IV SA/Wr 461/19, Dane osobowe lekarza wpisanego do rejestru prowadzonego przez właściwą okręgową radę lekarską jako informacja publiczna. - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3047005

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 lutego 2020 r. IV SA/Wr 461/19 Dane osobowe lekarza wpisanego do rejestru prowadzonego przez właściwą okręgową radę lekarską jako informacja publiczna.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący:, Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (spr.).

Sędziowie WSA: Bogumiła Kalinowska, Wanda Wiatkowska-Ilków.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 5 lutego 2020 r., sprawy ze skargi Stowarzyszenia A z/s w W., na decyzję Dyrektora D. Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z/s we W., z dnia (...) października 2019 r. nr (...), w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji;, zasądza od Dyrektora D. Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z/s we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (słownie:, dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.,,

Uzasadnienie faktyczne

Wnioskiem z dnia (...) lipca 2019 r. Stowarzyszenie A z siedzibą w W. zwróciło się do Dyrektora D. Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z siedzibą we W. o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie: podanie listy lekarzy specjalistów geriatrii, którzy są wykazani w oddziale funduszu jako realizujący refundowane przez NFZ świadczenia zdrowotne w 2019 r. Lista powinna zawierać: imię i nazwisko lekarza specjalisty geriatrii, dni i godziny w miesiącu, w których realizuje te świadczenia, a także adres placówki, w której to się odbywa.

W dniu (...) lipca 2019 r. strona przypomniała o wysłaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej.

Przy piśmie z dnia (...) lipca 2019 r. organ przesłał stronie zestawienie lekarzy specjalistów geriatrii, figurujących w umowach zawartych na rok 2019 z podmiotami leczniczymi. Zestawienie w formie tabelarycznej zawiera: nazwę świadczeniodawcy, liczbę lekarzy specjalistów, nazwę zakresu świadczeń, łączna ilość godzin pracy tygodniowo, godziny przyjęć w poszczególne dni tygodnia, adres miejsca wykonywania świadczeń. Jednocześnie poinformowano stronę, że szczegółowe i aktualizowane na bieżąco dane dotyczące imion i nazwisk lekarzy znajdują się w posiadaniu poszczególnych świadczeniodawców, zobowiązanych do prowadzenia ogólnodostępnego wykazu lekarzy i godzin ich przyjmowania. Natomiast w przepisach ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1510 z późn. zm.), dalej u.ś.o.z., zagwarantowana została jawność świadczeniodawców jedynie w zakresie jawności kontraktów, które są upubliczniane na podstawie art. 135 ust. 2 pkt 1, wprowadzającego regułę jawności umów, lecz wyłącznie w zakresie danych wskazanych w ustawie. Regule jawności umów nie podlegają dane osobowe personelu medycznego.

W dniu (...) sierpnia 2019 r. strona wezwała organ do udostępnienia imion i nazwisk lekarzy specjalistów geriatrii lub do wydania decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Zdaniem strony w przepisach ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych nie określono odmiennych zasad i trybu dostępu do informacji publicznej. Ponadto lekarze wykonują zawód zaufania publicznego i szczególnej odpowiedzialności, stąd też winni być podmiotami możliwymi do pełnej identyfikacji na płaszczyźnie zawodowej. Lekarze, nie będący funkcjonariuszami publicznymi, ale podlegający wpisowi do właściwego rejestru, nie mogą korzystać z ochrony danych zawartych w rejestrze, w szczególności dotyczy to ich imion i nazwisk. Jeśli organ przyjąłby, że istnieje konieczność ochrony danych personelu medycznego, to w sprawie powinna być wydana decyzja administracyjna.

