Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 646184

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu
z dnia 9 września 2009 r.
IV SA/Wr 157/09

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Ożóg.

Sędziowie: NSA Tadeusz Kuczyński (spr.), WSA Wanda Wiatkowska-Ilków.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 9 września 2009 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego we W. z dnia (...), nr (...) w przedmiocie odmowy skierowania do komisji lekarskiej w celu zmiany kategorii zdrowia oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego we W. z dnia (...), Nr (...), na podstawie art. 14 ust. 3 pkt 1, art. 29 ust. 1, pkt 3, ust. 2, 3a i 5 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 z późn. zm.), art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - po rozpatrzeniu odwołania szer. rez. J. N., od decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień W. - 2, Nr (...) z dnia (...) w sprawie odmowy skierowania do wojskowej komisji lekarskiej w celu zmiany kategorii zdrowia z uwagi na brak potrzeb uzupełnieniowych Sił Zbrojnych: utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.

W motywach uzasadnienia tego rozstrzygnięcia stwierdzono, że w dniu 16 stycznia 2009 r. szer. rez. J. N. wystąpił do Wojskowego Komendanta Uzupełnień W. - 2 z prośbą o skierowanie na wojskową komisję lekarską w celu zmiany posiadanej kategorii zdrowia "D" na kategorię "A".

Wojskowy Komendant Uzupełnień W. - 2 nie przychylił się do prośby wnioskodawcy i odmówił skierowania do wojskowej komisji lekarskiej w celu zmiany Kategorii zdrowia ze względu na brak potrzeb uzupełnieniowych Sił Zbrojnych oraz ze względu na ustawowy zakaz zmiany kategorii zdrowia z "D" na "A".

Od powyższego rozstrzygnięcia szer. rez. J. N. wniósł odwołanie do Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego we W., w którym stwierdził, że chciałby pracować w Policji, a posiadanie przez niego kategorii zdrowia "D" jest w tym przypadku jedyną przeszkodą.

Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego we W. - po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego - badając wszystkie okoliczności faktyczne i prawne przedmiotowej sprawy, kierując się również potrzebami Sił Zbrojnych - decyzję organu I Instancji uznał za zgodną z prawem i odwołania nie uwzględnił.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 3, ust. 2 i 5 wymienionej na wstępie ustawy, wojskowe komisje lekarskie właściwe są do orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej żołnierzy rezerwy - skierowanych do wojskowej komisji lekarskiej przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień z urzędu lub na wniosek żołnierza rezerwy - wyłącznie w przypadku istnienia potrzeb uzupełnieniowych Sił Zbrojnych.

W przypadku szer. rez. J. N. zastosowanie ma natomiast przepis art. 29 ust. 3a cytowanej ustawy. Zainteresowany w swojej prośbie do Wojskowego Komendanta Uzupełnień wnosił o ponowne skierowanie na wojskową komisję lekarską w celu zmiany kategorii zdrowia z "D" na kategorię "A". Przepis art. 29 ust. 3a ustawy stanowi, że w czasie pokoju nie kieruje się do wojskowej komisji lekarskiej osoby, wobec której wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej "D" albo "E". W sytuacji zainteresowanego wojskowa komisja lekarska orzekła kategorię zdrowia "D", a więc organa wojskowe nie mają uprawnień do skierowania zainteresowanego do orzekania w przedmiocie zdolności do służby wojskowej.

W świetle przedstawionych okoliczności organ odwoławczy nie uwzględnił prośby odwołującego się i odmówił skierowania do wojskowej komisji lekarskiej.

W skardze na powyższą decyzją do sądu administracyjnego J. N. zakwestionował zawarte w niej rozstrzygnięcie.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego we W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości swoje stanowisko.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Przy tym kontrola o jakiej mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2 tego artykułu). Omawiając zakres kognicji sądu administracyjnego trzeba wskazać na przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) w myśl którego, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na wstępie należy wskazać, że Sąd dokonał oceny decyzji na podstawie stanu prawnego z dnia ich wydania, to jest w niniejszej sprawie z dnia (...) (decyzja I instancji) i z dnia (...) (decyzja II instancji). Należy zwrócić uwagę, że wpływ na sposób rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd miała zmiana stanu prawnego w przedmiotowej sprawie, która weszła w życie kilka tygodni przed datą wydania orzeczenia I instancji, a stan ten został ponownie nieznacznie znowelizowany na kilka tygodni przed datą wydania decyzji II instancji.

