IV SA/Wa 476/16 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2457068

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2016 r. IV SA/Wa 476/16

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Łukasz Krzycki.

Sędziowie WSA: Leszek Kobylski, Iwona Owsińska-Gwiazda (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2016 r. sprawy ze skargi I. C. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia (...) grudnia 2015 r. nr (...) w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) grudnia 2015 r. Nr (...) Rada do Spraw Uchodźców działając na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1, art. 89p ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 680 ze., zm.; dalej "ustawa"), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, po rozpoznaniu odwołania I. C. (dalej: "skarżąca"), utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nr (...) z dnia (...) lipca 2015 r. orzekającą o odmowie nadania statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej. Przedmiotowa decyzja obejmowała również małoletnie dziecko R. C.

W uzasadnieniu przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy organ wskazał, że skarżąca, obywatelka (...), narodowości (...) w dniu (...) stycznia 2015 r., złożyła wniosek o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej, wnioskiem objęto też dziecko.

W uzasadnieniu decyzji odmawiającej nadania statusu uchodźcy na terytorium RP organ I instancji stwierdził, że I. C. nie spełnia przesłanek o których mówi Konwencja Genewska dotycząca statusu uchodźców. Orzekł też o odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej. W motywach Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców stwierdził, że w przypadku skarżącej brak jest przesłanek do udzielenia takiej ochrony.

W odwołaniu skierowanym do Rady do Spraw Uchodźców skarżąca zarzuciła decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego tj. niewłaściwe zastosowanie art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP z zw. z art. 1A Konwencji Genewskiej poprzez uznanie, ze nie zachodzą przesłanki do nadania statusu uchodźcy, gdy skarżąca wskazywała, że była prześladowana z powodów określonych w ustawie tj. przekonań politycznych i (...) poglądów tj. przynależności do określonej grupy społecznej i dlatego nie chce korzystać z ochrony tego kraju; poprzez błędne zastosowanie art. 15 ustawy o ochronie poprzez uznanie, że powrót do kraju pochodzenia nie może narazić jej na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w sytuacji konfliktu zbrojnego panującego na (...), w szczególności w okolicach (...) - miejsca, w którym mieszkała skarżąca z rodziną, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje na istnienie ryzyka doznania poważnej krzywdy w przypadku powrotu do kraju pochodzenia, jak i zagrożenia życia lub zdrowia; pominięcie art. 16 ustawy o ochronie; naruszenie art. 3 Konwencji o Prawach Dziecka poprzez niezbadanie wpływu na rozwój emocjonalny, psychiczny i intelektualny dzieci będzie miała decyzja o nienadaniu statusu uchodźcy; naruszenie przepisów postępowania poprzez dokonanie błędnych wniosków na podstawie zebranego materiału dowodowego: art. 7 k.p.a. przez przekroczenie zasady prawdy obiektywnej, art. 8 k.p.a. przez zignorowanie istotnych okoliczności i tym samym nadwyrężenia zaufania do organów administracji, art. 80 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie całokształtu materiału dowodowego, art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie obowiązku zasięgnięcia opinii biegłego psychologa w zakresie przebadania dzieci dla ustalenia skutków dla ich psychiki decyzji o powrocie do kraju pochodzenia, art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewłaściwym uzasadnieniu decyzji. W konsekwencji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie zgodnie z wnioskiem.

Rozpatrując sprawę ponownie organ II instancji wskazał, że na podstawie wywiadu przeprowadzonego w języku (...) Cudzoziemka opisała swoją sytuację. Oświadczyła, że zamieszkiwała i była zameldowana w (...), w (...), z mężem i synem. Czasami mieszkał z nimi też starszy syn z żoną i dzieckiem. Jest (...), ma wykształcenie średnie, przez ostatnie trzy lata razem z mężem prowadzili sklep wielobranżowy, a wcześniej mieli własną firmę odzieżową, w której skarżąca pracowała jako szwaczka. Z kraju pochodzenia wyjechała z powodu działań wojennych. W (...) trwa teraz wojna. W lipcu 2014 r., gdy sytuacja zaczęła się pogarszać, skarżąca wyjechała z młodszym i starszym synem i jego rodziną do (...), gdzie mieszka rodzina męża cudzoziemki. W (...) z uwagi na niechęć sąsiadów, którzy wymawiali jej, że ich synowie pojechali walczyć na wschód, a Cudzoziemka z rodziną przyjechali na zachód, żeby się schronić, czego skarżąca nie mogła znieść, postanowiła wyjechać z młodszym synem do (...). Tam 15 września 2014 r. zarejestrowali się jako przesiedleńcy, ale nie zaproponowano im żadnej pomocy i skarżąca z synem do października zamieszkała u bratowej. Sytuacja w (...) uspokoiła się i skarżąca z synem wrócili do domu. W grudniu 2014 r. znów zaczęły się ostrzały, w styczniu sytuacja stała się jeszcze bardziej niebezpieczna i cudzoziemka z synem przyjechali do Polski. Skarżąca nie mogła zamieszkać u matki z którą nie ma "wspólnego języka", ani u rodzeństwa z powodu trudnych warunków mieszkaniowych. Mąż został na (...), bo musi opiekować się schorowanym ojcem. Do Polski przyjechała wyłącznie z powodu wojny. Ani skarżąca, ani jej mąż nie brali udziału w działaniach wojennych, nie byli zatrzymywani, aresztowani, sądzeni, skazani wyrokiem sądu. Nie należeli do żadnej partii ani innej organizacji.

