Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1458505

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 5 maja 2014 r.
IV SA/Wa 545/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia Michał Sułkowski (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia (...) grudnia 2013 r. znak: (...) w przedmiocie odmowy zakazania hodowli (...) postanawia: 1. ustanowić w niniejszej sprawie dla E. K. adwokata w ramach przyznania prawa pomocy, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W., 2. odmówić zwolnienia E. K. od kosztów sądowych.

Uzasadnienie faktyczne

W piśmie z dnia 11 lutego 2014 r. E. K. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia (...) grudnia 2013 r. znak: (...) w przedmiocie odmowy zakazania hodowli (...).

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 17 marca 2014 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł. W dniu 28 marca 2014 r. E. K. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

Ze złożonego na urzędowym formularzu oświadczenia z dnia 31 marca 2014 r. o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz z nadesłanych na wezwanie dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń wynika, że skarżąca pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z mężem. Źródła utrzymania dwuosobowej rodziny stanowią świadczenia emerytalne: skarżącej w wysokości 984,90 zł netto miesięcznie oraz jej męża w wysokości 2.225,65 zł netto miesięcznie. Majątek Państwa K. stanowi dom o powierzchni 110 m2. Małżonkowie nie mają innych nieruchomości. Nie dysponują zasobami pieniężnymi. Nie posiadają rachunku bankowego.

Jako stałe wydatki gospodarstwa domowego skarżąca wykazała: opłaty za gaz (średnio 672 zł miesięcznie); opłaty za energię elektryczną (średnio 181 zł miesięcznie); podatek od nieruchomości (118 zł kwartalnie - nieco ponad 39 zł na miesiąc); opłaty za telewizję cyfrową (79 zł miesięcznie); opłaty za telefon (średnio nieco ponad 178 zł miesięcznie, przy czym za okres od 14 grudnia 2013 r. do 13 stycznia 2014 r. 305,71 zł, za okres od 14 stycznia do 13 lutego 2014 r. 103,31 zł, z za okres od 14 lutego do 13 marca 2014 r. 125,97 zł); opłaty za wodę i ścieki (57,93 zł miesięcznie); opłaty za odpady (10,80 zł miesięcznie); a także wydatki na stale przyjmowane leki (600 - 700 zł miesięcznie). Skarżąca oświadczyła, że oboje z mężem są osobami w podeszłym wieku, cierpiącymi na poważne, przewlekłe schorzenia. Zaznaczyła, że poza stałymi wydatkami na regularnie zażywane leki - w związku z nagłymi załamaniami stanu zdrowia męża - niejednokrotnie zmuszeni są ponosić także wydatki na nieprzewidziane, a konieczne i odpłatne konsultacje lekarskie, bądź badania, których jednorazowy koszt oscyluje w okolicach 150 - 200 zł; czasem więcej.

E. K. wskazała, że w związku z operacją oczu, której mąż został poddany w ostatnim czasie (zrefundowanej przez Narodowy Fundusz Zdrowia) zmuszeni byli ponieść dodatkowe koszty badań kwalifikacyjnych w prywatnej klinice okulistycznej w kwotach: 150 zł, 180 zł, 120 zł i 400 zł. Podała ponadto, że zakupy środków higienicznych i piorących pomniejszają budżet gospodarstwa domowego o 100 zł miesięcznie, a około 300 zł miesięcznie kosztuje utrzymanie czternastoletniego samochodu (...), który służy jako środek transportu na dojazdy do szpitali, do lekarzy i rehabilitację. Raz w miesiącu Państwo K. płacą 100 zł za pomoc w cięższych pracach domowych. Pozostałe środki przeznaczane są na żywność i ubranie, przy czym oboje małżonkowie są na specjalnych dietach.

Przystępując do oceny sytuacji materialnej i możliwości płatniczych skarżącej, w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej powoływanej również jako p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel.

Stosownie do treści art. 246 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).

Jak wynika z treści powołanego przepisu, instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym ma wyjątkowy charakter. Pomoc ta stosowana jest wobec osób, które znajdują się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych.

Wysokość wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie wynosi 200 zł. Wysokość ewentualnych innych opłat sądowych w tym postępowaniu, jak opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, czy wpis od skargi kasacyjnej lub zażalenia, jednorazowo nie przekroczy 100 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz. U. Nr 221, poz. 2192; § 3 i § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.).

Miesięczny dochód uzyskiwany przez E. K. i jej męża ze świadczeń emerytalnych wynosi 3.210,55 zł, co daje ponad 1.605 zł na osobę.

Z kolei wykazana przez skarżącą wysokość stałych wydatków gospodarstwa domowego, w tym wydatków na regularnie przyjmowane przez małżonków leki, wynosi średnio pomiędzy niespełna 2.318 zł a niespełna 2.418 zł miesięcznie (w zależności od kwoty regularnych wydatków na leki). Skarżąca wskazuje ponadto na liczne, nieprzewidziane wydatki związane z koniecznym leczeniem siebie i męża. Podaje tu kwoty rzędu 150, 200 zł na niezaplanowane, prywatne konsultacje lekarskie. Wylicza także koszty badań kwalifikacyjnych (kwoty: 150, 180, 120 i 400 zł) poniesione w związku z niedawną operacją męża.

Odnosząc wykazane przez stronę wielkości dochodu i wydatków dwuosobowego gospodarstwa do określonych w art. 246 § 1 p.p.s.a. przesłanek przyznania prawa pomocy, należy stwierdzić, że brak jest podstaw, aby uznać, że E. K. nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Otóż, po pierwsze po pomniejszeniu kwoty regularnie uzyskiwanego przez małżonków dochodu ze świadczeń emerytalnych o wykazaną przez skarżącą wysokość regularnych wydatków gospodarstwa domowego (i to przy uwzględnieniu górnej granicy stałych wydatków na leki - 700 zł), do dyspozycji dwuosobowej rodziny pozostaje kwota ponad 792 zł miesięcznie.

