Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1330465

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu
z dnia 7 stycznia 2013 r.
IV SA/Wr 540/12
Obowiązek organu przeprowadzania i oceny dowodów w postępowaniu administracyjnym.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Lidia Serwiniowska.

Sędziowie: NSA Julia Szczygielska, WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 17 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi E.F. na decyzję Wojewody D. z dnia (...) 2012 r. nr (...) w przedmiocie uzupełnienia treści aktu zgonu

I.

uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji;

II.

nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji;

III.

zasądza od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej kwotę 357 (słownie; trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) 2012 r., nr (...) Wojewoda D., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania E. F. i B. G. od decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w P. (dalej: Kierownik USC) z dnia (...) 2012 r., nr (...) stwierdzającej, że decyzja ostateczna Kierownika USC z dnia (...) 2009 r., nr (...) w sprawie uzupełnienia treści aktu zgonu J. F. sporządzonego w Urzędzie Stanu Cywilnego w P. pod nr (...) o godzinę znalezienia zwłok (godz. 14:00) została wydana z naruszeniem prawa, zakwestionowaną decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że E.F. złożyła wniosek do Kierownika USC o wznowienie postępowania zakończonego wyżej wskazaną ostateczną decyzją Kierownika USC z dnia (...) 2009 r. ze względu na fakt, iż bez własnej winy nie brała udziału w przedmiotowym postępowaniu. Kierownik USC, mając na uwadze przesłanki wynikające z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., postanowił wznowić to postępowanie. We wznowionym postępowaniu nie uwzględnił wniosków dowodowych strony postępowania i decyzją z dnia (...) 2010 r. orzekł, że decyzja z dnia (...) 2009 r. w sprawie uzupełnienia treści aktu zgonu J. F. została wydana z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu decyzji Kierownik USC wskazał, iż akt uzupełnił w oparciu o pismo Prokuratora Prokuratury Rejonowej w T. z dnia (...) 2005 r., nr (...), a naruszenie prawa wynikało z niezapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym. Nie wpłynęło to jednak na zmianę rozstrzygnięcia.

Od decyzji Kierownika USC odwołanie wniosła E. F. oraz B.

Wojewoda D., decyzją z dnia (...) 2010 r. nr (...), uchylił zakwestionowaną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że należy uzupełnić materiał dowodowy zgodnie z żądaniami stron oraz z wykorzystaniem akt sprawy Prokuratury Rejonowej w O. (sygn. akt (...)) w szczególności zaś ustalić i przesłuchać osobę, która odnalazła ciało J. F., przesłuchać osoby biorące udział w czynnościach związanych z odnalezieniem ciała wyżej wymienionego, a także dokonać innych wskazanych czynności zmierzających do ustalenia stanu faktycznego.

Organ I instancji, rozpatrując kolejny raz sprawę, otrzymał z Prokuratury Rejonowej w O. wnioskowaną informację, a mianowicie, że w aktach śledztwa znajdują się dwa protokoły przesłuchania świadków - M. M. oraz P. O. Z ich zeznań wynika, że zwłoki J. F. zostały odnalezione w dniu (...) 2005 r. między godziną 14:00 do kilku minut po tej godzinie w P., przy ulicy K. Ponadto, organ I instancji wezwał M.M., S. G. i W. D., a także na wniosek M. M., P. O., R. R. i A. P. (funkcjonariuszy Komendy Policji w P.) w celu złożenia wyjaśnień. Wezwano też do złożenia wyjaśnień T. T. - Prokuratora Prokuratury Rejonowej w T. oraz W. B. i P. M. (funkcjonariuszy Komendy Policji w T.). Wyżej wymienieni, prócz W. D., który nie złożył wyjaśnień, nie wskazali jednoznacznego czasu znalezienia zwłok, których czasookres zamykał się w przedziale zbliżonym do godziny 14.00.

Mając na uwadze powyższe, Kierownik USC wydał w dniu (...) 2011 r. decyzję nr (...), w której orzekł, iż decyzja z dnia (...) 2009 r. w sprawie uzupełnienia treści aktu zgonu J. F. została wydana z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że nie znalazł podstaw do stwierdzenia, iż Prokurator Prokuratury Rejonowej w T., określając godzinę znalezienia zwłok jako 14:00, uczynił to sprzecznie z rzeczywistym stanem prawnym. Ponadto podkreślił, że w zeznaniach świadków wielokrotnie wskazywana jest godzina 14:00, kilka minut przed lub kilka minut po godzinie 14:00. Wynika to również z pisma Prokuratury Rejonowej w O.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła E. F., B. G. i B. Ch.