W ocenie organów, w przypadku skarżącej można przyjąć, że jej obawy odnoszące się do zagrożenia jakie wiązałoby się z dalszym przebywaniem w jej miejscu zamieszkania są uzasadnione. Jednakże wobec treści art. 18 ust. 1 ustawy o ochronie, brak jest uzasadnionej obawy przed prześladowaniem, a także nie występuje rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w kraju pochodzenia. Cudzoziemka nie wykazała bezpośredniej groźby wystąpienia takiego prześladowania, które nosiłoby cechy indywidualizujące i konkretyzujące. Przywołane obawy nie mają charakteru bezpośredniego, ponieważ dotyczą pewnej części państwa czy tez ogółu zamieszkujących ten rejon obywateli, nie odnoszą się indywidualnie do skarżącej.

Rada wskazała w szczególności, że skarżąca opuściła kraj pochodzenia z powodów, które nie stanowią przesłanek do objęcia ochroną międzynarodową. W wyniku analizy całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, organ II instancji podzielił ustalenia i wnioski Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców i uznał, że nie można wywnioskować aby Cudzoziemka wraz z synem mogli w sposób rzeczywisty i zasadny obawiać się prześladowania ze względu na rasę, religię, narodowość, przynależność do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych, w przypadku powrotu do kraju pochodzenia, czy też aby w kraju pochodzenia zaistniały okoliczności mogące stanowić przyczynę prześladowania lub doznania przez nich poważnej krzywdy z uwagi na możliwość relokacji na tereny kontrolowane przez rząd w (...). Wskazując na treść art. 18 ust. 1 ustawy o ochronie, zdaniem organu należy stwierdzić, że w przypadku skarżącej brak jest uzasadnionej obawy przed prześladowaniem na (...), a także nie występuje rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w kraju pochodzenia. Jeżeli bowiem na części terytorium kraju pochodzenia nie zachodzą okoliczności uzasadniające obawę cudzoziemca przed prześladowaniem lub doznaniem poważnej krzywdy i istnieje uzasadnione przypuszczenie, że cudzoziemiec będzie mógł bezpiecznie i legalnie przemieścić się na tą część terytorium i zamieszkać na niej.

Rozpatrując ponownie sprawę Rada do Spraw Uchodźców wskazała, skarżąca faktycznie posiada możliwość osiedlenia się w bezpiecznej części kraju pochodzenia. Cudzoziemka nie spotkała się z żadnymi negatywnymi działaniami ze strony instytucji państwa (...). Główna przesłanka jej emigracji był ogólny niepokój co do sytuacji swojej ojczyzny oraz miejsca w którym mieszkała ((...)) wskazując na potencjalne zagrożenie spowodowane działaniami wojennymi. Przywołane obawy nie mają jak wskazano wyżej, jednak charakteru bezpośredniego.

Zdaniem organu II instancji podstawą do skutecznego ubiegania się o status uchodźcy jest spełnienie którejś z przesłanek określonych w art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, czyli wykazanie istnienia uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej. Prześladowanie, zaś winno:

1)

ze względu na swoją istotę lub powtarzalność stanowić poważne naruszenia praw człowieka, w szczególności praw, których naruszenie jest niedopuszczalne zgodnie z art. 15 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (...), lub

2)

być kumulacją różnych działań lub zaniechań, w tym stanowiących naruszenie praw człowieka, których oddziaływanie jest równie dotkliwe jak prześladowania, o których mowa w pkt 1.

Organ podkreślił, że obawa przed prześladowaniami musi być realna (rzeczywista) a nie domniemywana (tzn. musi być oparta o przekonywujące okoliczności), zaś samo doznawanie prześladowań musi być osobiste, co winno być wykazane w sposób nie budzący wątpliwości. Organ prowadzący postępowanie ma oczywiście obowiązek wszechstronnego zbadania i wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, ale ciężar wykazania prześladowań oraz uzasadnienia rzeczywistej obawy przed prześladowaniami spoczywa na stronie postępowania (tj. Wnioskodawcy). Zdaniem organu w rozpatrywanej sprawie wyjaśnienia skarżącej oraz inne dowody wzięte pod uwagę przez organ I instancji przy rozpatrywaniu wniosku nie wykazały, że może być mowa o uznaniu Cudzoziemki za osobę zagrożoną prześladowaniem w rozumieniu przepisów ustawy, a wiec z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej.

