Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2722652

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu
z dnia 16 sierpnia 2019 r.
IV SA/Wr 184/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków.

Sędziowie: WSA Ewa Kamieniecka, NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu na rozprawie w Wydziale IV w dniu 2 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi J. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia (...) stycznia 2019 r., nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia dobry start postanawia: umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne.

Uzasadnienie faktyczne

Postępowanie administracyjne w sprawie wszczęte zostało wnioskiem J. Ż. (dalej: strona,skarżący) z dnia (...) sierpnia 2018 r., adresowanym do organu pomocowego, którym zwrócił się o ustalenie prawa do świadczenia "Dobry Start" 300 dla ucznia na syna Ł. Ż.

Decyzją z dnia (...) listopada 2018 r. nr (...) wydaną z upoważnienia Prezydenta W., Kierownik Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. odmówił wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu wskazał, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego (...) z dnia (...) sierpnia 2018 r., (...), wykonywanie bieżącej pieczy nad Ł. Ż. powierzono matce dziecka. W związku z powyższym rgan pierwszej instancji stwierdził, że nie może ignorować postanowienia sądu, a tym samym przyznać ojcu świadczenie dobry start.

Strona odwołała się od pierwszoinstancyjnej decyzji podnosząc, że dziecko od dnia (...) czerwca 2018 r. przebywa u niego, zaś postanowienie sądu z dnia (...) sierpnia 2018 r. jest nieprawomocne, gdyż na postanowienie to złożone zostało zażalenie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. (dalej: Kolegium, organ II instancji) decyzją z dnia (...) stycznia 2019 r. nr (...) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organ I instancji. W motywach decyzji ostatecznej Kolegium wskazało, że na podstawie § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 1061) świadczenie dobry start przysługuje rodzicom, opiekunom faktycznym, opiekunom prawnym, rodzinom zastępczym, osobom prowadzącym rodzinne domy dziecka, dyrektorom placówek opiekuńczo-wychowawczych, dyrektorom regionalnych placówek opiekuńczo-terapeutycznych - raz w roku na dziecko.

Biorąc pod uwagę powyższe, organ II instancji stwierdził, że świadczenie dobry start przysługuje (obojgu) rodzicom, a więc - co do zasady - każdy z niech posiada legitymację do ubiegania się o to świadczenie na rzecz dziecka. Niemniej jednak należy zwróci uwagę, że zakres podmiotowy świadczeniobiorców został w przypadku tego świadczenia ukształtowany w inny sposób niż w przypadku pozostałych świadczeń rodzinnych, gdzie jako uprawnionych nie wskazuje się rodziców, lecz matkę i ojca (świadczenie wychowawcze), czy też na rodziców albo jednego z rodziców (świadczenia rodzinne).

Według Kolegium, przyznanie w powołanym wyżej rozporządzeniu łącznego prawa do ubiegania się o świadczenie dobry start obojgu rodzicom oznacza, że każdy z nich ma prawo do wystąpienia o przyznanie świadczenia, ale dotyczy to wyłącznie tej sytuacji, w której występuje zbieg prawa do świadczenia (tj. każdy z nich posiada takie samo, pełne prawo do opieki nad dzieckiem).

Zdaniem organu II instancji, powyższe ustalenia są zgodne z regulacjami szczególnymi przewidzianymi w wskazanym wyżej rozporządzeniu, którego § 30 ust. 1 przewiduje, że w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia dobry start, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Ustawa expressis verbis rozstrzyga zatem sposób postępowania w sytuacji, gdy oboje rodzice mają takie same uprawnienia do opieki nad dzieckiem, ale tylko jeden z nich uprawnienia te realizuje, nakazując przyznać świadczenie faktycznemu opiekunowi dziecka.

Odmienna sytuacja występuje wtedy, gdy rodzicie nie posiadają tożsamych uprawnień do opieki nad dzieckiem, tak jak w rozpatrywanej sprawie. W takim przypadku nie ma już zastosowania mechanizm łączący faktyczne sprawowanie opieki z prawem do świadczenia dobry start. W tym zakresie Kolegium wskazało, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego (...) z dnia (...) sierpnia 2018 r. sygn. akt (...) w sprawie o ograniczenie władzy rodzicielskiej nad Ł. Ż. oraz o wydanie zarządzeń w przedmiocie władzy rodzicielskiej nad synem postanowiono - w przedmiocie wniosków o zabezpieczenie - wykonywanie bieżącej pieczy nad Ł. Ż. powierzyć A. J., zaś J. Ż. ustalono kontakty z Ł. Ż. Postanowienie to jest skuteczne i wykonalne.