Wojewoda D., mając na uwadze uzupełniony materiał dowodowy, decyzją z dnia (...) 2011 r., nr (...) uznając zarzuty odwołujących się za zasadne uchylił zakwestionowaną decyzję Kierownika USC przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy wskazał, iż organ I instancji powinien przyjąć wyjaśnienia od W. D. - lekarza medycyny sądowej, na okoliczność rozpoczęcia oględzin zwłok oraz na podstawie akt Prokuratury Rejonowej w O. (sygn. akt (...)) ustalić, kto odnalazł zwłoki J. F.

Pismem z dnia 22 września 2011 r. Kierownik USC zwrócił się o przesłanie akt powołanej sprawy oraz wezwał W. D. do złożenia wyjaśnień.

Pismem z dnia 2 listopada 2011 r. B. Ch. złożyła wniosek o przesłuchanie Prokuratora Rejonowego W.K. Kierownik USC ustalił, iż osoba ta zmarła dnia (...) 2010 r. na okoliczność czego w aktach sprawy znajduje się odpis aktu zgonu z dnia (...) 2011 r., nr (...).

Z kolei, w piśmie z dnia 26 października 2011 r. pełnomocnik E.F. wskazał, że materiał dowodowy zebrany w sprawie jednoznacznie nie wskazuje kto i o jakiej godzinie znalazł zwłoki. Dodał, iż opieranie się organu I instancji na piśmie Prokuratora W.K., które stoi w sprzeczności z zeznaniami świadków doprowadza do niemożności właściwego i precyzyjnego ustalenia godziny znalezienia zwłok J.F.

Kierownik USC, pismem z dnia 16 listopada 2011 r., ponownie wezwał lekarza medycyny sądowej W. D. do złożenia wyjaśnień. Pismem z dnia 24 listopada 2011 r. W. D. poinformował, że czynności w sprawie wykonywał w charakterze biegłego i nie może w tej sprawie występować jako świadek. Ponadto stwierdził, że z uwagi na upływ czasu nie pamięta, o której godzinie rozpoczął oględziny kolejnych zwłok - wskazując jako źródło takich informacji protokół oględzin zwłok w miejscu ich znalezienia. W wyżej przywołanym piśmie poinformował też, że nie był osobą, która znalazła zwłoki, ani nie posiada wiedzy, kto je znalazł.

Kolejną czynnością dowodową dokonaną przez organ I instancji było zwrócenie się do Prokuratury Rejonowej w O. o podanie, czy W. D. działał w sprawie sygn. akt (...) w charakterze biegłego. Pismem z dnia 5 grudnia 2011 r. Prokuratura Rejonowa w O. poinformowała, że występował on w sprawie w charakterze biegłego i wydawał opinię sądowo-lekarską. Wobec tego, organ I instancji uznał za usprawiedliwioną jego nieobecność oraz odmowę złożenia wyjaśnień w sprawie.

W dniu (...) 2012 r. Kierownik USC wydał decyzję nr (...), w której stwierdził wydanie z naruszeniem prawa decyzji ostatecznej z dnia (...) 2009 r. w sprawie uzupełnienia treści aktu zgonu J. F. o godzinę znalezienia zwłok, tj. godz. 14:00.

Od tej decyzji odwołanie złożyła E. F., B. G. i B. Ch.

B. Ch. podniosła, iż nie zebrano wyczerpująco materiału dowodowego, a w obecnie zebranym nie ma żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, że godzina 14:00 jest godziną znalezienia zwłok.

B. G. wskazała na brak konsekwencji w działaniu organu I instancji.

Z kolei, E. F. zakwestionowanej decyzji zarzuciła naruszenie: art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka W. D. oraz z akt Prokuratury Rejonowej w O. (sygn. akt (..]); art. 84 § 1 i art. 84 § 2 k.p.a. w związku z art. 24 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez wadliwe zastosowanie tej regulacji w stosunku do W. D. Ponadto, E.F. zarzuciła decyzji rażące naruszenie art. 80 k.p.a., a w konsekwencji naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez ustalenie godziny 14:00 jako godziny znalezienia zwłok na podstawie dowodów, które powyższej okoliczności nie potwierdzają, co narusza zasadę prawidłowego wnioskowania. Podała, że naruszono również art. 134 § 2 i art. 146 § 2 w związku z art. 151 § 2 k.p.a.