Skarżąca nie przedstawiła żadnych okoliczności wskazujących na to, że była lub będzie prześladowany z przyczyn o których mowa w Konwencji Genewskiej. Nie wskazała też na żadne okoliczności, które mogłyby stanowić przesłankę do uznania, że reemigracja na (...) oznaczałaby dla niej narażenie na prześladowanie lub dyskryminację. Okoliczności związane z postawami czy poglądami prezentowanymi przez mieszkańców centralnej i zachodniej (...), które skarżąca określa jako niechęć, czy wrogość do przesiedleńców nie stanowią przesłanki do udzielenia ochrony międzynarodowej. Podkreślono, że mające miejsce nieporozumienia, czy nawet występujące incydentalnie konflikty, nie mogą stanowić podstawy do sformułowania tezy o dyskryminowaniu czy prześladowaniu przybyłych przez lokalna większość z uwagi na to, że zjawiska te odbiegają pod względem formy i intensywności od przejawów prześladowania. Wskazano też, że wbrew opinii cudzoziemki przedstawione przez nią argumenty w odwołaniu mające stanowić dowód na brak możliwości uzyskania pomocy na zachodzie (...) nie znajdują potwierdzenia w rzeczywistości. Określone trudności organizacyjne, komunikacyjne czy dystrybucyjne w przypadku wielości i różnorodności potrzeb osób przesiedlonych w ramach konstruowanego systemu pomocy są nieuniknione. Jednakże status uchodźcy nie może być wykorzystywany jako alternatywna ścieżka uzyskania praw i świadczeń, które są w jakiś sposób ograniczone w kraju pochodzenia. Samo obniżenia jakości opieki socjalnej, czy medycznej w kraju pochodzenia w stosunku do tego na jaką skarżąca może ewentualnie liczyć w Polsce, nie stanowi naruszenia przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Sytuacja na (...), aczkolwiek napięta i dynamiczna w związku z toczącym się konfliktem zbrojnym pomiędzy wspieranymi przez (...) separatystami a siłami (...) - rządowymi, istnieje jednak alternatywa wewnętrznej ucieczki bowiem w pozostałych obwodach (...) (tj. poza obwodami (...), (...) i (...)) kontrolowanych przez rząd w (...) sytuacja jest stosunkowo spokojna. Na terenach tych aparat państwowy funkcjonuje w miarę normalnie, a władze centralne i regionalne starają się zapewnić swoim obywatelom bezpieczeństwo. Nie dochodzi tam do starć zbrojnych ani innych zdarzeń, które rodziłyby bezpośrednie zagrożenie dla życia, zdrowia i innych podstawowych praw obywateli.

Odnośnie zarzutu naruszenia przesłanek zawartych w Konwencji o prawach dziecka wskazano, że zgodnie z treścią zmienionego z dniem 1 maja 2014 r. art. 48 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, w sprawach o nadanie statusu uchodźcy wszczętych po dniu 1 maja 2014 r. organy nie rozstrzygają w przedmiocie pobytu tolerowanego. Nieuzasadniony jest tez zarzut niesięgnięcia do opinii biegłego psychologa w zakresie przebadania dzieci.

Odnosząc się do krytycznej oceny w zakresie wymiaru pomocy przesiedleńcom, wskazano że pomoc ta jest jedynie doraźnym mechanizmem, nie zwalniającym dorosłych osób z odpowiedzialności za własne życie i podejmowane kroki.

Organ powołał się także na treść art. 47 cyt. ustawy wskazując, że w przypadku reemigracji do kraju pochodzenia skarżąca nie byłaby narażona na prześladowanie ani innego rodzaju represje. W konkluzji zdaniem Rady nie istnieje rzeczywiste ryzyko doznania przez skarżącą poważnej i realnej krzywdy w przypadku powrotu do kraju pochodzenia. Zauważono bowiem, że nie należała ona do żadnej organizacji czy partii politycznych, nie prowadzono w stosunku do niej postępowań sądowych, administracyjnych, nie posądzano jej o wrogą działalność wobec władz kraju pochodzenia. Z tych względów uznano, że skarżąca nie spełniła przesłanek do objęcia go ochroną uzupełniającą na terytorium RP i odmówił jej udzielenia.

W przypadku powrotu do kraju pochodzenia nie można uznać za wiarygodne, aby znalazłaby się w sytuacji rzeczywistego ryzyka zagrożenia jej prawa do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego lub też aby zostałaby poddana torturom albo nieludzkiemu traktowaniu, karaniu, zmuszaniu do pracy lub pozbawiona prawa do rzetelnego procesu sądowego czy ukarana bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i obywatela sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zaś strona ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia.

Organ II instancji uznał, że prowadząc postępowanie w sprawie nadania statusu uchodźcy właściwie zastosował przepis art. 7, 77 k.p.a., gdyż właściwie i trafnie przeprowadził postępowanie dowodowe, z pełnym poszanowaniem reguł administrowania, opierając swoją ocenę na przekonujących podstawach czemu dał wyraz w uzasadnieniu przyjętego rozstrzygnięcia. Prowadził przesłuchanie, za zgodą skarżącej, w zrozumiałym dla strony języku, który został podpisany przez skarżącą jako zgodny z treścią złożonych zeznań. Tym samym odrzucono zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania.

Skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję zarzucając jej:

naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1.

naruszenie art. 7, 77 k.p.a. poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, nieuwzględnienie dowodów o które wnioskowała strona i wydanie rozstrzygnięcia z naruszeniem słusznego interesu strony;

2.

naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, nieuwzględnienie dowodów świadczących o zagrożeniu życia i zdrowia oraz wpływie na stan psychofizyczny w razie powrotu do kraju pochodzenia;

naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. - art. 13 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. poprzez nieuwzględnienie przesłanek udzielenia ochrony międzynarodowej na terytorium RP w związku z narodowością (...) skarżącej, mając na uwadze stosunki między (...) a (...);

- naruszenie art. 15 cyt. ustawy poprzez nieuwzględnienie przesłanek udzielenia ochrony uzupełniającej;

- naruszenie art. 48 cyt. ustawy poprzez nieuwzględnienie przesłanek udzielenia ochrony międzynarodowej małoletniemu dziecku skarżącej;

- naruszenie art. 20 cyt. ustawy poprzez nieuwzględnienie przesłanek udzielenia ochrony uzupełniającej w przypadku zaistnienia ich wobec skarżącej i jej dziecka;

- naruszenie art. 351 ustawy o cudzoziemcach przez błędne uznanie, że powrót do kraju pochodzenia nie będzie stanowić zagrożenia dla jej życia, co jest konsekwencją nierozważenia przez organy okoliczności dotyczących stanu zdrowia skarżącej i rzeczywistej sytuacji przesiedleńców, dostępu do opieki medycznej;

- naruszenie art. 15 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności przez uznanie możliwości uchylenia przesłanek wynikających z art. 13 ustawy z 13 czerwca 2003 r.;

- naruszenie art. 3 Konwencji o prawach dziecka poprzez nieuwzględnienie najlepszych intere4sów dziecka;

- naruszenie art. 6 Konwencji o prawach dziecka poprzez nieuwzględnienie prawa do życia małoletniego syna skarżącej jak i niezapewnienie mu warunków do życia i rozwoju wydając decyzję o odmowie udzielenia ochrony międzynarodowej.

W oparciu o powyższe autor skargi wniósł o uchylenie skarżonej decyzji i decyzji organu I instancji w całości, przeprowadzenie opinii psychologicznej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, odnosząc się do podniesionych w niej zarzutów.

Sąd oddalił wniosek dowodowy skarżącej, bowiem jego przeprowadzenie prowadziłoby do naruszenia przepisów ustawy p.p.s.a. (art. 106 § 3) o niemożności przeprowadzenia przez sądem administracyjnym innych dowodów, aniżeli te z dokumentów - protokół rozprawy z 13 lipca 2016 r.k. 67 akt sądowych.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Rozpoznając sprawę Sąd nie dopatrzył się w działaniu organów administracji ani naruszenia norm prawa materialnego, ani też naruszenia przepisów postępowania, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi.

Przeprowadzona na płaszczyźnie zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do konstatacji, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa. W ocenie Sądu organy administracji w sposób wyczerpujący i rzetelny zebrały materiał dowodowy, a następnie dokonały prawidłowej jego oceny pod kątem zastosowania przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r. poz. 680 z późn. zm.), Konwencji dotyczącej statusu uchodźcy sporządzonej w Genewie 28 lipca 1951 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119, poz. 515 z późn. zm.), Protokołu dotyczącego statusu uchodźców sporządzonego w Nowym Jorku 31 stycznia 1967 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119, poz. 517), a także przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, organy administracji obu instancji prawidłowo orzekły co do braku podstaw do przyznania stronie skarżącej ochrony międzynarodowej - statusu uchodźcy i ochrony uzupełniającej.

Stosownie do treści przepisu art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, Cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Prześladowanie, o którym mowa w art. 13 ust. 1, musi:

1)

ze względu na swoją istotę lub powtarzalność stanowić poważne naruszenie praw człowieka, w szczególności praw, których uchylenie jest niedopuszczalne zgodnie z art. 15 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 i 285, z późn. zm.), lub

2)

być kumulacją różnych działań lub zaniechań, w tym stanowiących naruszenie praw człowieka, których oddziaływanie jest równie dotkliwe jak prześladowania, o których mowa w pkt 1. Prześladowanie może polegać w szczególności na:

1)

użyciu przemocy fizycznej lub psychicznej, w tym przemocy seksualnej;

2)

zastosowaniu środków prawnych, administracyjnych, policyjnych lub sądowych w sposób dyskryminujący lub o charakterze dyskryminującym;

3)

wszczęciu lub prowadzeniu postępowania karnego albo ukaraniu, w sposób, który ma charakter nieproporcjonalny lub dyskryminujący;

4)

braku prawa odwołania się do sądu od kary o charakterze nieproporcjonalnym lub dyskryminującym;

5)

wszczęciu lub prowadzeniu postępowania karnego albo ukaraniu z powodu odmowy odbycia służby wojskowej podczas konfliktu, jeżeli odbywanie służby wojskowej stanowiłoby zbrodnię lub działania, o których mowa w art. 19 ust. 1 pkt 3;

6)

czynach skierowanych przeciwko osobom ze względu na ich płeć lub małoletniość.

