Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2090134

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 5 maja 2016 r.
IV SA/Wa 3597/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.).

Sędziowie WSA: Kaja Angerman, Anna Szymańska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 maja 2016 r. sprawy ze skargi W. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia (...) września 2015 r. nr (...) w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego

1.

uchyla zaskarżone postanowienie;

2.

zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżącego W. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 września 2015 r. nr SKO.4000-1019/2015 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., działając na podstawie art. 2, art. 18 ust. 1 i art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn.: z 2001 r. Dz. U. Nr 79, poz. 856, z późn. zm.) oraz art. 17 pkt 1, art. 138 § 1 pkt 1, art. 123, art. 124, w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.), powoływanej dalej w skrócie jako k.p.a., po rozpoznaniu w dniu 17 września 2015 r. zażalenia Państwa A. i W. B., na postanowienie Wójta Gminy (...) z dnia 18 czerwca 2015 r. Nr (...) ustalające wysokość kosztów postępowania w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości o nr ew. (...), położonej w miejscowości T., gm. (...)., a nieruchomością o numerze ewidencyjnym (...), położoną w miejscowości T., gm. (...), utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że A. i P. M., zam. T. (...), wystąpili do Wójta Gminy (...) z wnioskiem z dnia 3 lipca 2014 r. o przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego, stanowiącej ich własność nieruchomości oznaczonej nr (...), z sąsiednią działką nr (...), stanowiącą własność W. B., zam. Z. 18. Prośbę uzasadnili postawieniem w dniu 23 czerwca 2014 r. przez W.B. trwałego ogrodzenia, z którego umiejscowieniem się nie zgadzają. Według wnioskodawców sąsiad naruszył stan posiadania stanowiącej ich własność działki. Działki te nie mają linii rozgraniczającej. Argumentowali, że wcześniej sąsiad kwestionował wyniki pomiarów wyznaczonego przez strony geodety, dlatego dobrym rozwiązaniem byłoby wyznaczenie geodety z urzędu.

Postanowieniem z dnia (...) września 2014 r. Nr RPO (...) Wójt Gminy (...) wszczął postępowanie, upoważniając jednocześnie do przeprowadzenia ustalenia przebiegu granic nieruchomości uprawnionego geodetę.

Protokół graniczny został sporządzony przez niego w dniu (...) grudnia 2014 r. W oparciu o ustalenia uprawnionego geodety, Wójt Gminy (...) wydał decyzję z dnia (...) lutego 2015 r. nr RPO (...) o rozgraniczeniu nieruchomości o nr ew. (...) i o nr ew. (...). Granicę ustalono na odcinkach oznaczonych na szkicu granicznym, jako linia łącząca punkty 239-240.

Następnie postanowieniem Wójta Gminy (...) z dnia (...) czerwca 2015 r. Nr (...) obciążono P. i A. M. oraz W. i A. B. po połowie kosztami postępowania rozgraniczeniowego.

Na to postanowienie A. i W. B. złożyli zażalenie z dnia 5 lipca 2015 r. Postanowieniu zarzucili w szczególności naruszenie art. 264 § 1, w związku z art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. przez błędną wykładnię tych przepisów i ich niewłaściwe zastosowanie przez obciążenie żalących kosztami postępowania rozgraniczeniowego oraz naruszenie art. 105 § 1 k.p.a., albowiem ustawodawca wyłączył możliwość dwukrotnego rozpatrywania i rozstrzygania tej samej sprawy administracyjnej. W 1992 r. zostało przeprowadzone rozgraniczenie działki (...), z działką (...). Wówczas żalący ponieśli koszty tego rozgraniczenia w 100%. Państwo M. nie zostali obciążeni kosztami tego rozgraniczenia. Podnieśli, że decyzja Wójta Gminy w (...) z dnia 18 lutego 2015 r. o rozgraniczeniu nieruchomości nie jest decyzją prawomocną, ponieważ od ww. decyzji zostało wniesione do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. odwołanie, a następnie skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, która nie została rozpatrzona.