Decyzją z dnia (...) października 2019 r. nr (...) Dyrektor D. Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt a-b, art. 6 ust. 1 pkt c Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (dalej: RODO) oraz art. 5 ust. 2 w związku z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1429), odmówił udostępnienia stronie informacji publicznej, w części dotyczącej imion i, dalej u.d.i.p., nazwisk lekarzy specjalistów geriatrii, figurujących w umowach zawartych na rok 2019 z podmiotami leczniczymi przez D. Oddział Wojewódzki NFZ.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że przepisy RODO (art. 6 ust. 1 pkt a-e) oraz u.d.i.p. wprowadzają ograniczenia w zakresie udostępniania danych osobowych. Natomiast art. 135 ust. 2 pkt 1 u.ś.o.z. nie wskazuje jawności danych personelu medycznego w związku z zawartymi umowami z NFZ. W związku z tym nie spełniona jest przesłanka wskazana art. 6 ust. 1 pkt c RODO, która umożliwiałaby udostępnienie przez NFZ imienia i nazwiska lekarzy, którzy zostali sprawozdani przez świadczeniodawcę w związku z zawartymi umowami z NFZ. Ponadto wniosek o dostęp do informacji dotyczy lekarzy sprawozdanych do umów w zakresie geriatrii, czyli z natury swojej obejmujących świadczenia nie będące świadczeniami nagłymi, ratującymi życie i zdrowie. Trudno więc uznać lekarzy objętych wnioskiem jako osoby publiczne. Nie można ich także zakwalifikować jako osoby publiczne, mając na uwadze szerokie ujęcie osoby publicznej. Żądana informacja podlega ograniczeniu w udostępnieniu ze względu na ochronę prywatności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzucając naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, art. 61 ust. 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, art. 5 ust. 2 u.d.i.p. oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 16 ust. 1 i ust. 2 i art. 5 ust. 2 u.d.i.p. W uzasadnieniu skargi strona wyjaśniła, że przepisy RODO nie ingerują w przepisy u.d.i.p. i nie wprowadzają przesłanek ograniczających dostęp do informacji publicznej w porządku prawnym państwa członkowskiego. W artykule 86 RODO określono relację miedzy przetwarzaniem danych osobowych a publicznym dostępem do dokumentów urzędowych. Jeżeli posiadany przez organ dokument urzędowy zawiera dane osobowe, to mogą one zostać przez ten organ ujawnione zgodnie z prawem Unii lub prawem państwa członkowskiego. W artykule 86 RODO prawodawca unijny potwierdził wprost możliwość udostępniania danych osobowych zawartych w dokumentach urzędowych. Podstawą ujawnienia danych osobowych nie jest art. 86 RODO, a art. 6 ust. 1 lit. c RODO w związku z określonym przepisem u.d.i.p. Podmiot publiczny powinien móc publicznie ujawniać dane osobowe z dokumentów przez siebie przechowywanych, jeżeli takie ujawnienie jest przewidziane przepisami prawa Unii lub prawa państwa członkowskiego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor D. Oddziału Wojewódzkiego NFZ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga w rozpatrywanej sprawie jest zasadna.

Odmawiając udostępnienia informacji publicznej w zakresie dotyczącym imion i nazwisk lekarzy, organ powołał się na zasadę jawności umów, zawieranych przez NFZ ze świadczeniodawcami, przewidzianej w art. 135 ust. 2 pkt 1 u.ś.o.z. Zgodnie z art. 135 ust. 2 pkt 1 u.ś.o.z. Fundusz realizuje zasadę jawności umów - przez zamieszczenie na swojej stronie internetowej informacji o każdej zawartej umowie, z uwzględnieniem maksymalnej kwoty zobowiązania Funduszu wobec świadczeniodawcy wynikającej z zawartej umowy, rodzaju, liczby i ceny zakupionych świadczeń albo rodzaju zakupionych świadczeń, liczby jednostek rozliczeniowych (miara przyjęta do określenia wartości świadczenia opieki zdrowotnej w określonym zakresie lub rodzaju, w szczególności: punkt, porada, osobodzień) wyrażających wartość świadczenia oraz cenę jednostki rozliczeniowej, a także maksymalnej kwoty zobowiązania Funduszu wobec świadczeniodawcy wynikającej ze wszystkich zawartych umów.