Pojęcie uzasadnionej obawy nie zostało bliżej sprecyzowane w ustawie, jednak jego znaczenie zostało dookreślone przez orzecznictwo i doktrynę. Przyjmuje się powszechnie, że w tym sformułowaniu mieści się wymóg zaistnienia dwóch koniecznych elementów: subiektywnego (strona realnie, wiarygodnie żywi obawę przed prześladowaniem) oraz obiektywnego (żywiona obawa znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości).

Uchodźcą jest więc osoba, która spełnia kryteria zawarte w przytoczonej definicji, a której kluczowy element stanowi "uzasadniona obawa przed prześladowaniem", wskazujący podstawowe cechy uchodźcy. Definicja ta posługuje się elementem subiektywnym, albowiem "obawa" jest odczuciem indywidualnym, stanem umysłu osoby ubiegającej się. Pojęciu "obawa" towarzyszy określenie "uzasadniona", a to oznacza, że nie tylko stan uczuć osoby zainteresowanej decyduje o statusie uchodźcy, lecz że musi on zostać potwierdzony przez ocenę sytuacji obiektywnej. Ustalenie statusu uchodźcy wymaga przede wszystkim oceny oświadczeń ubiegającego się. Oświadczenia te nie mogą być jednak rozważane w oderwaniu od sytuacji, która je określa. Termin "uzasadniona obawa" łączy zatem element subiektywny i obiektywny i oba - jak wskazane zostało w podręczniku Zasady i tryb ustalania statusu uchodźcy Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do Spraw Uchodźców (Genewa, styczeń 1992 r.) - muszą być brane pod uwagę w procedurze ustalania statusu. Ocena, czy obawa cudzoziemca przed prześladowaniem jest uzasadniona, musi być więc dokonana w odniesieniu do indywidualnego przypadku i na tle ogólnej sytuacji społeczno-prawnej i polityczno-ekonomicznej kraju pochodzenia cudzoziemca ubiegającego się o status uchodźcy.

Postępowania administracyjne, których przedmiotem jest nadanie statusu uchodźcy wymagają przede wszystkim przeprowadzenie oceny oświadczeń ubiegającego się o tą ochronę cudzoziemca. W postępowaniu takim organy orzekające, co do zasady, napotykają bowiem na istotne utrudnienia w kompletowaniu materiału dowodowego. Brak jest realnych możliwości dokonywania przez organ bezpośrednich, samodzielnych ustaleń w odniesieniu do sytuacji cudzoziemca w kraju jego pochodzenia poprzez np. przesłuchanie świadków, dokonanie oględzin, itd. Wobec tego, że zasadniczym elementem materiału w sprawie są zeznania ubiegającego się o status uchodźcy cudzoziemca, organ zeznania te musi szczególnie wnikliwie zweryfikować i rozważyć w kontekście sytuacji, którą określa.

W tym miejscu należy wskazać, na inne instrumenty ochrony międzynarodowej, z których ewentualnie powinny skorzystać organy w ramach procedury uchodźczej. Instrumenty te, podobnie jak nadanie statusu uchodźcy mają ściśle określony cel, jakim jest, w szerokim ujęciu, ochrona osób zagrożonych w swoich krajach pochodzenia różnego rodzaju nieuzasadnionymi i dolegliwymi represjami, godzącymi w ich podstawowe prawa. Zgodnie z art. 15 ustawy cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w wypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: 1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, 2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, 3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia.

Przenosząc powyższe reguły na grunt kontrolowanej sprawy stwierdzić należy, że z uzasadnień zapadłych orzeczeń wynika, że organy dokładnie analizowały treść oświadczeń Cudzoziemki zawartych we wniosku o nadanie statusu uchodźcy oraz treść jej wypowiedzi złożonych podczas późniejszych przesłuchań. Analiza tych wypowiedzi jest wyczerpująca i obejmuje całość oświadczeń cudzoziemca. Wskazać nadto należy, że uzasadnienia decyzji tak pierwszej, jak i drugiej instancji zawierają wnioski wypływające z tej analizy. Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika, że powodem ubiegania się przez skarżącą ochrony międzynarodowej jest obawa przed zagrożeniami wynikającymi z trwającego w (...) konfliktu zbrojnego, oraz obawy związane ze złą sytuacją osób wewnętrznie przesiedlonych na terytorium (...). O realności tych obaw świadczyć ma narodowość (...) skarżącej i złe stosunki między (...) a (...).