W uzasadnieniu zażalenia strony podniosły, że geodeta nie dokonał rozgraniczenia nieruchomości lecz jedynie wznowił granice na podstawie operatu podziału działki nr (...) sporządzonego przez W. N. geodetę uprawnionego, który nie jest zatwierdzony ostateczną decyzją administracyjną oraz operatu rozgraniczeniowego wykonanego przez E. G. geodetę uprawnionego. W związku z tym, że brak jest ostatecznej decyzji w sprawie podziału działki (...), rozgraniczana działka nr (...) w świetle obowiązujących przepisów nie istnieje. Geodeta nie sporządził mapy z rozgraniczenia, nie wyznaczył granicy na podstawie zarysu pomiarowego z założenia ewidencji gruntów z 1964 r., która jest dokumentacją obowiązującą, również nie wskazał w sporządzonej dokumentacji w jakiej odległości od granicy działki (...) jest wybudowane ogrodzenie na działce nr (...).

Zdaniem żalących wznowienie punktów granicznych na podstawie wymienionych wyżej operatów przeprowadza się na zlecenie i koszt osoby, która zleciła wykonanie pracy, tj. w przedmiotowej sprawie winno być wykonane na koszt A. i P.M. Wskazali, że postanowieniem z dnia (...) lipca 1992 r. Urząd Rejonowy w W. wszczął na wniosek żalących postępowanie rozgraniczeniowe działki nr (...) z działkami (...), (...), (...), (...), (...) i (...). W wyniku tego postępowania stwierdzono, że operat techniczny nr (...) z dnia (...) listopada 1988 r. wykonany przez W. N. zakłóca prawo własności działki nr (...). W związku z tym żalący odwołali się do Urzędu Wojewódzkiego w S. Urząd Wojewódzki w S. decyzją z dnia (...) sierpnia 1993 r. Nr (...) przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Urzędowi Rejonowemu w W. - obecnie Starostwo Powiatowe w W., który był i jest bezczynny w tej sprawie i uchyla się od jej wyjaśnienia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zaskarżonym postanowieniu wskazało, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. Nr 193, poz. 520) rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Zgodnie zaś z art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. W myśl art. 264 § 1 k.p.a. jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin ich uiszczenia.

SKO zauważyło, że w przedmiotowej sprawie postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte na wniosek z dnia 3 lipca 2014 r., wniesiony do Wójta Gminy (...) przez A. i P. M. Koszty postępowania - w ocenie organu - winny obciążać wnioskodawców, jako poniesione w ich interesie. Jednakże zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. I OPS 5/06, podjętą w powiększonym składzie siedmiu sędziów, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może obciążyć kosztami rozgraniczenia strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko tego kto wystąpił o wszczęcie postępowania. O takim rozstrzygnięciu zadecydowało to, że rozgraniczenie leży w interesie obu sąsiadów, skoro granice z jakichś względów stały się sporne. Interes obu sąsiadów polega bowiem na ustaleniu stabilnej granicy.

Dalej organ wskazał, że zgodnie z art. 152 Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania w rozgraniczeniu gruntów oraz utrzymywaniu znaków granicznych. Zapisano w nim w sposób jednoznaczny, że "koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania znaków granicznych ponoszą po połowie". Tak więc art. 152 k.c. stanowi materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia o kosztach rozgraniczenia, także w przypadku, gdy rozgraniczenie następuje w postępowaniu przed organem administracji publicznej.