Po rozpatrzeniu wniesionych odwołań i analizie zebranych w sprawie dokumentów organ II instancji, w dniu (...) 2012 r., wydał decyzję nr (...) uchylającą zakwestionowaną decyzję i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W rozstrzygnięciu tym organ odwoławczy podkreślił, że przed wydaniem decyzji należy przeprowadzić wyczerpujące postępowanie dowodowe, o którym mowa w art. 77 k.p.a.

Na podstawie całego materiału dowodowego zgromadzonego przez Prokuraturę Rejonową w O. (sygn. sprawy (...)), nakazał przeprowadzić analizę logiczną zebranych dowodów i o ile będzie to konieczne wezwać do złożenia wyjaśnień W. D. na okoliczność wiedzy dotyczącej znalezienia zwłok. Ponadto, organ II instancji wskazał organowi I instancji możliwość przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, o której mowa w art. 89 k.p.a. jako instytucji prawa procesowego administracyjnego, która może przyczynić się do uproszczenia i przyspieszenia postępowania administracyjnego.

Organ I instancji rozpatrując kolejny raz sprawę uznał, że zebrał wyczerpujący materiał dowodowy. W dalszej części uzasadnienia podał, iż co prawda w materiale dowodowym nie znajduje się informacja kto pierwszy znalazł zwłoki J. F., jednakże wynika to z analizy logicznej akt sprawy, tj. meldunku Kierownika Posterunku Policji w P. z dnia 9 stycznia 2005 r. P. O. i protokołów jego z dnia 22 marca 2005 r. oraz z dnia 10 maja 2011 r., których treść przywołał. Dalej organ I instancji wskazał, że dokonując analizy logicznej zebranego materiału stwierdził, iż pismem z dnia 31 października 2011 r. Prokurator Rejonowy D. B. poinformowała, iż w aktach śledztwa znajdują się dwa protokoły przesłuchania świadków - M. M. i P. O. - z zeznań których wynika, iż zwłoki J. F. odnalezione zostały w dniu (...) 2005 r. między godziną 14.00 do kilku minut po tej godzinie w P., przy ul. K. W tej sytuacji organ I instancji uznał, że nie ma możliwości wskazania bardziej precyzyjnie godziny znalezienia zwłok, skoro wszyscy świadkowie wskazują godzinę około 14:00, a nie inną. W dalszej części uzasadnienia organ I instancji podał, że podstawą wpisu godziny znalezienia zwłok był dokument wystawiony przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej W. K. nr (...) z dnia (...) 2005 r., w którym wskazano jednoznacznie, iż data i miejsce znalezienia zwłok J. F. to dzień (...) 2005 r., godzina 14:00.

Organ I instancji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy nie dokonał żadnych czynności dowodowych, które zostały wskazane przez organ II instancji w decyzji nr (...) z dnia (...) 2012 r., ograniczając się do rzetelniejszego przeanalizowania już zgromadzonych dowodów w sprawie. Przy czym uznał, iż w sprawie przeprowadzenie rozprawy administracyjnej jak i wzywanie na świadka W. D. było niecelowe.

Jak dalej wskazał organ odwoławczy, Kierownik USC, na mocy art. 22 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1264), dalej: ustawa, został upoważniony do ustalenia okoliczności faktycznych w celu potwierdzenia danych podlegających wpisowi do aktu zgonu J.F. w sytuacji, gdy zebrany materiał dowodowy nie byłby wystarczający do oceny dokumentu nr (...), którego wystawcą był Prokurator Prokuratury Rejonowej w postępowaniu śledczym na okoliczność godziny znalezienia zwłok.

Godzina 14:00 jako godzina znalezienia zwłok J.F., która na podstawie decyzji Kierownika USC została zapisana w akcie zgonu nr (...), ustalona została na podstawie dokumentu nr (...) wystawionego przez Prokuratora W. K., w który jednoznacznie wskazuje, iż data i miejsce znalezienia zwłok J.F. to dzień (...) 2005 r., godzina 14:00. W aktach sprawy znajduje się również odpis skrócony aktu zgonu ww. Prokuratora, stąd rzeczą niemożliwą jest, aby w tej sprawie W. K. złożył wyjaśnienia.