W ocenie Sądu wbrew zarzutom podniesionym w skardze, nie można zarzucić orzekającym organom, że nie odniosły się do podniesionych przez Cudzoziemkę kwestii. Co nie oznacza, że nieuwzględnienie przez nie obaw skarżącej popartych, co ma istotne znaczenie w sprawie, nie osobistymi doświadczeniami (w zakresie złej sytuacji przesiedleńców), winno stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Wskazać należy, iż indywidualna sytuacja skarżącej potwierdza możliwość przemieszczenia/migracji w obrębie kraju pochodzenia. Koniecznym jest wyjaśnienie, iż Cudzoziemka - zgodnie z wyjaśnieniami złożonymi w toku postępowania - wraz z synem zarejestrowali się w (...) jako przesiedleńcy, w połowie września, oczekując na bezpłatne schronienie, a już na początku października tego samego roku, wrócili do domu. Skarżąca nie podjęła w kraju pochodzenia kolejnej próby zwrócenia się do odpowiednich organów o pomoc, ale zdecydowała się na wyjazd do Polski. W tej sytuacji zasadne jest stanowisko organów, że skarżąca wyczerpała możliwości jeżeli chodzi o poszukiwanie pomocy w ramach przesiedlenia na terytorium (...). Uzasadniona jest też konkluzja organów, że skarżąca zlekceważyła opcje trwałej relokacji wewnętrznej, zakładając, że wsparcie jakie uzyska w Polsce będzie bardziej atrakcyjne i perspektywiczne pod względem ekonomicznym, czy socjalnym. W świetle kryteriów przyznania statusu uchodźcy względy ekonomiczne i odnoszące się do starań o znalezienie bardziej dogodnego miejsca do życia nie mogą być uznane za relewantne dla udzielenia ochrony międzynarodowej.

Poza sporem w sprawie niniejszej jest, że skarżąca nie była nigdy prześladowana w rozumieniu konwencyjnym, kształtującym przesłanki dla nadania statusu uchodźcy. W szczególności, nie była nigdy poszukiwana, aresztowana, zatrzymana, więziona, poddana działaniom o charakterze szykan, prześladowań tak fizycznych, jak i psychicznych. Za prześladowanie nie można bowiem uznać odczuwania przez skarżącą strachu i obaw związanych z toczącym się w jej okolicy konfliktem zbrojnym w sytuacji, gdy brak jest okoliczności uniemożliwiających skarżącej bezpieczne i legalne przemieszczenie się na tereny kontrolowane przez rząd w (...) i zamieszkanie tam. Na (...) nie istnieją jakiekolwiek ograniczenia prawne przemieszczania się obywateli i zmieniania przez nich miejsca zamieszkania. Mieszkańcy terenów zagrożonych opuszczający swoje dotychczasowe miejsca zamieszkania w związku z panująca w nich sytuacją, maja co do zasady możliwość zamieszkania w innych bezpiecznych rejonach (...), zarówno pod względem prawnym jak i faktycznym. W dniu 1 października 2014 r. Gabinet Ministrów (...) przyjął postanowienia regulujące ważniejsze kwestie dotyczące ochrony/opieki socjalnej osób, które przemieściły się z tymczasowo okupowanych terytoriów (...) oraz rejonów prowadzenia operacji antyterrorystycznej tj. tryb wyrabiania i wydawania zaświadczeń o wpisaniu do ewidencji osób, które się przesiedlają/przemieszczają, nadawania comiesięcznej pomocy finansowej na pokrycie kosztów życia, opłat mieszkaniowo - komunalnych. Przesiedleńcy maja dostęp do systemów ochrony zdrowia. Także podnoszone, na etapie odwoławczym, obawy dotyczące złej sytuacji osób wewnętrznie przesiedlonych na terytorium (...) nie wynikały z sprawdzonych do końca, bezpośrednich doświadczeń skarżącej. Tymczasem warunkiem przyznania cudzoziemcowi statusu uchodźcy jest wykazanie przez niego, iż był prześladowany lub, że obawia się prześladowania (skierowanego indywidualnie na jego osobę) po powrocie do kraju pochodzenia z powodów wskazanych w Konwencji Genewskiej. Taka sytuacja nie miała zaś miejsca w niniejszej sprawie.

Reasumując Sąd uznał, że wbrew zarzutom skargi, organy, prawidłowo uznały, że skarżąca nie wykazała aby spełniała przesłanki określone w art. 13 powołanej ustawy. Nietrafny jest tym samym zarzut zawarty w skardze, a dotyczący naruszenia art. 13 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. Skarżąca jest migrantem, a nie uchodźcą (Zgodnie z pkt 62 Podręcznika Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do Spraw Uchodźców "Zasady i tryb ustalania statusu uchodźcy", Genewa, styczeń 1992 r.: "Migrantem jest osoba, która z przyczyn innych niż zawarte w definicji dobrowolnie opuszcza swój kraj w celu osiedlenia się w innym miejscu. Może to wynikać z chęci zmiany lub przeżycia przygody, względów rodzinnych lub innych o charakterze osobistym. Jeśli powodem są wyłącznie przyczyny ekonomiczne, to osoba taka jest migrantem ekonomicznym "), a w związku z tym nie spełnia przesłanek do objęcia konwencyjną ochroną międzynarodową. Orzecznictwo w tej materii podkreśla, iż objęcie ochroną międzynarodową nie może wynikać z trudności natury ekonomicznej, a nawet z ogólnego stanu przestrzegania prawa w kraju pochodzenia skarżącej. Nadanie statusu uchodźcy nie następuje ze względu na warunki życia ani stan przestrzegania praw człowieka w kraju pochodzenia, lecz z uwagi na istniejące, uzasadnione obawy prześladowania osoby ubiegającej się o status uchodźcy.