Zgodnie z przepisem art. 26 ust. 1 powołanej wyżej ustawy o powszechnym obowiązku obrony, określenie zdolności poborowych do czynnej służby wojskowej należy do powiatowych i wojewódzkich komisji lekarskich. Od tej zasady wyjątek przewiduje art. 29 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, zgodnie z którym wojskowe komisje lekarskie są właściwe do orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej poborowych w okresie, kiedy nie urzęduje powiatowa komisja lekarska, żołnierzy pełniących czynną służbę wojskową, żołnierzy rezerwy. Zgodnie z przepisem art. 28 ust. 4 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, przed zmianami wprowadzonymi w powołanej ustawie ustawą z dnia 24 października 2008 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 206, poz. 1288), a które weszły w życie 6 grudnia 2008 r. ostateczne orzeczenie o zdolności do czynnej służby wojskowej mogło być w każdym czasie zmienione przez powiatową komisję lekarską z urzędu albo na wniosek poborowego lub wojskowego komendanta uzupełnień, jeżeli w stanie zdrowia poborowego nastąpiły istotne zmiany. Nie ulegało wątpliwości, iż przepis ten dotyczył każdej osoby, która jako poborowy stawała przed komisją lekarską, była jako strona adresatem decyzji tej komisji, bez względu na treść rozstrzygnięcia zawartego w decyzji, a więc także osoby, która z uwagi na zmianę okoliczności (zmiana stanu zdrowia) ubiegała się o ponowne badanie w celu uzyskania prawa do odbywania służby wojskowej. Takie stanowisko dominowało w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. np. wyroki: NSA z dnia 28 lutego 2007 r., II OSK 1530/06. Lex nr 344521, WSA w Warszawie z dnia 11 grudnia 2008 r., II SA/Wa 1369/08, WSA w Poznaniu z dnia 3 czerwca 2009 r., IV SA/Po 206/09, oba zamieszczone w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przyjmowano w nim, że przepis art. 28 ust. 4 ustawy (przed dniem 6 grudnia 2008 r.) dotyczył każdej osoby, która jako poborowy stawała przed komisją lekarską i była jako strona adresatem decyzji tej komisji bez względu na treść rozstrzygnięcia zawartego w decyzji, a więc także osoby, która z uwagi na zmianę okoliczności (np. zmiany stanu zdrowia) ubiega się o ponowne badanie w celu uzyskania prawa do odbywania służby wojskowej. Żadna z wymienionych w art. 30a ustawy kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej nie została wyłączona z możliwości domagania się jej zmiany na skutek zmiany stanu zdrowia. Dotyczyło to także poborowego, który otrzymał kategorię E lub D. Orzeczenia administracyjne, które pozbawiły poborowego możliwości domagania się zmiany orzeczenia o zdolności do służby wojskowej, np. ze względu na uprzednie uznanie ich za niezdolnych do służby wojskowej lub z uwagi na brak potrzeb uzupełnieniowych sił zbrojnych były eliminowane z obrotu prawnego, jako niezgodne z prawem.

Z dniem 6 grudnia 2008 r. powołaną wcześniej nowelizacją ustawy o powszechnym obowiązku obrony, dokonaną ustawą z dnia 24 października 2008 r. rzeczony przepis art. 28 ust. 4 zmienił swoje brzmienie, a ponadto został uzupełniony o przepisy ustępów 4a-4d. Ostateczne brzmienie przepisu art. 28 ust. 4-4d zostało ustalonej ustawą z dnia 9 stycznia 2009 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 22, poz. 120), która weszła w życie z dniem 11 lutego 2009 r. (tzn. przed dniem orzekania przez organ II instancji). Nowelizacja dokonana ustawą z dnia 9 stycznia 2009 r. polegała na zastąpieniu w ust. 4 i 4b art. 28 ustawy o powszechnym obowiązku obrony zwrotu "poborowy" terminem "osoba stawiająca się do kwalifikacji wojskowej".

W dniu ostatecznego rozstrzygania w sprawie przez organ odwoławczy powołany przepis art. 28 ust. 4-4d miał następujące brzmienie:

Ostateczne orzeczenie o zdolności do czynnej służby wojskowej ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej A lub B może być zmienione przez powiatową komisję lekarską z urzędu albo na pisemny wniosek osoby stawiającej się do kwalifikacji wojskowej lub wojskowego komendanta uzupełnień, jeżeli stan zdrowia tej osoby uległ istotnej zmianie (ust. 4).

O wszczęciu z urzędu postępowania, o którym mowa w ust. 4, zawiadamia się wojskowego komendanta uzupełnień oraz osobę stawiającą się do kwalifikacji wojskowej (ust. 4a).

