Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2238096

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 16 września 2016 r.
IV SA/Wa 3837/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.).

Sędziowie WSA: Tomasz Wykowski, Agnieszka Wójcik.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 września 2016 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia (...) listopada 2015 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia (...).11.2015 r., nr (...) Minister Spraw Wewnętrznych - po rozpatrzeniu wniosku K. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy - utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia (...).10.2015 r., odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody (...) z dnia (...).03.2013 r. nr (...), którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta (...) i z dnia (...).02.2013 r. nr (...) o wymeldowaniu K. K. z pobytu stałego w lokalu nr (...) i przy ul. (...) w (...).

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy.

Kwestionowana obecnie w trybie nieważnościowym decyzja Wojewody (...) z dnia (...).03.2013 r. nr (...), którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta (...) z dnia (...).02.2013 r. nr (...) była przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Sąd ten prawomocnym - od dnia 8 października 2013 r. - wyrokiem z dnia 5 września 2013 r. sygn. akt III SA/Łd 464/13 oddalił skargę uznając, że decyzje organów obu instancji są prawidłowe.

Po wymianie korespondencji z (...) Urzędem Wojewódzkim, dopytana o przedmiot żądania, K. K. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji o jej wymeldowaniu, z uwagi na wystąpienie przesłanki, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a., tj. zawiera wady, które powodują nieważność decyzji z mocy prawa.

Minister Spraw Wewnętrznych postanowieniem z dnia (...).10.2015 r. odmówił wszczęcia postępowania z tego wniosku. Organ nadzoru stwierdził bowiem, że zachodzą podstawy do zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. Organ administracji publicznej jest bowiem zobowiązany do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, w tym nieważnościowego, w przypadku stwierdzenia, że podanie zostało wniesione przez osobę nieuprawnioną lub z innych przyczyn nie może zostać wszczęte.

Minister ustalił, że nie ma wątpliwości, iż Wnioskodawczyni posiada przymiot strony tego postępowania nadzwyczajnego, jednakże postępowanie nieważnościowe nie może zostać zainicjowanie z innej uzasadnionej przyczyny. Podał mianowicie, że prawidłowość postępowania administracyjnego dotyczącego wymeldowania K. K. z nieruchomości położonej w (...), przy ulicy (...) nr (...) zostało poddane ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W dniu 5 września 2013 r. zapadł wyrok, oddalający skargę K. K. na tę decyzję.

Minister podkreślił, że doktryna prawa administracyjnego i orzecznictwo są zgodne, iż żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - z uwagi na wydany poprzednio wyrok, istnienie przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym (tożsamość sprawy). Tak przyjmuje się zarówno w literaturze przedmiotu (por. B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz;.), jak i orzecznictwie sądowoadministracyjnym (wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2014 r. SA/Wa 2548/13).

Zdaniem Ministra, w niniejszej sprawie można mówić o tożsamości sprawy. Krąg podmiotów uczestniczących w przedmiotowym postępowaniu jest ten sam. Nie zmienił się również stan faktyczny sprawy, nadal jest to postępowanie meldunkowe dotyczące posesji przy ulicy (...) w (...), oparte na tych samych okolicznościach. Wobec tego tożsamość sprawy definitywnie zamyka Ministrowi Spraw Wewnętrznych drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W przeciwnym razie, wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej, materii prawnej, co do której wiążąco wypowiedział się Sąd, orzekając o oddaleniu skargi, a tym samym o zgodności z prawem zakwestionowanej decyzji.

Minister nadmienił, że Sąd nie stwierdził wówczas wystąpienia okoliczności, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie organu administracji publicznej, Sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd skargę oddala.

Z uwagi na powagę rzeczy osądzonej, skutkującej niedopuszczalnością wniosku K. K., Minister Spraw Wewnętrznych odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody (...) z dnia (...) marca 2013 r., a kontrolując swe rozstrzygnięcie w tym przedmiocie ustalił, że było to rozstrzygnięcie prawidłowe.

We wniesionej skardze K. K. zarzuciła Ministrowi stronniczość oraz podniosła, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 września 2013 r., oddalający skargę na decyzję Wojewody (...) z dnia (...) marca 2013 r. utrzymującą w mocy decyzję organu I. instancji o wymeldowaniu K. K., którego wydanie - w ocenie Ministra - obliguje do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody (...) z dnia (...) marca 2013 r. - jest nieprawomocny.

Powołała się przy tym na pismo z dnia 25 września 2015 r., skierowane do (...) Urzędu Wojewódzkiego, w którym wskazała, że wyrok Sądu otrzymała i skierowała wniosek do Sądu administracyjnego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia od tego wyroku.