Kolejnym dokumentem, który organ I instancji otrzymał od "gospodarza śledztwa" - Prokuratury Rejonowej w O. - jest pismo z dnia 31 października 2011 r., nr (...), w którym Prokuratura informuje, że w aktach sprawy znajdują się dwa protokoły przesłuchania świadków, tj. M. M. oraz P. O., z zeznań których wynika, iż zwłoki J. F. odnalezione zostały w dniu (...) 2005 r., miedzy godziną 14:00 do kilku minut po tej godzinie. Co prawda, M. M. początkowo nie zauważył zwłok J. F. i był przekonany, że ten uciekł z mieszkania, tym niemniej ze zdarzeń, które nastąpiły później wywnioskować można, że J. F. już wówczas nie żył.

Fakt, że M. M. nie znalazł zwłok J. F. znajduje odzwierciedlenie w protokole jego przesłuchania z dnia (...) 2005 r. Na stronie 3 protokołu znajduje się następujące oświadczenie: "Do pozostałych pomieszczeń nie wchodziłem, lecz natychmiast pobiegłem powiadomić policję na Posterunku Policji." Z kolei, w protokole z dnia 8 lutego 2005 r., nr (...) M. M. oświadcza: "Mam jednak świadomość, że od kiedy zobaczyłem ciała członków swojej rodziny do czasu kiedy wróciłem z policjantami do mieszkania nie padł żaden strzał z broni palnej."

Z protokołu przesłuchania P.O. z dnia 22 marca 2005 r. wynika, że: "(...) miejsce zamieszkania położone jest w bardzo bliskim sąsiedztwie siedziby posterunku. (...) byłem tego dnia obecny w pracy. Kiedy trwało odprawianie zmiany służby od godziny 14:00 i w kilka minut po odprawie jak policjanci wychodzili w teren do posterunku wbiegł M. M. (...) Słysząc zawiadomienie M. M. natychmiast ja oraz podlegli mi policjanci przebiegliśmy jezdnię i wpadliśmy do budynku. Przed posesją stała E. M. (...) po wejściu do pokoju zobaczyłem, że na fotelu siedział J. F. wokół jego głowy częściowo opartej o fotel była rozległa plama krwi, a pod jego nogami leżał pistolet."

Dokonując oceny powyższych dowodów organ II instancji uznał, iż M. M. działał bez zbędnej zwłoki, a przybycie policji na miejsce zdarzenia było natychmiastowe, tak więc wskazanie przez P. O. "od godziny 14:00 i w kilka minut po", który to czas związany był z odprawą zmiany służby, jest godziną jak najbardziej właściwą do określenia godziny znalezienia zwłok. Zauważył przy tym, że w sytuacjach ekstremalnych, tragicznych, czy nagłych jest rzeczą niemożliwą "mierzenie czasu ze stoperem w ręce". Jest rzeczą dalece wątpliwą, iż J. F. postrzelił się śmiertelnie w czasie pomiędzy wybiegnięciem z domu M. M., a jego powrotem wraz z Policją w chwilę później, bowiem jak wynika z wyżej wymienionych protokołów, zarówno policjanci jak i M. M. biegli (działali bez zbędnej zwłoki). Ponadto M. M. zeznał, iż nie słyszał strzałów z broni palnej. Na posesji w czasie powiadamiania policji została jego żona M., ale w protokołach nie ma informacji, aby i ona słyszała strzały z broni palnej.

Organ I instancji, w dniu 10 maja 2011 r., wezwał P. O. do złożenia wyjaśnień w celu zweryfikowania stanu faktycznego sprawy. Wezwany wyjaśnił, że " (...) godziny dokładnie po tylu latach, co do minuty nie pamiętam, około godziny 14:00". Organ odwoławczy podkreślił, iż godzina 14:00 w zeznaniach i wyjaśnieniach P. O. jest niezmienna i ma związek z regularnie powtarzającą się kwestią, tj. odprawą oraz charakterystyczną dla wskazanego dnia charytatywną zbiórką pieniędzy dla "Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy." Organ I instancji wezwał ponadto M. M. do złożenia wyjaśnień, który w protokole z dnia 5 stycznia 2011 r. podał, że: "Godzina powiadomienia Policji w dniu (...).2005 r. to przedział czasowy między 13:30 - 14:00 tak mi się wydaje." Organ odwoławczy uznał wyjaśnienia świadków za spójne i nie stojące w sprzeczności ze sobą. Podkreślił przy tym, że ustawodawca w art. 67 ust. 1 pkt 2 ustawy stanowi o wpisaniu godziny zdarzenia, a ta została ustalona w postępowaniu w sposób niewątpliwy.

