Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2145763

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu
z dnia 29 września 2016 r.
IV SA/Wr 35/16

UZASADNIENIE

Sentencja

Ewa Orłowska - referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 29 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata, ustanowionego z urzędu K. G. o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi R. A. na uchwałę Rady Miejskiej w (...) z dnia (...) nr (...) w przedmiocie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miasto (...) postanawia: I. przyznać od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu adwokatowi, ustanowionemu z urzędu, wynagrodzenie za udział w postępowaniu sądowym w I instancji w wysokości 240 zł wraz ze stawką podatku VAT w kwocie 55,20 zł, czyli ogółem 295,20 zł; II. odmówić przyznania wynagrodzenia w pozostałym zakresie.

Uzasadnienie faktyczne

Skarżący, osadzony w zakładzie karnym, pismem z dnia 21 grudnia 2015 r. wniósł skargę na wskazaną w sentencji uchwałę Rady Miejskiej w przedmiocie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasoby gminy. Skarga ta została wniesiona za pośrednictwem organu i wpłynęła do tego organu (Urzędu Miejskiego) w dniu 28 grudnia 2015 r. (data wpływu.), a gmina pismem z dnia 26 stycznia 2016 r. udzieliła odpowiedzi na tą skargę. Ponadto z kserokopii koperty, dołączonej do tej skargi wynika, że skarga została złożona w administracji zakładu karnego (brak daty), natomiast dnia 22 grudnia 2015 r. skarga została nadana w urzędzie pocztowym.

Postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 10 maja 2016 r. przyznano stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym m in. ustanowienie adwokata z urzędu.

Okręgowa Rada Adwokacka pismem z dnia 16 maja 2016 r. wyznaczyła pełnomocnika z urzędu adwokat K. G.

Następnie dnia 2 czerwca 2016 r. upoważniony przez pełnomocnika z urzędu aplikant adwokacki zapoznał się z aktami sprawy oraz złożył pisemne upoważnienie do przeglądania i sporządzenia fotokopii z akt sprawy.

Pismem Sądu z dnia 4 lipca 2016 r. wezwano pełnomocnika z urzędu do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez sprecyzowanie przedmiotu zaskarżenia oraz wskazania drugiej strony postępowania administracyjnego-organu, czyli podmiotu którego działanie jest przedmiotem skargi. Zobowiązano również do ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w skardze.

W odpowiedzi na to pismo pełnomocnik z urzędu, w piśmie z dnia 14 lipca 2016 r., podał, że przedmiotem zaskarżenia jest wskazana już wyżej uchwała, a organem jest Rada Miejska. W piśmie tym wskazał nadto, że zaskarżona uchwała narusza art. 21 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów i błędnie określa w § 7 i § 8 kryteria wyboru osób, którym przysługuje pierwszeństwo zawarcia umowy najmu lokalu na czas oznaczony i błędnie określa krąg osób, którym przysługuje pierwszeństwo zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. W piśmie tym przytoczył równie argumenty uzasadniające naruszenie interesu prawnego skarżącego przez zaskarżoną uchwałę.

Postanowieniem z dnia 13 września 2016 r. Sąd odrzucił skargę skarżącego z uwagi na to, że skarżący nie wykazał, że zaskarżona uchwała narusza jego interes prawny. Opisany przez skarżącego i jego pełnomocnika interes prawny w ocenie Sądu nie został zatem naruszony.

Postanowienie to pismem Sądu z dnia 16 września 2016 r. zostało wysłane pełnomocnikowi w celu doręczenia.

W piśmie z dnia 14 lipca 2016 r. pełnomocnik z urzędu zawarł również wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych. Wniosek ten zawiera oświadczenie, że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części.

Odrębnym pismem, z dnia 22 września 2016 r., pełnomocnik z urzędu złożył kolejny wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym w I instancji w wysokości 590,40 zł (480 + VAT). Wniosek ten zawiera również oświadczenie, że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części.

Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu zawarty w pismach pełnomocnika z dnia 14 lipca 2016 r. i z dnia 22 września 2016 r.

Zgodnie z art. 250 § 2 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718) wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad prawnych określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków.

Stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 powołanej ustawy do czynności referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy m.in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi lub radcy prawnemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków.

Przechodząc do dalszych rozważań wskazać należy, że w piśmie z dnia 22 września 2016 r. pełnomocnik z urzędu wniósł o przyznanie wynagrodzenia w postępowaniu sądowym w I instancji w łącznej wysokości 590,40 zł (wynagrodzenie 480 +VAT 110,40).

Wynagrodzenie we wskazanej przez pełnomocnika z urzędu w kwocie 480 zł, stanowiącej jednocześnie opłatę maksymalną, za udział w postępowaniu sądowym w I instancji przed sądem administracyjnym przysługuje na podstawie przepisu § 21 ust. 1 pkt 1 lit "c" nowego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 1801), które zgodnie z § 23 tego rozporządzenia weszło w życie z dniem 1 stycznia 2016 r.

Jednakże w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego nowego rozporządzenia, stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji, co wynika z treści § 22 tego nowego rozporządzenia.

Powołany przepis § 22 tego nowego rozporządzenia ma zastosowania w niniejszej sprawie gdyż, skarga została wniesiona przez skarżącego przed datą wejścia w życie tego nowego rozporządzenia, skoro jak już wyżej wskazano skarga wpłynęła do Urzędu Miejskiego w dniu 28 grudnia 2015 r. (data wpływu.). Ponadto z kserokopii koperty, dołączonej do tej skargi wynika, że skarga została złożona w administracji zakładu karnego (brak daty), natomiast dnia 22 grudnia 2015 r. skarga została nadana w urzędzie pocztowym.

W tej sytuacji w niniejszej sprawie, w której postępowanie sądowe w I instancji zostało wszczęte przed datą wejścia w życie powołanego wyżej nowego rozporządzenia do kwestii wynagrodzenia pełnomocnika za udział w postępowaniu sądowym w I instancji zastosować należy przepisy dotychczasowego rozporządzenia, czyli rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).

Przepis § 19 tego dotychczasowego rozporządzenia stanowi, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb państwa obejmują:

1)

opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 - 5 oraz

2)

niezbędne udokumentowane wydatki adwokata.

Z treści § 18 ust. 1 pkt 1 lit " c " dotychczasowego rozporządzenia wynika, że stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w I instancji, w innej sprawie niż wymienione w lit "b" i "c" 240 zł.

Wynagrodzenie adwokata za udział w postępowaniu sądowym w I instancji wynosi zatem 240 zł.

Stosownie do § 2 ust. 3 tego rozporządzenia, w sprawach w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, opłaty o których mowa w ust. 1, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Stawka podatku od towarów i usług wynosi zaś 23% (art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług; Dz. U. Nr 54, poz. 535 z późn. zm.).

Mając powyższe na uwadze, w pkt I sentencji, należało przyznać wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną obejmującą udział w postępowaniu sądowym w I instancji - powiększone o stawkę podatku od towarów i usług-w łącznej wysokości 295,20 zł (wynagrodzenie: 240 zł + podatek VAT: 55,20 zł =295,20 zł).

Pełnomocnik z urzędu wniósł jednak w niniejszej sprawie o przyznanie wynagrodzenia w kwocie 480 zł, a więc w kwocie przekraczającej kwotę 240 zł, obliczoną według stawki minimalnej, uregulowanej w treści § 18 ust. 1 pkt 1 lit " c " dotychczasowego rozporządzenia.

Wniosek o przyznanie wynagrodzenia w kwocie przekraczającej kwotę 240 zł (powiększoną o podatek VAT) nie zasługuje na uwzględnienie, przede wszystkim z tego względu, że żądana kwota 590,40 zł obejmująca 480 zł + VAT 110, 40 zł odnosi się do przepisu § 21 ust. 1 pkt 1 lit "c" nieznajdującego zastosowania w niniejszej sprawie nowego rozporządzenia z dnia 22 października 2016 r.

Przekracza ona również maksymalną stawkę wynagrodzenia, jaką może otrzymać pełnomocnik z urzędu w niniejszej sprawie w postępowaniu sądowym w I instancji, określoną w powołanym wyżej § 19 pkt 1 dotychczasowego rozporządzenia, czyli stawkę obejmującą 150% stawki minimalnej, która wynosi w tej sprawie 360 zł (240 x 150%=360).