Ponadto Skarżąca podniosła, że postępowanie o wymeldowanie toczyło się z wniosku J. B., który nie był uprawniony do inicjowania takiego postępowania. Podkreśliła, że przedmiotowego lokalu nie opuściła z własnej woli i nie przeprowadziła się do innego lokalu. Lokal opuściła, by wezwać Policję i nie została już do niego wpuszczona. Teraz czasowo mieszka u siostry.

W odpowiedzi na skargę, Minister Spraw Wewnętrznych wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Nadto stwierdził, że postępowanie w przedmiocie wymeldowania Skarżącej mogło zostać podjęte przez Prezydenta (...) z urzędu, zatem wniosek J. B. nie był do tego konieczny.

Minister nie podzielił także podnoszonego przez K. K. zarzutu braku prawomocności wyroku Sądu, bowiem w aktach sprawy znajduje się odpis tego wyroku z klauzulą prawomocności. Minister nie miał więc podstaw do jego kwestionowania.

Jednocześnie - w związku z odmową wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności - Minister nie odnosił się do podnoszonych przez Skarżącą kwestii, mających wpływ na merytoryczne rozstrzygnięcia sprawy, jak np. stwierdzenie faktu opuszczenia lokalu, czy też dobrowolność jego opuszczenia. Kwestie te bowiem nie mogłyby zostać przez Ministra zbadane również w przypadku wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, postępowanie takie musiałoby wszak zostać ograniczone jedynie do zbadania przesłanek nieważności, wynikających z art. 156 § 1 k.p.a.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Wojewódzkie sądy administracyjne w oparciu m.in. o art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. uprawnione są do dokonywania kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oceny legalności zaskarżonych aktów Sąd dokonuje poprzez ustalenie, czy podjęto je zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego oraz czy prawidłowo zastosowano i zinterpretowano normy prawa materialnego. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest nadto związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Trzeba też nadmienić, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. ustawodawca nie uzależnił możliwości rozpoznania przez Sąd sprawy w trybie uproszczonym od zgody pozostałych stron postępowania, czy też od zgody organu (por. a contrario art. 119 pkt 2 p.p.s.a.). Mając zatem na uwadze, że stan niniejszej sprawy jest dostatecznie wyjaśniony i jednoznaczny, Sąd nie stwierdził potrzeby skierowania jej do rozpoznania na rozprawie. Przeciwnie ustalił, że zachodzi możliwość rozpoznania jej w trybie uproszczonym, zwłaszcza że art. 119 pkt 3 p.p.s.a. nie zawiera żadnych warunków wstępnych skierowania tego typu sprawy do postępowania uproszczonego. Z tego względu, w myśl art. 120 p.p.s.a., sprawa rozpoznana została w tym trybie na posiedzeniu niejawnym, w składzie 3 sędziów.

Skład orzekający w niniejszej sprawie, dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia - w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy - doszedł do przekonania, że wniesiona skarga nie jest zasadna. Podniesione w niej argumenty nie zasługiwały na uwzględnienie, a Sąd działając z urzędu nie dostrzegł takich uchybień obu postanowień Ministra Spraw Wewnętrznych, które mogłyby prowadzić do ich uchylenia.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że tzw. postępowanie nieważnościowe prowadzone jest według szczególnych zasad. Minister rozpatrując sprawę w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nie rozstrzyga jej ponownie merytorycznie, lecz orzeka wyłącznie w kwestii wadliwości kontrolowanego aktu administracyjnego. Działa zatem jako organ kasacyjny i weryfikuje ten akt administracyjny jedynie w oparciu o znany organom - w dacie wydawania ostatecznej decyzji w trybie zwykłym - materiał dowodowy. Rozpatrywanie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji sprowadza się zatem przede wszystkim do rozważań i ocen prawnych.

Aby takie postępowanie względem określonych decyzji zostało wszczęte, podmiotowi żądającemu jego prowadzenia musi służyć przymiot strony tego postępowania nadzwyczajnego. Musi więc wykazać, że posiada interes prawny w jego prowadzeniu.

W rozpatrywanej sprawie trafnie ustalił Minister, że Skarżącej przymiot taki przysługiwał.

Uprawniona jednak jest także jego konstatacja, że postępowanie nieważnościowe nie mogło zostać zainicjowanie z innej uzasadnionej przyczyny, a mianowicie prawidłowość postępowania administracyjnego dotyczącego wymeldowania K. K. z nieruchomości położonej w (...), przy ulicy (...) poddana została ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W dniu 5 września 2013 r. zapadł wyrok oddalający skargę K. K. na tę decyzję.