Jak dalej wskazał organ II instancji, w odwołaniu E.F. podniosła, że jednoznaczne określenie czasu znalezienia zwłok J. F. o godz. 14:00 stoi w sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym i narusza art. 80 k.p.a. W tym względzie powołała się na orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 stycznia 2007 r., sygn. II SA/Łd 403/06, z którym jak podkreślił organ odwoławczy, w pełni się zgodził. Dlatego też wziął pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a rozstrzygnięcia dokonał na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, zgodnie z zasadami logiki. Uznał wyżej wskazane dowody za wystarczające do wydania zakwestionowanego rozstrzygnięcia. Co prawda, jak stwierdził, organ I instancji nie dokonał kolejnych czynności dowodowych, tym niemniej wyprowadził logiczny wywód na podstawie już zebranego materiału dowodowego.

W opinii organu II instancji, organ I instancji słusznie wskazał, że zamiarem stron postępowania nie jest uchylenie decyzji z uwagi na dokonaną czynność uzupełnienia aktu, ale przede wszystkim podważenie godziny znalezienia zwłok wskazanej w decyzji o uzupełnieniu aktu zgonu. W takiej sytuacji strony oraz ich pełnomocnicy, zgodnie z art. 33 ustawy, powinni rozważyć zainicjonowanie działań przed właściwym sądem.

Na marginesie sprawy organ odwoławczy zauważył, iż w aktach sprawy znajduje się dokument z dnia 28 marca 2012 r. zatytułowany "opinia prawna", kierowany przez C. W. do Kierownika USC, w której oprócz opinii dotyczącej wykładni art. 138 k.p.a. znajduje się informacja, iż istnieją podstawy do "wystąpienia do Prokuratora Okręgowego we W. o wniesienie skargi na decyzję Wojewody." W ocenie organu II instancji materia tego dokumentu wykracza poza uprawnienia organu I instancji, który winien się skupić na zebraniu dowodów i rozstrzygnięciu merytorycznym sprawy. Nie jest rolą organu I instancji ocena działań merytorycznych organu II instancji, ale jest rolą organu II instancji merytoryczny nadzór nad rozstrzygnięciami administracyjnymi organu I instancji. Wskazane pismo, które znalazło się w aktach sprawy można poczytać za nieformalną próbę wywierania nacisku na organ odwoławczy. W sytuacji, w której organ II instancji przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji uznaje, że są ku temu przesłanki, które mogą wynikać np. z błędów lub z braków w postępowaniu organu I instancji, a rzutować będą na rozstrzygnięcie w sprawie. Organ I instancji popełniał wiele błędów w przedmiotowym postępowaniu choćby brak zawiadomienia stron o przysługującym im prawie, o którym mowa w art. 10 k.p.a. Po raz kolejny zatem Kierownik USC nie zrealizował prawa procesowego stron do ich czynnego w nim udziału. Jest to niewytłumaczalne, gdyż Kierownik USC już raz stwierdził, iż jego ostateczne rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Te i inne błędy proceduralne organu I instancji miały niewątpliwy wpływ na tempo toczącego się postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie. Niemniej jednak, organ II instancji zgodził się z wywodem, zresztą logicznym, organu I instancji i uznał, że kolejne dowody w sprawie nie wpłyną na jej odmienne rozstrzygnięcie.

Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy uznał za prawidłowe sporządzenie wzmianki dodatkowej w akcie zgonu J.F. w postaci adnotacji dotyczącej godziny znalezienia zwłok, tj. godz. 14:00.

Reprezentowana przez pełnomocnika E. F. złożyła skargę do tutejszego Sądu na decyzję Wojewody D. z dnia (...) 2012 r., wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

- naruszenie art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 k.p.a. - poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i brak jego wnikliwego rozważenia, które przejawia się nieprzeprowadzeniem dowodu z zeznań świadka W. D. oraz z akt Prokuratury Rejonowej w O. o sygn. (...). Dowody te zaś miały wyjaśnić kto odnalazł ciało J. F. i o której godzinie, oraz czy w chwili odnalezienia J. F. nie żył, czy pozostawał przy życiu, gdyż okoliczność ta w żaden sposób nie została wykazana przez organ I jak i II instancji, pomimo wcześniejszych wytycznych organu II instancji. Organ I instancji zastąpił powyższe dowody jedynie wybiórczymi kserokopiami otrzymanymi z Prokuratury, z których nie sposób wyjaśnić tej okoliczności. Przy czym, pominął całkowicie dowód z zeznań W. D., który był pierwszą osobą badającą ciało J. F., czyli osobą, która ma najpełniejszą wiedzę o godzinie odnalezienia jego ciała,

- naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. - poprzez jego niezastosowanie i uniemożliwienie stronom postępowania wypowiedzenia się odnośnie zebranych dowodów, co jest o tyle jaskrawym naruszeniem w niniejszym postępowaniu, iż pierwszym pismem jakie otrzymały strony po decyzji Wojewody D. z dnia (...) 2012 r. była decyzja Kierownika USC z dnia (...) 2012 r., co zostało podniesione w odwołaniu z dnia 27 kwietnia 2012 r. i pomimo wytknięcia przedmiotowego błędu proceduralnego przez organ II instancji nie doprowadziło do uchylenia decyzji Kierownika USC, co jest ewidentnym błędem obu organów,

- naruszenie art. 76 § 3 k.p.a. - poprzez jego niezastosowanie, zwłaszcza w kontekście wytycznych organu II instancji, który w decyzji z dnia (...) 2012 r. wskazał, iż organ I instancji powinien skorzystać z tego uregulowania i przeprowadzić dowody przeciwko dokumentom urzędowym, czego organ I instancji pomimo licznych wątpliwości i sprzeczności nie dokonał. Z kolei, organ II instancji nie spostrzegł tych uchybień i nie uchylił decyzji organu I instancji,

- naruszenie art. 84 § 1 i art. 84 § 2 k.p.a. w związku art. 24 § 1 pkt 4 k.p.a. - poprzez ich wadliwe zastosowanie wobec W. D., który bezpodstawnie nie złożył zeznań jako świadek, gdyż nie był biegłym w postępowaniu administracyjnym, ale w postępowaniu karnym, a skoro tak, to oczywistym jest, iż mógł być świadkiem w postępowaniu administracyjnym,

- rażące naruszenie art. 80 k.p.a. - poprzez ustalenie przez organ I instancji stanu faktycznego w ten sposób, że godzinę 14:00 uznano za godzinę znalezienia zwłok J. F. i to na podstawie dowodów, które powyższej okoliczności w żaden sposób nie potwierdzają, co jest sprzeczne z zasadami logicznego rozumowania i powoduje ustalenie stanu faktycznego w sposób dowolny, nie oparty na zgromadzonym materiale dowodowym. Zdaniem skarżącej absurdalne jest wskazywanie powyższej godziny w sytuacji, gdy nie ustalono nawet kto odnalazł ciało J. F. oraz tego czy w chwili odnalezienia żył, czy nie. Ta okoliczność mogłaby być wyjaśniona tylko przez lekarza, który badał ciało,

- konsekwencją powyższego naruszenia jest naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez uchybienie zasadzie prawidłowego wnioskowania i krytycyzmu, które podlegają ocenie instancyjnej,

- naruszenie art. 134 § 2 in fine k.p.a. - poprzez niewykonanie przez organ I instancji żadnej z wytycznych, jakie zostały wskazane przez organ II instancji, a zwłaszcza przesłuchania jako świadka W. D. oraz przeprowadzenia dowodu z całych "zeznań Prokuratury Rejonowej w O. o sygn. akt - (...), a tylko z wybiórczych kserokopii przesłanych przez ww. jednostkę Prokuratury",

- naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - poprzez jego wadliwe zastosowanie i utrzymanie przez organ II instancji decyzji organu I instancji w mocy, w sytuacji wystąpienia tak licznych błędów proceduralnych i wadliwości postępowania pierwszoinstancyjnego,

- naruszenie art. 146 § 2 w związku z art. 151 § 2 k.p.a. - poprzez brak możliwości wobec powyższych uchybień procesowych, przesądzenia, iż nie można mimo wznowionego postępowania uchylić decyzji, gdyż odpowiadałaby ona w swej istocie decyzji dotychczasowej.

W odpowiedzi na skargę, niezgadzając się z jej zarzutami, Wojewoda D. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem.

Decyzja jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem podlega uwzględnieniu.

Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody D. z dnia (...) 2012 r. Nr (...) utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w P. Nr (...) z dnia (...) 2012 r. orzekającej, że decyzja ostateczna nr (...) z dnia (...) 2009 r. w sprawie uzupełnienia treści aktu zgonu J. F. sporządzonego w Urzędzie Stanu Cywilnego w. pod nr (...) o godzinę znalezienia zwłok (godz. 14.00) na podstawie art. 151 § 2 w związku z art. 146 § 2 i art. 145 § 1 pkt 4 kodeksu postępowania administracyjnego została wydana z naruszeniem prawa.