Należy jednak zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów w dniu 9 grudnia 2013 r. podjął następującą uchwałę: Nałożenie na Narodowy Fundusz Zdrowia obowiązku zamieszczenia na stronie internetowej wyłącznie informacji, o których mowa w art. 135 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm.) nie oznacza, że do informacji niewymienionych w tym przepisie nie stosuje się ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 z późn. zm.). NSA wskazał, że informacje wytworzone czy posiadane przez Narodowy Fundusz Zdrowia w związku z wykonywanymi zadaniami publicznymi mają charakter informacji publicznej, bowiem środki finansowe Narodowego Funduszu Zdrowia są środkami publicznymi. Artykuł 135 ust. 1 ustawy o świadczeniach przewiduje zasadę jawności zawieranych umów (umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej są jawne), a art. 135 ust. 2 określa formę realizacji tej jawności (Fundusz realizuje zasadę jawności umów przez zamieszczenie na swojej stronie internetowej informacji o każdej zawartej umowie, z uwzględnieniem wymienionych danych). Jednakże art. 135 ust. 2 ustawy o świadczeniach nie wyłącza stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej. Określa on jedynie dodatkowy sposób urzędowego upubliczniania niektórych informacji zawartych w umowach zawieranych przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Przepis ten wskazuje, ze informacje o wybranych elementach takich umów podlegają ogłaszaniu na stronie internetowej Funduszu, co stanowi jedną z form realizacji zasady jawności tych umów. Oznacza to, że informacje nieobjęte katalogiem art. 135 ust. 2 ustawy o świadczeniach, zarówno te ujęte w treści zawartych umów, jak i inne posiadane czy wytworzone przez Narodowy Fundusz Zdrowia, udostępniane mogą być w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, w tym w trybie informacji udzielanej na wniosek. Artykuł 135 ustawy o świadczeniach nie wyłącza trybu wnioskowego dostępu do informacji publicznej, jedynie przewiduje dodatkowy sposób urzędowego upubliczniania części informacji wynikających z zawartych umów o świadczenia opieki zdrowotnej (uchwała NSA z dnia 9 grudnia 2013 r., I OPS 8/13.).

Nieuzasadnione zatem było powoływanie się przez organ na zasadę jawności zawieranych umów, przewidzianej w art. 135 ust. 2 pkt 1 u.ś.o.z.

Odmawiając udzielenia informacji w zakresie dotyczącym imion i nazwisk lekarzy, organ powołał się również na art. 5 ust. 2 u.d.i.p., zgodnie z którym prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa.

Należy zauważyć, że ustawodawca połączył pojęcie "prywatności" z prawną kategorią osoby fizycznej. "Prywatność osoby fizycznej" jest zatem pewną sytuacją prawną konkretnego człowieka. Jest to pewna korzystna sytuacja prawna podlegająca ochronie chociażby przez to, że informacje mieszczące się w zakresie pojęcia prywatności nie mogą być co do zasady udostępniane (poza wyjątkami ustawowo określonymi) nawet w ramach realizacji publicznego prawa podmiotowego innego podmiotu do uzyskania informacji publicznej. Tego rodzaju korzystna sytuacja prawna może być rozważana w kontekście pewnego rodzaju "interesu prywatnego" rozumianego jako specjalna kategoria interesu indywidualnego wyodrębniana w oparciu o kryterium przedmiotowe. Interes prywatny należałoby zatem rozumieć jako interes nawiązujący do pojęcia prywatności czy dobra prywatnego jako dobra własnego, oderwanego od bezpośredniej relacji pomiędzy jednostką a wspólnotą publicznoprawną, w której ona żyje i w tym sensie "nieinstytucjonalny", a dotyczący spraw osobistych. W orzecznictwie podkreśla się, że "interes prywatny" mieści się w zakresie "prawa do prywatności" (postanowienie NSA z dnia 12 maja 2011 r., I OSK 765/11, LEX nr 795294), a zatem ma charakter dobra osobistego (wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 25 stycznia 2001 r., I ACa 4/01, Lex nr 48370).

Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. z 2018 r. poz. 160 z późn. zm.) lekarz, który uzyskał prawo wykonywania zawodu, podlega wpisowi do rejestru prowadzonego przez właściwą okręgową radę lekarską. W orzecznictwie wskazano, że rejestr związany jest ściśle z istotą wykonywania zawodu lekarza, zgodnie z treścią art. 2 u.z.l. Odnosząc się do charakteru tego rejestru, podkreślono, że pełni on "zarówno funkcję informacyjną, jak też ochronną i to nie tylko dla osób korzystających ze świadczeń medycznych, ale również i dla samych lekarzy. Rejestr ten nie ma zatem charakteru prywatnego i komercyjnego, nie służy celom marketingowym (reklamowym) usług medycznych" (wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 stycznia 2014 r. II SA/Wa 1819/13, LEX nr 1460715).

Zatem lekarze, niebędący funkcjonariuszami publicznymi, ale podlegający wpisowi do właściwego rejestru, nie mogą korzystać z ochrony danych w rejestrze tym zawartych, w szczególności dotyczy to imienia i nazwiska). W takim też zakresie prawo do prywatności jest wyłączone. Imię i nazwisko lekarza nie należy do chronionej sfery prywatności, bowiem wykonuje on zawód zaufania publicznego, a interes prywatny lekarza nie stoi na przeszkodzie ujawnieniu jego imienia i nazwiska organ zobowiązany do udzielenia informacji publicznej.

Odmowa udzielenia informacji publicznej przez organ w zakresie dotyczącym imion i nazwisk lekarzy narusza art. 5 ust. 2 u.d.i.p.

Nie można też podzielić stanowiska organu, że podstawą do odmowy udzielenia żądanej informacji są przepisy RODO, gdyż przepisy te nie wyłączają stosowania przepisów u.d.i.p. Powołane przez Dyrektora regulacje RODO dotyczą przetwarzania danych osobowych osób fizycznych, a nie ich udostępniania w ramach dostępu do informacji publicznej, które to kwestie są uregulowane przez przepisy u.d.i.p. Jak słusznie wskazuje skarżące Stowarzyszenie, zgodnie z art. 86 RODO dane osobowe zawarte w dokumentach urzędowych, które posiada organ lub podmiot publiczny lub podmiot prywatny w celu wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym, mogą zostać przez ten organ lub podmiot ujawnione zgodnie z prawem Unii lub prawem państwa członkowskiego, któremu podlegają ten organ lub podmiot, dla pogodzenia publicznego dostępu do dokumentów urzędowych z prawem do ochrony danych osobowych na mocy niniejszego rozporządzenia. W niniejszej sprawie podstawą udostępnienia danych osobowych w ramach dostępu do informacji publicznej jest art. 6 ust. 1 lit. c i e RODO (przetwarzanie jest niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze, przetwarzanie jest niezbędne do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi) w związku z określonymi przepisami prawa krajowego, tj.u.d.i.p. W konsekwencji, ujawnienie imienia i nazwiska lekarzy, dokonane w zgodzie z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. oraz art. 61 ust. 3 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, nie narusza postanowień RODO.

W konsekwencji sąd uznał, że orzekający organ z naruszeniem art. 5 ust. 2 zd. 2 u.d.i.p. odmówiły stronie skarżącej udostępnienia informacji zawartych we wniosku, co uzasadniło uchylenie zaskarżonej decyzji (pkt I wyroku), na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy z wniosku Stowarzyszenia o udostępnienie informacji publicznej Dyrektor uwzględni ocenę prawną zawartą w niniejszym orzeczeniu.

O należnych skarżącemu kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od organu zwrot kwoty 200 zł uiszczonej tytułem wpisu od skargi.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.