Jak wynika z treści zarzutów sformułowanych przez Skarżącą pod adresem decyzji Wojewody (...) z dnia (...).03.2013 r. nr (...), którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta (...) z dnia (...).02.2013 r. nr (...) o wymeldowaniu K. K. z pobytu stałego w lokalu nr (...) i przy ul. (...) w (...), były już one przedmiotem oceny Sądu w prowadzonym postępowaniu, którego celem była ocena legalności decyzji o wymeldowaniu Skarżącej oraz decyzji utrzymującej ją w mocy.

Prawomocny wyrok WSA w Łodzi z dnia 5 września 2013 r. sygn. akt III SA/Łd 464/13 - oddalający jej skargę na decyzje obu instancji, przesądzające o zasadności wymeldowania K. K. z przedmiotowego lokalu - nie został uzasadniony. Nie wpłynął bowiem w terminie wniosek Skarżącej o jego uzasadnienie przez Sąd. Nie ulega jednak wątpliwości, że przedmiotem oceny Sądu w tamtym postępowaniu była kwestia dobrowolności i trwałości opuszczenia przedmiotowego lokalu przez Skarżącą. Podnoszona też była wówczas kwestia legitymacji J. B., czy A. K. do zainicjowania postępowania administracyjnego, w wyniku którego została wymeldowana z pobytu stałego w lokalu nr (...) i przy ul. (...) w (...).

W skardze, K. K. przyznała, że kwestie te podnosiła już w postępowaniu zwykłym. Jak podała, istotne okoliczności dotyczące jej bezprawnego wymeldowania zawarła w pismach z 3,5,12 i 18 kwietnia 2013 r., kierowanych do Sądu, oceniającego wówczas legalność decyzji wydanych w postępowaniu zwykłym w przedmiocie jej wymeldowania. Żądała uzasadnienia wyroku przez Sąd, by poznać jego stanowisko i motywy w tej kwestii.

W nawiązaniu do argumentacji Ministra zawartej w zaskarżonym postanowieniu, podkreślenia wymaga, że nie zawsze rozpoznanie sprawy przez Sąd w postępowaniu zwykłym i oddalenie skargi na skutek przeprowadzonej oceny legalności zaskarżonej decyzji, zamyka stronom drogę do kwestionowania wydanych decyzji obu instancji przez wszczęcie postępowania nieważnościowego. Wszystko zależy bowiem od tego jakie argumenty i okoliczności zostaną wskazane przez Stronę jako podstawa do żądania wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wydanych w trybie zwykłym (tu decyzji o wymeldowaniu).

W realiach rozpatrywanej sprawy, zgodzić się jednak należy z Ministrem, że argumentacja Skarżącej i podniesione przez nią zarzuty zarówno we wniosku zakwalifikowanym prawidłowo jako żądanie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody (...) z dnia (...).03.2013 r. nr (...), którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta (...) z dnia (...).02.2013 r. nr (...) o wymeldowaniu K. K.z pobytu stałego w lokalu nr (...) i przy ul. (...) w (...) (por. pismo Skarżącej w sprawie pisma z dnia 9 września 2015 r. (...) i (...)), jak i w skardze - przesądzały o tym, że zachodzi tożsamość argumentacji obecnie złożonego wniosku z podniesioną już i ocenioną przez WSA w postępowaniu zwykłym, zakończonym wyrokiem WSA w Łodzi z dnia 5 września 2013 r. sygn. akt III SA/Łd 464/13.

Na marginesie jedynie zaznaczyć należy, że w toku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji organ winien kierować się zasadą trwałości decyzji ostatecznej (art. 16 k.p.a.). Postępowanie nieważnościowe nie ma bowiem na celu wykazania jakichkolwiek nieprawidłowości decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Rolą organu nadzorczego nie jest potwierdzenie, że przy wydawaniu decyzji w trybie zwykłym dopuszczono się uchybień w kompletowaniu czy interpretacji materiału dowodowego, w kontekście istotnych dla sprawy ustaleń faktycznych, które to uchybienia mogłyby zostać podniesione w postępowaniu odwoławczym od wskazanej decyzji (gdyby postępowanie takie miało miejsce). W postępowaniu nadzorczym chodzi o wskazanie takich wadliwości decyzji, które mogłyby zostać zakwalifikowane jako rażące.

Jeśli zatem w postępowaniu nadzorczym, jakim jest żądanie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym, Wnioskodawczyni podnosi zarzuty tożsame ze zgłoszonymi w postępowaniu zwykłym i ocenionymi przez WSA w orzeczeniu oddalającym skargę, to brak jest podstaw do prowadzenia tego postępowania nadzorczego na jej wniosek, a zatem Minister w sposób właściwy i uprawniony zastosował art. 61a § 1 k.p.a.

Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) - orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.