W przedmiotowej sprawie Wójt Gminy (...) decyzją z dnia (...) lutego 2015 r. nr (...) orzekł o rozgraniczeniu nieruchomości położonej w miejscowości T.gm. (...) nr ewid. (...) stanowiącej własność P. i A.M., a nieruchomością położoną w miejscowości T., gm. (...) oznaczoną nr ewid. (...), stanowiącą własność W. i A. B. Z uzasadnienia decyzji wynika, że przebieg granicy przyjęto jako linię łączącą punkty 239-240. Granica ta została ustalona w oparciu o operat nr (...) podziału działki nr (...). Projekt podziału działki, wbrew twierdzeniu żalących, został zatwierdzony ostateczną decyzją Naczelnika Miasta W. z dnia (...) grudnia 1988 r. nr (...), na podstawie której dokonano darowizny m.in. działki nr (...) na rzecz P. i A.M. Darowizna jest udokumentowana aktem notarialnym z dnia (...) czerwca 1988 r. Repertorium A nr (...). Nadto - jak dalej wskazało SKO - z protokółu granicznego z dnia (...) grudnia 2014 r. Nr (...) uprawnionego geodety - W. M. wynika, że dokonał oceny położenia punktów granicznych (pkt 9.3 protokółu) i przyjął granicę przebiegającą przez punkty 239 i 240. Z uwagi na określenie punktów granicznych za pomocą współrzędnych geodeta sprawdził położenie punktów osnowy szczegółowej użytych do pomiaru pierwotnego. Geodeta stwierdził właściwe położenie punktów osnowy szczegółowej nr (...) i (...). Punkt (...) początkowo błędnie osadzony został właściwie zastabilizowany. Geodeta odtworzył również przebieg linii pomiarowych z zarysu i uczytelnionych zdjęć lotniczych, stwierdzając zgodność z dokumentacją podziału nr (...) w południowej części działki nr (...) (linia pomiarowa 205-206 oraz 205-146).

Zdaniem SKO materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że granica była sporna. Według operatu nr (...) przebiega przez punkty 239 i 240, natomiast według operatu nr (...), sporządzonego na wniosek K. i K. B. przez punkty 411 i 412. Decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia (...) lipca 1993 r. Nr (...) podjęta w oparciu o operat nr (...) z dnia 22 lipca 1993 r. została uchylona w całości przez Wojewodę (...) decyzją z dnia (...) sierpnia 1993 r. nr (...) i w części dotyczącej granicy między działkami (...) i m.in. (...) przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Z materiału dowodowego wynika, że ponownej decyzji rozgraniczeniowej nie wydano, co potwierdzają sami zażalący się w piśmie z dnia 5 lipca 2015 r. Z tego powodu zarzut żalących, że rozgraniczenie jest już usankcjonowane ostateczną decyzją administracyjną SKO uznało za nieuzasadniony.

SKO argumentowało, że z rozbieżności między wskazanymi wyżej operatami oraz stanowiska stron należy wywieść, że prowadzenie postępowania rozgraniczeniowego było uzasadnione. Skoro konieczne było prowadzenie postępowania rozgraniczeniowego, w związku z wybudowaniem przez W. i A. B. ogrodzenia trwałego, oznaczonego na szkicu granicznym numerami 1 i 2, biegnącego poza granicą oznaczoną numerami (...), jak i (...), to obciążenie wygenerowanymi w toku tego postępowania kosztami wyłącznie strony, na wniosek której postępowanie było wszczęte nie znajduje uzasadnienia. Zdaniem Kolegium zasadnie organ pierwszej instancji kosztami rozgraniczeniowymi obciążył właścicieli rozgraniczanych nieruchomości, ponieważ prace te zostały wykonane w ich interesie.

Końcowo Kolegium wyjaśniło, że odwołanie od decyzji rozgraniczeniowej Wójta Gminy (...) z dnia (...) lutego 2015 r. nr (...) zostało rozpatrzone przez Kolegium postanowieniem z dnia (...) kwietnia 2015 r., stwierdzającym niedopuszczalność odwołania, ponieważ zgodnie z pouczeniem stronom niezadowolonym z rozstrzygnięcia przysługiwało prawo wystąpienia do organu pierwszej instancji o przekazanie sprawy do sądu powszechnego.