W ocenie Kolegium, powyższe oznacza, że od dnia wydania postanowienia Sądu wyłącznie A. J. jest legitymowana do ubiegania się o świadczenie dobry start na Ł. Ż. Natomiast podnoszony przez stronę fakt zaskarżenia postanowienia Sądu nie powoduje pozbawienia go klauzuli skuteczności i wykonalności. Dopiero ewentualne odmienne rozstrzygnięcie kwestii opieki przez sąd drugiej instancji prowadziłoby do jej zniesienia. Z kolei powoływane przez stronę stanowiska judykatury dotyczące konieczności nabrania przez postanowienie cechy prawomocności są nieadekwatne do rozpatrywanej sprawy, gdyż nie dotyczą postanowień zabezpieczających.

Organ II instancji podkreślił, że pod uwagę nie mogą być również wzięte okoliczności faktyczne, w tym również ewentualne potwierdzenie, że Ł. Ż. przebywa stale pod opieką strony. Przyznanie świadczenia dobry start w oparciu o taką przesłankę, przy jednoczesnym pominięciu okoliczności prawnych sprawy, powodowałoby sankcjonowanie przez Kolegium stanu sprzecznego z orzeczeniem Sądu. Nierespektowanie przez stronę postanowienia Sądu, wskazującego pod czyją opieką ma się znajdować Ł. Ż., nie może stanowić przesłanki do przyznania jej świadczenia dobry start.

Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której skarżący podniósł zarzut naruszenia przepisów § 30 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 1061), art. 7 k.p.a. oraz art. 72 Konstytucji RP. Skarżący wywodził, że jest faktycznym opiekunem dziecka, co potwierdził przeprowadzony wywiad środowiskowy i w związku z tym świadczenie powinno być przyznane jemu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Organ ponownie wyjaśnił, że świadczenie dobry start przysługuje (obojgu) rodzicom, a więc - co do zasady - każdy z nich posiada legitymację do ubiegania się o to świadczenie na rzecz dziecka. Niemniej jednak należy zwróci uwagę, że zakres podmiotowy świadczeniobiorców został w przypadku tego świadczenia ukształtowany w inny sposób niż w przypadku pozostałych świadczeń rodzinnych, gdzie jako uprawnionych nie wskazuje się rodziców, lecz matkę i ojca (świadczenie wychowawcze), czy też na rodziców albo jednego z rodziców (świadczenia rodzinne). Przyznanie w rozporządzeniu łącznego prawa do ubiegania się o świadczenie dobry start obojgu rodzicom oznacza, że każdy z nich ma prawo do wystąpienia o przyznanie świadczenia, ale dotyczy to wyłącznie tej sytuacji, w której występuje zbieg prawa do świadczenia (tj. każdy z nich posiada takie samo, pełne prawo do opieki nad dzieckiem).

Według Kolegium skarżący niezasadnie powołuje się na § 30 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia (który dotyczy wyłącznie wskazanej sytuacji zbiegu prawa do świadczenia wynikającego z tożsamego, pełnego prawa opieki nad dzieckiem obojga rodziców), gdyż na mocy postanowienia Sądu Rejonowego (...) z dnia (...) sierpnia 2018 r. w sprawie o ograniczenie władzy rodzicielskiej nad Ł. Ż. oraz o wydanie zarządzeń w przedmiocie władzy rodzicielskiej nad Ł. Ż. postanowiono - w przedmiocie wniosków o zabezpieczenie - wykonywanie bieżącej pieczy nad Ł. Ż. powierzyć A. J., zaś J. Ż. ustalono kontakty z Ł. Ż. Postanowienie to jest skuteczne i wykonalne.

Powyższe oznacza, że od dnia wydania postanowienia Sądu wyłącznie A. J. jest legitymowana do ubiegania się o świadczenie dobry start na Ł. Ż. W tych okolicznościach nie można było przyznać J. Ż. świadczenia, nawet jeżeli w dacie rozstrzygania sprawy syn przebywał u niego. Przyznanie świadczenia dobry start w oparciu o taką przesłankę, przy jednoczesnym pominięciu okoliczności prawnych sprawy, powodowałoby sankcjonowanie przez Kolegium stanu sprzecznego z orzeczeniem Sądu. Świadczenie przyznano by ojcu, który nie respektuje postanowienia Sądu, wskazującego pod czyją opieką ma się znajdować Ł. Ż. Tym samym świadczenia tego pozbawiona byłaby matka, która posiada uprawnienie do sprawowania opieki i próbuje - mając ku temu prawne umocowanie - odzyskać faktyczną opiekę nad synem.

Wobec rozstrzygnięć sądu powszechnego organ administracji publicznej, w tym także Kolegium, zobowiązane było rozstrzygnąć sprawę w poszanowaniu sposobu ukształtowania opieki nad Ł. Ż., a tym samym nie mogło uczynić zadość żądaniu skarżącego, aby przyznać mu świadczenie tylko dlatego, że uniemożliwia on matce sprawowania opieki nad dzieckiem zgodnie z orzeczeniem sądu.