W ocenie Sądu, za prawidłowe uznać należy również orzeczenie o odmowie udzielenia skarżącej ochrony uzupełniającej. Organy słusznie przyjęły, że w stosunku do skarżącej nie mają zastosowania przesłanki wymienione w cyt. wyżej art. 15 ustawy z 13 czerwca 2003 r. W szczególności, wbrew zarzutom skargi brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżąca ze względu na swoją zindywidualizowaną sytuację może być narażona na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie ze strony władz lub innych podmiotów w przypadku powrotu do kraju pochodzenia, czy też poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia.

Analizując powyższe należy bowiem mieć na uwadze, że zgodnie z art. 18 ust. 1 i 2 ustawy jeżeli na części terytorium kraju pochodzenia nie zachodzą okoliczności uzasadniające obawę cudzoziemca przed doznaniem poważnej krzywdy i istnieje uzasadnione przypuszczenie, że cudzoziemiec będzie mógł bez przeszkód zamieszkać na tej części terytorium, uznaje się, że nie istnieje rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w kraju pochodzenia. W związku z tym, organy administracji orzekające w sprawie słusznie uznały, że skarżąca nie spełnia przesłanek uzasadniających uznanie jej za uprawnioną do udzielenia ochrony uzupełniającej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wbrew zarzutom skargi, organom nie można zarzucić, ze niewłaściwie zebrały dokumentację o sytuacji przesiedleńców na (...) oraz, iż wyciągnęły niewłaściwe wnioski w zakresie ewentualnych zagrożeń z jakimi może spotkać się skarżąca gdyby musiała przesiedlić się na część (...) nie objętą działaniami wojennymi. Jak wynika z akt sprawy Rada do Spraw Uchodźców nie tylko stwierdziła, że ocena zasadności wniosku w każdym przypadku musi być odniesiona do możliwie najbardziej aktualnych źródeł wiedzy o sytuacji w kraju pochodzenia, w szczególności wobec dynamiki zmian i zdarzeń, które mają miejsce na (...), ale zebrała i przeanalizowała aktualne informacje dotyczące m.in. osób wewnętrznie przesiedlonych. Podkreślić w tym miejscu należy, że rolą Rady jest zapoznawanie się z urzędu z aktualną dokumentacją dotyczącą krajów pochodzenia Uchodźców. W przedmiotowej sprawie zebrany i przeanalizowany został przez organy obu instancji obszerny materiał dowodowy odnośnie aktualnej sytuacji na (...), tj. zarówno znajdujące się w aktach organu I instancji opracowania Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UdsC (akta organu I instancji ss. 62-77, 32-47). Za nieuzasadniony należy zatem uznać i ten zarzut skarżącej, który dotyczył nieuwzględnienia przesłanek do udzielenia jej i jej małoletniemu dziecku ochrony międzynarodowej.

Jak wskazano powyżej, stwierdzenie, że postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organy nie doprowadziły do ustalenia w sposób prawidłowy stanu faktycznego mającego znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy oraz nie zbadały w sposób właściwy indywidulanych - odnoszących się do Strony - przesłanek możliwości bezpiecznego zamieszkania w części terytorium (...), nie znajduje potwierdzenia w lekturze uzasadnienia decyzji. Wynika z niej bowiem, że Rada do Spraw Uchodźców uwzględniła powyższe kwestie, ale w ocenie Sądu zasadnie przyjęła, odnosząc się do aktualnie panującej sytuacji polityczno - społecznej i powołując się na wiarygodne źródła, że sytuacja ta jest stabilna w rejonie środkowym i zachodnim kraju, w obrębie to których skarżąca mogłaby dokonać migracji wewnętrznej. Nie można także zgodzić się z argumentacją dotyczącą dyskryminacyjnego traktowania przesiedleńców w innych częściach (...). Abstrahując od zwykłych niedogodności związanych z samym faktem konieczności przemieszczenia, zmiany warunków życiowych oraz odnalezienia się w nowym środowisku, brak jest podstaw do twierdzenia, że osoby te są prześladowane i poddawane nieludzkiemu i poniżającemu traktowaniu. Zresztą sama skarżąca podnosiła jedynie, że w (...), dokąd wyjechała, spotkała się z niechęcia, czy wrogością ze strony sąsiadów, czego nie sposób utożsamiać z prześladowaniem z uwagi na niska dolegliwość tych działań, co tez trafnie podniósł organ.