W skardze skierowanej do WSA w Warszawie przez W. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia (...) września 2015 r., utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie Wójta Gminy w (...) z dnia (...) czerwca 2015 r., zarzucono naruszenie art. 264 § 1, w związku z art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. przez błędną wykładnię tych przepisów i ich niewłaściwe zastosowanie przez obciążenie nas kosztami postępowania oraz naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. albowiem ustawodawca wyłączył możliwość dwukrotnego rozpatrywania i rozstrzygania tej samej sprawy administracyjnej. W 1992 r. zostało przeprowadzone rozgraniczone działki (...) z działką (...).

Zarzucił, że Wójt Gminy w (...) w toku postępowania rozgraniczeniowego nie zajął stanowiska w sprawie wniosku o włączenie z postępowaniu rozgraniczeniowego W. M. geodety uprawnionego z dnia 11 grudniu 2014 r. Dalej skarżący wskazał, że decyzja Wójta Gminy w z dnia (...) lutego 2015 r. o rozgraniczeniu nieruchomości nie jest decyzją prawomocną ponieważ skarżący wniósł od niej odwołanie do SKO w S., a następnie skargę do WSA w Warszawie.

Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia Wójta Gminy w (...) z dnia (...) czerwca 2015 r. oraz postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia (...) września 2015 r. i umorzenie ww. postępowania, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przewidzianych (art. 200 p.p.s.a.).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm. - dalej w skrócie: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie zaś do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Zagadnieniem spornym, podlegającym rozpatrzeniu w sprawie jest poniesienie kosztów postępowania rozgraniczeniowego.

W związku z tym zauważyć trzeba, że w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06, CBOSA, wskazano, że "organ administracji publicznej orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 152 Kodeksu cywilnego), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania". Stanowisko Sądu I instancji wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku sprowadza się do przyjęcia, że treść tej uchwały nie oznacza dowolności stosowania art. 152 Kodeksu cywilnego w przypadku rozstrzygania o kosztach postępowania rozgraniczeniowego.

Postępowanie rozgraniczeniowe jest całością, na którą składa się postępowanie administracyjne i ewentualnie postępowanie sądowe, a wówczas w obu stadiach zastosowanie mają zarówno przepisy Kodeksu cywilnego. Orzeczenie o kosztach - jak zauważył NSA w wyroku z dnia 30 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 2211/14, CBOSA - następuje zawsze na podstawie oceny stanu faktycznego sprawy i zgromadzonego w jej toku materiału dowodowego. Postanowienie, dotyczące kosztów postępowania powinno zatem uwzględniać rozstrzygnięcie organu co do meritum sprawy. W rezultacie, wydając orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania, organ musi zawsze brać pod uwagę, czy zachowanie strony (stron) uzasadnia obciążenie kosztami postępowania tylko jedną z nich czy wszystkie, a w tym ostatnim przypadku - w jakim stosunku (tamże). W przedmiotowej sprawie istotne jest zatem m.in. to czy granica została ustalona zgodnie z przebiegiem ogrodzenia i rozstrzygnięciami w postępowaniu w którym uchylono przez Wojewodę (...) decyzją z dnia (...) sierpnia 1993 r. nr (...) decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia (...) lipca 1993 r. Nr (...), którego koszty skarżący, wraz z współwłaścicielką działki poniósł - zgodnie z jego oświadczeniem - w całości.

Nie mają natomiast znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy zarzuty dotyczące nieprawidłowości prowadzonego postępowania rozgraniczeniowego. Kwestie te mogą być podnoszone - jak słusznie zauważył organ - przed sądem powszechnym, ewentualnie w administracyjnym postępowaniu nadzwyczajnym, prowadzonym w stosunku do decyzji Wójta Gminy (...) z dnia (...) lutego 2015 r. nr (...) o rozgraniczeniu nieruchomości o nr ew. (...) i o nr ew. (...). W kontekście argumentacji skarżącego dotyczącej podstaw do zawieszenia postępowania należy mieć na względzie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym w dniu 14 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi W. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia (...) kwietnia 2015 r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, oddalił skargę.

Z uwagi na wskazane naruszenie przepisów mające istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, w związku z 119 pkt 3 oraz art. 200 i 205 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.