Pismem z dnia (...) sierpnia 2019 r. zatytułowanym " uzupełnienie skargi" (k.(...) skarżący dodatkowo podniósł, że zabezpieczenie w sprawie o sygn. (...) jest już prawomocne, "upadło, ponieważ Sąd rozpatrywał wniosek uczestniczki, który nie został złożony...". Na poparcie swoich twierdzeń skarżący dołączył kserokopię postanowienia Sądu Okręgowego we W. z dnia (...) stycznia 2019 r. sygn. akt (...) wraz z (...) stroną uzasadnienia tegoż orzeczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2019 r. z urzędu dopuścił dowód z akt Sądu Rejonowego (...) o sygn. (...), który przeprowadzi poza rozprawą i w tym celu po zamknięciu rozprawy odroczył publikację wyroku na 16 sierpnia 2019 r.

Skarżący w piśmie z dnia 5 sierpnia 2019 r. (k.(...)) oświadczył, że " rezygnuję ze skargi, która wszczęła to postępowanie". Jako uzasadnienie podał, że " w związku z zachowaniem Sędzi referującej złożone odwołania stron zachodzi poważna obawa i uzasadniona wątpliwość co do bezstronności sędziego, a brak reakcji Sędzi przewodniczącej, chociażby na odmowe przyjęcia pisma na rozprawie utwierdza mnie w przekonaniu, że moje szanse na wygranie są nikłe, a nawet zerowe." W ostatnim akapicie tegoż pisma skarżący ponownie zawarł passus " Zatem rezygnuję z ww. skargi", podkreślając jednocześnie ten końcowy fragment pisma.

W wykonaniu zarządzenia Sędziego wezwano skarżącego pismem z dnia 5 sierpnia 2019 r. o jednoznaczne oświadczenie się w terminie 3 dni, czy jego pismo z dnia 5 sierpnia 2019 r. stanowi skargę na Sąd oraz jednocześnie pismo cofające skargę.

W wyznaczonym terminie skarżący nie złożył żadnego oświadczenia.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 60 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., skarżący może cofnąć skargę. Cofnięcie skargi wiąże sąd. Jednakże sąd uzna cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. Innymi słowy, cofnięcie skargi przez skarżącego jest co do zasady wiążące dla sądu administracyjnego. Związanie Sądu wolą skarżącego jest wynikiem przyjętej zasady, że skarżący może rozporządzać wniesioną przez siebie skargą do czasu jej rozpoznania przez sąd pierwszej instancji (zob. wyrok NSA z 8 10.2017 r. I OSK 3/07, Legalis).Oznacza to, że cofnięcie skargi może nastąpić od chwili jej wpływu do organu do czasu wydania wyroku przez wojewódzki sąd administracyjny.

Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, albowiem pismo skarżącego z dnia 5 sierpnia 2019 r. w którym dwukrotnie oświadczył on o rezygnacji ze skargi zostało zakwalifikowane przez Sąd jako czynność procesowa cofnięcia skargi. Oświadczenie o rezygnacji ze skargi wniesionej do wojewódzkiego sądu administracyjnego inkorporuje oświadczenie o cofnięciu skargi.W konsekwencji skarżący mocą własnej czynności zmierza do zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego orzeczeniem procesowym, rezygnując z zawartego w skardze żądania udzielenia ochrony prawnej i rozstrzygnięcia sporu o zgodność z prawem.

Przy czym bez znaczenia dla oceny skuteczności cofnięcia skargi pozostają powody wskazane przez skarżącego w jego piśmie z dnia 5 sierpnia 2019 r. Okoliczności te będą badane w odrębnym postępowaniu w ramach skargi na działalność Sądu.

Natomiast Sąd obowiązany jest z urzędu poddać kontroli skuteczność cofnięcia skargi w danej sprawie w kontekście przesłanek, o których mowa w cytowanym na wstępie art. 60 p.p.s.a., a więc jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. Zdaniem Sądu, w badanej sprawie nie zachodziły okoliczności wymienione w art. 60 p.p.s.a., które stanowią przeszkodę skutecznego cofnięcia skargi, zaś oświadczenie skarżącego w przedmiocie cofnięcia skargi - w świetle materiału aktowego niniejszej sprawy - nie nasuwa żadnych wątpliwości ani zastrzeżeń. Wobec tego Sąd uznał cofnięcie skargi za dopuszczalne. Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę. W tym stanie rzeczy, mając na uwadze przytoczoną wyżej regulację, Sąd zobligowany był umorzyć postępowanie w sprawie jako następstwo procesowe każdego cofnięcia skargi ze skutkiem prawnym.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.