Podstawowy zarzut jaki należy skierować do organów orzekających w sprawie to zarzut naruszenia przepisów postępowania poprzez naruszenie zasady bezpośredniości przeprowadzenia dowodów, gromadzenia materiału dowodowego.

Zgodnie bowiem z art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1271 z późn. zm.) - dalej k.p.a., organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć materiał dowodowy.

Przepis ten jednoznacznie wskazuje, że to organy rozpoznające sprawę gromadzą materiał dowodowy i oceniają jego wartość dla sprawy, również w świetle zebranych dowodów.

Tymczasem część materiału dowodowego, który był oceniany został "wytypowany" przez Prokuraturę Rejonową w O.

Przypomnieć należy, że organ II instancji, który po raz kolejny uchylił decyzję organu I instancji, w decyzji z dnia (...) 2012 r. Nr (...) zobowiązał organ I instancji do wnikliwego przeanalizowania całego materiału dowodowego zebranego przez Prokuraturę Rejonową w O. (sygn. akt (...)), nakazał też "przeprowadzić analizę logiczną zebranych dowodów, i o ile będzie to konieczne wezwać do złożenia wyjaśnień W. D. na okoliczność wiedzy dotyczącej znalezienia zwłok". Stwierdził, że akta Prokuratury Rejonowej w O. mogą wskazywać okoliczności, które należy skonfrontować ze świadkami.

Wskazał również na możliwość przeprowadzenia rozprawy administracyjnej "co może znacząco przyczynić się do przyspieszenia postępowania oraz wyeliminowania wątpliwości dotyczące godziny znalezienia zwłok", jak również ewentualnie, o ile organ I instancji uzna to za konieczne przeprowadzenie dalszych dowodów, które organ I instancji uzna za konieczne.

Jak zatem z powyższego wynika organ odwoławczy w swoich zaleceniach po raz kolejny powtórzył, że podstawowym źródłem dowodowym jest materiał zebrany w aktach Prokuratury, pozostałe czynności, o których mowa wyżej uzależniał od dokonanych ustaleń w oparciu o akta Prokuratury Rejonowej w O.

Zalecenia tego organ nie wykonał.

Wprawdzie USC w P. kilkakrotnie zwracał się do Prokuratury o nadesłanie akt - ostatni raz pismem z dnia 25 października 2011 r. - jednakże Prokuratura powyższych akt nie nadesłała w całości. W odpowiedzi na wskazane wyżej pismo nadesłano meldunek informacyjny z dnia (...) 2005 r., protokół oględzin z dnia (...) 2005 r., protokół przesłuchania M. M. z dnia (...) 2005 r., z dnia 8 lutego 2005 r. i z dnia 14 lutego 2005 r., protokół z przesłuchania świadka P. O. z dnia 22 marca 2005 r.

Przesłanie powyższych protokołów poprzedziło pismo Prokuratury Rejonowej w O. z dnia 31 października 2011 r. - w którym wobec opisanego pisma USC z dnia 25 października 2011 r. wskazującego zakres i cel postępowania dowodowego, wskazano, że w aktach śledztwa znajdują się dwa protokoły z przesłuchania świadków, z których wynika, kto znalazł zwłoki J. F. i o której godzinie. Prokuratura wskazała również osobę, która pierwsza znalazła się na miejscu zdarzenia a także następne kolejne osoby przybywające na miejsce zdarzenia.

Ustosunkowała się również do możliwości ustalenia godziny śmierci J.F.

Powyższe protokoły oraz dowody zebrane przez organ I instancji (przesłuchanie świadków) były przedmiotem oceny organu i ustalenia stanu faktycznego w sprawie.

Jednakże w tym miejscu należałoby też zauważyć, że organ I jak i II instancji, co trafnie zarzuca skarga, nie wskazuje jednoznacznie kto znalazł zwłoki, nie podaje imienia i nazwiska tej osoby, zestawia fragmenty przesłuchania świadka M. M. oraz P. O., z których to wprawdzie można wyprowadzić wniosek, kto z imienia i nazwiska znalazł zwłoki J.F., jednak obowiązkiem organu było jednoznaczne wskazanie tej osoby. Kończąc wątek oceny materiału dowodowego Sąd podkreśla również jeszcze jedną okoliczność: skarga a także odwołanie z dnia 27 kwietnia 2012 r. oraz 21 stycznia 2012 r. zawierają zarzut, że w aktach śledztwa znajduje się dokument, z którego wynika, że M. M. zawiadomił policję o dokonaniu przestępstwa o godzinie 14.45 - z czego wyprowadza wniosek, że godzina znalezienia zwłok określona w akcie zgonu na godzinę 14.00 jest błędna. Wprawdzie odwołujący się nie określa dokumentu, który taką godzinę zawiadomienia policji wskazuje, jednakże Sąd zauważa, że w meldunku o popełnieniu przestępstwa z dnia (...) 2005 r. nadesłanym przez Prokuraturę jest zawarte takie stwierdzenie. Organy mimo kilkakrotnego powołania się na omawianą okoliczność i posiadania takiego dokumentu nie ustosunkowały się do jego treści - co pozostaje w sprzeczności z obowiązkiem, wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a. O ile organy nie dały wiary temu zapisowi, powinny wskazać z jakich przyczyn to nastąpiło. Zauważyć też należy "że organy nie ustosunkowały się do zarzutu iż nie jest pewne, że w momencie znalezienia J. F. - nie żył on.