Wniosek o zmianę kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej A lub B składa się za pośrednictwem wojskowego komendanta uzupełnień. Do wniosku osoba stawiająca się do kwalifikacji wojskowej dołącza zaświadczenie lekarskie stwierdzające zmiany w jej stanie zdrowia, jakie nastąpiły od dnia ostatniego orzeczenia ustalającego kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej (ust. 4 b).

Do powiatowej komisji lekarskiej nie kieruje się osób, wobec których wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E (ust. 4c).

Wobec osób, dla których ustalono kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E, przewodniczący powiatowej komisji lekarskiej wszczyna z urzędu postępowanie w sprawie zmiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, jeżeli ostateczne orzeczenie o stopniu zdolności tych osób do czynnej służby wojskowej zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa. O wszczęciu tego postępowania powiadamia się wojskowego komendanta uzupełnień oraz osobę stawiającą się do kwalifikacji wojskowej (ust. 4 d).

W porównaniu ze stanem prawnym obowiązującym przed dniem 6 grudnia 2008 r. obowiązująca od tego dnia regulacja wprowadziła istotne modyfikacje przepisów polegające na zróżnicowaniu sytuacji prawnej osób ubiegających się o zmianę kategorii przydatności do służby wojskowej ze względu na rodzaj kategorii przydatności ustalonej wobec nich uprzednio decyzją ostateczną. Inny tryb przewidziano dla osób legitymujących się kategorią A lub B, a jeszcze inny, dla osób legitymujących się kategorią D lub E. Zgodnie z obecnie obowiązującymi unormowaniami wniosek zainteresowanego może być skutecznym narzędziem zmiany ostatecznego orzeczenia ustalającego kategorię zdolności do służby wojskowej A lub B. Wniosek taki składa się do powiatowej komisji lekarskiej za pośrednictwem wojskowego komendanta uzupełnień. Osobom, wobec których wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E ustawa odmawia prawa skierowania do powiatowej komisji lekarskiej.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący miał ustaloną ostatecznie kategorię zdolności do służby wojskowej D. Oznacza to, że w obecnym stanie prawnym przepis art. 28 ust. 4c ustawy jednoznacznie stanowi o niekierowaniu (zakazie kierowania) takich osób do powiatowej komisji lekarskiej w celu zmiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej. Przepis ten ma kategoryczny charakter, nie pozostawiając organowi żadnej sfery uznania co do możliwości innego rozstrzygnięcia.

Powyższe prowadzi do wniosku, że orzeczenie organu w sprawie odmowy skierowania skarżącego do komisji lekarskiej w celu zmiany kategorii zdrowia, mimo nietrafnego uzasadnienia odpowiada prawu. Podstawę orzeczenia winien stanowić art. 28 ust. 4-4d ustawy, który - w odróżnieniu od norm przepisu art. 29 - uniezależnia skierowanie na badania w celu zmiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej lub wszczęcia z urzędu postępowania w tej sprawie od przesłanki potrzeb uzupełnieniowych sił zbrojnych łącząc je tylko z przesłanką istotnej zmiany stanu zdrowia (kategoria A lub B) albo "naruszenia przepisów prawa przy wydawaniu orzeczenia o zdolności do czynnej służby wojskowej". (Kategoria D lub E). Ponadto, przepis art. 29 ust. 3a ustawy nie upoważnia wojskowych komisji lekarskich do ponownego orzekania w czasie pokoju, zarówno na wniosek zainteresowanej osoby lub z urzędu o zdolności do czynnej służby wojskowej, jeżeli stan jego zdrowia uległ istotnej zmianie. Problematyki tej dotyczy, a co pominął organ, art. 28 ust. 4-4d ustawy. Uchylenie orzeczenia wyłącznie z tego powodu byłoby jednak niecelowe, gdyż - w ocenie Sądu - w wyniku ponownego przeprowadzenia postępowania w sprawie skarżącego - mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca dotychczasowej.

Na marginesie Sąd chciałby poinformować skarżącego, że jego sytuacji dotyczy regulacji zawarta w art. 28 ust. 4d ustawy o powszechnym obowiązku obrony. Powołany przepis stanowi, że wobec osób, dla których ustalono kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E, przewodniczący powiatowej komisji lekarskiej wszczyna z urzędu postępowanie w sprawie zmiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, jeżeli ostateczne orzeczenie o stopniu zdolności tych osób do czynnej służby wojskowej zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa. O wszczęciu tego postępowania powiadamia się wojskowego komendanta uzupełnień oraz poborowego.

Zgodnie z powyższą regulacją skarżący może zwrócić się do przewodniczącego właściwej powiatowej komisji lekarskiej o rozpatrzenie możliwości wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie zmiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, jeżeli uważa, że ostateczne orzeczenie o stopniu zdolności do służby wojskowej zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa.

Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 151 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.