Po drugie, istotna część wydatków ponoszonych przez skarżącą nie ma charakteru stałego. Wydatki te nie skutkują więc koniecznością regularnego wygospodarowywania określonych kwot z miesięcznego dochodu. Do tego typu obciążeń należy zaliczyć np. koszty ubezpieczenia, czy napraw samochodu ale także wydatki na nieprzewidziane, prywatne konsultacje lekarskie, czy badania.

Po trzecie, należy zauważyć, że wydatki towarzyszące niedawnej operacji męża skarżącej zostały już przez małżonków poniesione z regularnie uzyskiwanego dochodu z emerytur. Tymczasem, emerytury skarżących zostały zwaloryzowane w marcu bieżącego roku, a uzyskiwany z nich dochód w porównaniu ze stanem sprzed waloryzacji zwiększył się o 252,42 zł miesięcznie (przed waloryzacją: skarżąca 970,24 zł netto miesięcznie; mąż skarżącej 1.987,89 zł netto miesięcznie). Wygospodarowanie przez Państwa K. dodatkowych środków na badania kwalifikacyjne w prywatnej klinice okulistycznej, czy też wydatkowanie przez nich co miesiąc kwoty 100 zł na pomoc przy cięższych pracach domowych, a także niedawny wzrost dochodu ze świadczeń emerytalnych, pozwala stwierdzić, że małżonkowie są w stanie poczynić dodatkowe oszczędności z przeznaczeniem na inne cele niż regularne koszty koniecznego utrzymania.

Po czwarte, nie wszystkim z wykazywanych przez E. K. wydatkom można przypisać charakter koniecznych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, a jedynie te mogą być uwzględniane przy ocenie zdolności strony do poniesienia kosztów postępowania. Do tego typu wydatków nie można zaliczyć opłat za telewizję cyfrową (79 zł miesięcznie). Nie kwestionując w żaden sposób konieczności regularnego wywiązywania się przez stronę ze zobowiązań prywatnoprawnych, jak należności wobec operatora telewizji cyfrowej, należy podkreślić, że koszty sądowe należy traktować, jako wydatki bieżące w budżecie gospodarstwa domowego, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami, jak koszty mieszkania, wyżywienia, czy leczenia. Dlatego nie może być mowy o tym, aby koszty opłat za telewizję uwzględnić jako wydatki o niezbędnym charakterze.

Po piąte wreszcie, należy zwrócić uwagę, że wykazywana przez skarżącą wysokość opłat za telefon jest średnią z okresów: od 14 grudnia 2013 r. do 13 stycznia 2014 r. (305,71 zł), od 14 stycznia do 13 lutego 2014 r. (103,31 zł) i od 14 lutego do 13 marca 2014 r. (125,97 zł). Zauważając, że opłata obejmująca okres Świąt Bożego Narodzenia i Nowego Roku była ponad dwukrotnie wyższa od opłat za kolejne okresy, nie można jej uznać za miarodajną dla oszacowania wielkości koniecznych obciążeń z tego tytułu. Należy przyjąć, że koszty te oscylują w granicach wskazanych dla okresów styczeń-luty i luty marzec bieżącego roku.

Podane wyżej okoliczności wskazują, że skarżąca nie jest osobą niezdolną do zaspokojenia jakichkolwiek kosztów postępowania. Dochód uzyskiwany przez E. K. i jej męża ze świadczeń emerytalnych - po poniesieniu niezbędnych wydatków - pozwala na wygospodarowanie 200 zł na wpis od skargi, czy 100 zł na ewentualnie później należne opłaty sądowe. W tej sytuacji należy stwierdzić, że wykazana przez skarżącą sytuacja rodzinna i materialna nie pozwala na przyjęcie, iż spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, określone w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Wobec stwierdzenia, że E. K. nie spełnia przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, rozważenia wymaga, czy spełnia ona warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, które określono w powołanym wyżej art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Kluczowe dla prawidłowego zastosowania przesłanki wskazanej w tym przepisie jest ustalenie, jaką część kosztów skarżąca może ponieść, aby nastąpiło to bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu jej i jej męża.

Jak wskazano, analizując dopuszczalność przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, wpis od skargi wynosi w przedmiotowej sprawie 200 zł, zaś wysokość innych, ewentualnie należnych opłat sądowych, jak opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, czy też wpisy od zażaleń lub wpis od skargi kasacyjnej, jednorazowo nie przekroczy 100 zł. Ustalono też, że sytuacja rodzinna i materialna skarżącej umożliwia jej poczynienie oszczędności niezbędnych do uiszczenia wskazanych opłat.

Porównanie wysokości świadczeń emerytalnych otrzymywanych przez E. K. i jej męża do wysokości wykazanych przez skarżącą niezbędnych wydatków w gospodarstwie domowym każe jednak stwierdzić, że dochód osiągany przez małżonków nie pozwala na wygospodarowanie środków niezbędnych do poniesienia kosztów ustanowienia adwokata. Biorąc przy tym pod uwagę, że Państwo K. nie mają ani oszczędności, ani majątku, który można by spieniężyć w celu pozyskania dodatkowych środków, należy stwierdzić, że skarżąca - bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i męża - nie jest w stanie ponieść kosztów profesjonalnej pomocy prawnej.

Przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata, zostały zatem spełnione.

Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w postanowieniu.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.