IV SA/Wr 309/18 - Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2616920

Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 października 2018 r. IV SA/Wr 309/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu w Wydziale IV w dniu 5 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. S. od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 27 sierpnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wr 309/18 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie faktyczne

J. S. (zwana dalej: skarżącą, stroną) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. skargę na opisane w komparycji postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminy do wniesienia odwołania od decyzji w przedmiocie nienależnie pobranych zasiłków stałych. Jednocześnie w skardze skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku strona podała, że do lipca 2017 r. pobierała zasiłek stały w kwocie 604 zł miesięcznie, w roku 2018 orzeczono wobec niej, z uwagi na stan zdrowia, umiarkowany stopień niepełnosprawności. Wskazała, że pozostaje w "niezidentyfikowanym" związku z mężczyzną, który zapewnia jej dach nad głową i wyżywienie, nie uzyskuje żadnych dochodów, nie jest objęta ubezpieczeniem zdrowotnym, posiada natomiast oszczędności w gotówce w kwocie 400 zł.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 2 sierpnia 2018 r. dorosłemu domownikowi skarżącej doręczono przesyłkę listową zawierającą wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie w terminie piętnastu dni od dnia doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy, dodatkowych informacji i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej.

W odpowiedzi na wezwanie skarżąca przesłała pismo procesowe, w którego treści ponawia i rozwija informacje o okolicznościach opisanych we wniosku i do którego dołączyła rachunki za usługi lekarskie oraz zakup leków.

Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2018 r. (sygn. akt IV SA/Wr 309/18) referendarz sądowy w WSA we Wrocławiu w pkt 1. odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata; w pkt 2. umorzył postępowanie w pozostałym zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy.

W uzasadnieniu pkt 2 orzeczenia referendarskiego wskazano, że stosownie do brzmienia art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej, a związku z powyższym wniosek w tym zakresie zwolnienie od kosztów sądowych jako bezprzedmiotowy podlega umorzeniu.

W odniesieniu do pkt 1 powyższego postanowienia stwierdzono, że strona skarżąca w sposób niewystarczający umotywowała swoje żądanie, a nadto nie dostarczyła, mimo wezwania, informacji wskazanych przez referendarza sądowego. Jednocześnie skarżąca nie przedstawiła innych dokumentów, których treść świadczyłaby o wskazaniu, że jej aktualna sytuacja materialna uzasadnia uwzględnienie wniosku. W konsekwencji referendarz uznał, że niemożliwe jest ustalenie w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości sytuacji materialnej i rodzinnej strony, podlegającej ocenie w postępowaniu wszczętym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Zdaniem referendarza złożone przez stronę skarżącą oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 p.p.s.a., nie zawiera dostatecznych danych koniecznych do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. W treści wniosku oraz w odpowiedzi na wezwanie do jego uzupełnienia skarżąca ograniczyła się jedynie do przedstawienia takich danych, które wskazują na jej trudną sytuację życiową, sugerującą borykanie się z problemami z ponoszeniem pełnych kosztów postępowania sądowych (kosztów usług profesjonalnego pełnomocnika procesowego z wyboru) bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Uchyliła się natomiast od ich wykazania i uzupełnienia w sposób określony w doręczonym wezwaniu.

Pismem z dnia 16 września 2018 r. - złożonym z zachowaniem ustawowego terminu - skarżąca złożyła sprzeciw od pkt 1 powyższego orzeczenia referendarskiego, podnosząc zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że posiada możliwość poniesienia kosztów postępowania sądowego, bowiem uzyskuje pomoc finansową od przyjaciela, oraz że posiada środki na koncie, które to środki zdaniem skarżącej są na przelot tanimi liniami lotniczymi do Polski na zbliżające się niezbędne badania w Dolnośląskim Centrum Onkologicznym, ponieważ w grudniu 2017 r. wykryto u niej guzka. Skarżąca podała, że nie posiada s. obywatelstwa, nie pracuje i nie ma żadnych dochodów ani w Polsce, ani w S., jak również nie posiada ubezpieczenia zdrowotnego, pozostaje w związku z obywatelem S. - J. A., który ją utrzymuje, jednak pozostaje on w związku małżeńskim z inną kobietą. Skarżąca oświadczyła, że nie otrzymuje od niego żadnych pieniędzy do ręki, zapewnia jej tylko wyżywienie i dach nad głową. Według skarżącej skoro nie ma żadnych dochodów, to nie jest w stanie wynająć adwokata. Nie jest też w stanie udowodnić swojej trudnej sytuacji życiowej i materialnej, ponieważ nie posiada żadnej dokumentacji, która by potwierdziła jej faktycznej sytuacji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 - 8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia lub utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2).

Stosownie do treści art. 244 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprzeciw od pkt 1 zaskarżonego orzeczenia referendarskiego nie znalazł podstaw do jego zmiany.

Zarówno złożone przez stronę skarżącą oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 p.p.s.a., jak i sprzeciw od postanowienia referendarza nie zawierają dostatecznych danych koniecznych do oceny jej rzeczywistych możliwości płatniczych. W treści wniosku oraz w odpowiedzi na wezwanie do jego uzupełnienia skarżąca ograniczyła się jedynie do przedstawienia takich danych, które wskazują na jej trudną sytuację życiową, sugerującą borykanie się z problemami z ponoszeniem pełnych kosztów postępowania sądowych (kosztów usług profesjonalnego pełnomocnika procesowego z wyboru) bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Uchyliła się natomiast od ich wykazania i uzupełnienia w sposób określony w doręczonym wezwaniu.

Podzielić zatem należy stanowisko referendarza sądowego, wedle którego skarżąca w niniejszej sprawie nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości, że nie jest ona w stanie ponieść niezbędnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Skarżąca - pomimo wezwania - nie nadesłała szczególnie doniosłego w jej położeniu dokumentu obrazującego aktualną sytuację materialną, jakim byłby wyciąg z rachunku bankowego. Dopiero bowiem analiza tego dokumentu pozwoliłaby na rzetelną i obiektywną ocenę możliwości finansowych skarżącej zwłaszcza, że strona sama zadeklarowała, że posiada taki rachunek. Co prawda skarżąca deklaruje, że nie posiada takich dokumentów, jednak rozstrzygnięcie w sprawie przyznanie prawa pomoc musi się opierać na dokumentach, które przesyła strona skarżąca, a które świadczą o tym, że nie jest ona ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru.

Reasumując, mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził, że zakwestionowane w drodze sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego odpowiada prawu. Stwierdzenie powyższego obligowało Sąd na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. do utrzymania go w mocy.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.