Wracając do podstawowego zarzutu Sąd jeszcze raz podkreśla, że część materiału dowodowego została w istocie zebrana i zgromadzona przez Prokuraturę - co jak wcześniej wskazano jest niedopuszczalne.

Sąd dodatkowo podkreśla, że materiał dowodowy zebrany w aktach Prokuratury Rejonowej w O. w sprawie (...) jest szczególnie istotny dla niniejszej sprawy albowiem przedmiotem ustalenia jest między innymi godzina znalezienia ciała J. F. Niniejsze postępowanie zaś toczy się po upływie 8 lat od zdarzenia. Niewątpliwie po tylu latach, zwłaszcza co do szczegółów, mimo, że zdarzenie ma charakter wyjątkowy i trudno je zapomnieć, pamięć może zawodzić. Zwłaszcza, że szereg osób przesłuchanych w charakterze świadków w związku z pracą zawodową wykonuje szereg czynności tożsamych z tymi, które były wykonywane w związku z przestępstwem, które miało miejsce w dniu 9 stycznia 2005 r.

Rzeczą zatem organu będzie przeprowadzenie dowodu z akt Prokuratury Rejonowej w O. (...) przeanalizowanie całego materiału dowodowego zebranego przez ten organ pod kątem kto (z imienia i nazwiska) jako pierwszy znalazł ciało J. F. i o której godzinie to miało miejsce.

W oparciu o dokument, który podpisał W. D. - protokół oględzin z dnia (...) 2005 r. i godzinę, która została na nim umieszczona, jako godzina rozpoczęcia przez niego czynności w sprawie - oraz oświadczenia złożonego przez niego w dniu 24 listopada 2011 r. oceni zasadność przesłuchania tej osoby w charakterze świadka.

W oparciu o dowody zebrane w aktach Prokuratury oceni też zasadność zarzutów zawartych w odwołaniu i skardze, o których była mowa powyżej.

Istotne dla ustalenia godziny znalezienia ciała J. F. będzie przesłuchanie złożone w dniu (...) 2005 r. przez E.M., a także godziny dokonywania poszczególnych czynności podejmowwanych w sprawie wynikające ze sporządzonych protokołów.

Nie dokonując analizy akt Prokuratury jako co najmniej nieuprawnione należy ocenić stanowisko organu I jak i II instancji, że dowody przeprowadzone w sprawie są wystarczające do wydania orzeczenia.

W związku z powyższym Sąd formułuje zarzut istotnego naruszenia art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przez organy obu instancji, a także art. 138 § 2 k.p.a. dodatkowo przez organ I instancji, który mimo obowiązku wynikającego z powołanego przepisu nie przeprowadził dowodu z akt Prokuratury Rejonowej w O.

W związku z przedstawionymi zarzutami Sąd nie jest uprawniony do merytorycznej oceny.

Podnieść również należy, że pomimo dopuszczenia dowodu z akt śledztwa Prokuratury Rejonowej w O. - (...) Sąd w związku z treścią art. 106 § 3 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1070 z późn. zm.) - dalej p.p.s.a. nie mógł dokonać samodzielnych ustaleń stanu faktycznego. Celem postępowania dowodowego opartego na wskazanym artykule (art.106 § 3 p.p.s.a.) jest wyłącznie ocena czy organy ustaliły stan faktyczny zgodnie z regułami procedury administracyjnej (wyrok NSA z dnia 18 marca 2012 r. GSK 228/11).

Ocena akt Prokuratury Rejonowej w O. dała Sądowi podstawę do sformułowania zarzutu przedstawionego wyżej.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak wyżej.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.