydziału lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, jak i do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego we własnym zakresie (budowę domu jednorodzinnego).

Sąd nie podziela wysuniętych przez skarżącego zarzutów związanych z błędną wykładnią rozwiązania przyjętego w przepisie art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej. Trzeba bowiem podkreślić, że wprawdzie w demokratycznym państwie prawnym interpretator powinien w pierwszym rzędzie brać pod uwagę językowe znaczenie tekstu prawnego. Jednakże od wykładni językowej wolno odstąpić wtedy, gdy przemawiają za tym ważne racje, zwłaszcza aksjologiczne. W sprawie będącej przedmiotem osądu, znaczenie funkcjonalne (celowościowe) przepisu art. 90 ust. 1 ustawy jest zgodne ze znaczeniem innych norm systemu i nie wywołuje absurdalnych z punktu widzenia społecznego konsekwencji.

W tym stanie faktycznym i prawnym skarga nie mogła być uwzględniona, gdyż organ prawidłowo ocenił stan faktyczny i właściwie zastosował przepisy prawa.

Z powyższych względów, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.