Przesłanki, które należy uwzględnić rozpoznając wniosek o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu reguluje w niniejszej sprawie przepis § 2 ust. 1 dotychczasowego rozporządzenia zgodnie z którym, zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia.

W myśl zaś § 2 ust. 2 tego rozporządzenia podstawę zasądzenia opłaty, o której mowa w ust. 1, stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3-5.

Ustawodawca określając wysokość stawek minimalnych za poszczególne czynności lub za udział w poszczególnych postępowaniach dokonał precyzyjnego rozważenia i uwzględnienia wszelkich okoliczności charakterystycznych dla danego typu spraw. W przyjętych stawkach minimalnych oddana została wycena koniecznego nakładu pracy po stronie pełnomocnika związana ze specyfiką określonego rodzaju postępowań. Jednocześnie ustawodawca pozostawił możliwość uwzględnienia przez sąd pewnych nadzwyczajnych, szczególnych okoliczności, które pojawiając się w danej sprawie zwiększają diametralnie nakład pracy niezbędnej do prawidłowej realizacji obowiązków profesjonalnego pełnomocnika procesowego (post. Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt III AKz 643/09, LEX nr 553823).

Zgodzić się należy ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie, że nie ma powodów do podwyższenia stawki wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu, gdy jego aktywność w wypełnianiu obowiązków w toku całego postępowania nie przekracza granic zwykłej staranności (post. SA w Krakowie z dnia 13 września 2006 r., II AKz 350/06, KZS 2006/10/21).

W niniejszej sprawie, skarżący samodzielnie sporządził skargę, natomiast pełnomocnik z urzędu został ustanowiony już w toku postępowania toczącego się w I instancji. Natomiast aktywność tego pełnomocnika przejawiła się zapoznaniem przez upoważnionego aplikanta akt sprawy w dniu 2 czerwca 2016 r. i sporządzeniu omówionego wyżej pisma z dnia 14 lipca 2016 r., w którym pełnomocnik ten odniósł się do zarzutów skargi i wskazał organ administracji oraz akt tego organu podlegający zaskarżeniu, a także podał przesłanki uzasadniające w jego ocenie naruszenie interesu prawnego skarżącego zaskarżoną uchwałą.

Powyższe działania podejmowane przez pełnomocnika z urzędu nie uzasadniają przyznania wynagrodzenia przekraczającego stawkę minimalną, gdyż są to typowe czynności podejmowane przez pełnomocnika świadczącego pomoc prawną.

Istotne jest, że Sąd nie zgodził się z argumentacją pełnomocnika dotyczącą naruszenia interesu prawnego skarżącego i postanowieniem z dnia 13 września 2016 r. odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym są odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego.

Dodać trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 czerwca 2007 r. sygn. akt I OSK 1402/06 uchylającym zaskarżony w tamtej sprawie wyrok oraz decyzje organów administracji obu instancji stwierdził bowiem, że zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego w podwójnej wysokości stawki minimalnej Sąd ten wziął pod uwagę skomplikowany charakter sprawy, mający swe źródła w niejasnym stanie prawnym, a także wkład pracy adwokata polegający na rzetelnym i wyczerpującym sporządzeniu skargi kasacyjnej, przez co walnie przyczynił się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia.

W niniejszej zaś sprawie nie zaistniały powołane w tym wyroku przesłanki, jak i w przepisie § 2 ust. 1 rozporządzenia, które uzasadniałyby przyznanie wynagrodzenia przekraczającego stawkę minimalną, gdyż skarga została odrzucona, ponieważ interes prawny skarżącego nie został naruszony.

W tej sytuacji należało w pkt II sentencji odmówić przyznania wynagrodzenia w pozostałym zakresie, tj. w zakresie przekraczającym kwotę, określoną w pkt I sentencji, czyli w zakresie przekraczającym kwotę powyżej 240 zł.

Z tych względów, na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit "c" oraz § 2 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, należało orzec jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.