Zdaniem Sądu, przesłanki o charakterze humanitarnym, w tym zapewnienia sobie lepszych warunków bytowych niż posiadane, czy też zapewniane w kraju pochodzenia nie stanowią podstawy do objęcia Strony ochroną uzupełniającą na terytorium RP, tym bardziej, że jak wynika ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji zarówno rząd (...), jak i ludność cywila i organizacje humanitarne podejmują nieprzerwalnie działania mające na celu zapewnienie podstawowych warunków bytowych przesiedleńcom.

W tym miejscu należy podnieść, że wbrew zarzutom Skarżącej zawartym w skardze, Rada do Spraw Uchodźców bardzo wnikliwie przeanalizowała zgromadzony materiał dowodowy, dokonała własnych ustaleń, przeanalizowała też sytuację w kraju pochodzenia Skarżącej na podstawie informacji przygotowanych w oparciu o bogaty materiał źródłowy, którego Rada nie miała podstaw podważać. Dokonując oceny materiału dowodowego, Rada wzięła pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy. Rada odniosła się też do zarzutów odwołania Skarżącej. Na tej podstawie, Rada w uzasadnieniu swojej decyzji wskazała, dlaczego nie uznała za zasadne udzielenie Skarżącej międzynarodowej ochrony, natomiast uznała możliwość bezpiecznego przemieszczenia się na terytorium (...) niezagrożonej konfliktem zbrojnym. W uzasadnieniu decyzji Rada wyjaśniła też zarówno podstawę prawną, jak i motywy faktyczne rozstrzygnięcia, które Sąd w całej rozciągłości podziela. Dlatego zarzut, że Rada nie przeprowadziła w sposób właściwy postępowania dowodowego należy uznać za chybiony. Twierdzenia skarżącej zawarte w skardze odnośnie jej złego stanu zdrowia pozostają w sprzeczności z jej wyjaśnieniami złożonymi w trakcie przesłuchania uchodźczego w dniu 25 stycznia 2015 r. (k. 23 akt administracyjnych). Również podczas przesłuchania w charakterze strony 9 lutego 2015 r. skarżąca nie zgłaszała problemów zdrowotnych. Nie wspomina o nich także w swym piśmie stanowiącym uzupełnienie wniosku z 9 czerwca 2015 r. oraz w odwołaniu. Zarzuty skargi w tym zakresie uznać należy za gołosłowne.

Zdaniem Sądu organy prawidłowo przeanalizowały sytuację dotycząca dziecka skarżącej pod kątem przyznania ochrony międzynarodowej. Przesłanki przyznania statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej są identyczne zarówno dla dzieci jak i osób pełnoletnich, w związku z tym chęć zapewnienia dziecku lepszych warunków bytowych nie uzasadnia objęcia ich ochroną międzynarodowa w Polsce. Z akt sprawy nie wynika również, że w przypadku powrotu do kraju pochodzenia mogłyby być naruszone prawa dziecka w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu. Nie można także utożsamiać ewentualnych trudności w uzyskaniu wykształcenia z naruszeniem Konwencji o prawach dziecka w zakresie prawa dziecka do nauki. Nie ulega wątpliwości, że na (...) funkcjonuje prawidłowo system oświaty, gdzie syn skarżącej może z powodzeniem kontynuować naukę w wybranej szkole. Zmiana miejsca pobytu syna, była wynikiem świadomej decyzji skarżącej, powodującej konsekwencja z którymi powinna się liczyć. Przyjęcie argumentacji ze skargi prowadziłoby do tego, że w każdym przypadku organ zobowiązany byłby do udzielenia ochrony międzynarodowej wyłącznie z tego powodu, że dziecko cudzoziemca przebywa w Polsce, dobrze się tutaj uczy i rozwija.

Należy podzielić również stanowisko organu dotyczące nie rozstrzygania w przedmiotowym postępowaniu o pobycie tolerowanym z przyczyn jak w uzasadnieniu decyzji Rady.

Sąd nie dopatrzył się również w postępowaniu organów naruszenia przepisów postępowania, tj. naruszenia treści art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. Wyjaśnić należy, że zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. i zawarty w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla skarżącej, czy też wydania rozstrzygnięcia zgodnego z żądaniem strony. Słusznie więc organy oparły się na materiałach dowodowych dostarczonych przez skarżącą, ale też i na dokonanej ocenie sytuacji w kraju pochodzenia.

W ocenie Sądu organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzył cały materiał dowodowy, przeprowadzając konieczne czynności wyjaśniające i ustosunkowując się do dokonanych na ich skutek ustaleń a ocena okoliczności sprawy oparta została na całokształcie materiału dowodowego. Zgodnie z wymogiem przepisu art. 107 § 3 k.p.a., zaskarżona decyzja została wyczerpująco uzasadniona, a strona miała zapewniony w niej czynny udział zgodnie z dyspozycją art. 10 § 1 k.p.a.

Z tych względów, oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżącą zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organom orzekającym w niniejszej sprawie zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłych w sprawie decyzji, bowiem w rozpoznawanej sprawie, organy wydając zaskarżone decyzje, podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebrały i dokonały prawidłowej oceny całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a ustalone okoliczności faktyczne sprawy znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach administracyjnych sprawy.

W konsekwencji, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.