Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1458503

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 14 lutego 2013 r.
IV SA/Wa 31/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia Michał Sułkowski (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. N. na postanowienie Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia (...) października 2012 r. znak: (...) w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie faktyczne

J. N. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Z treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku z dnia 6 lutego 2013 r. wnika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną oraz dwojgiem uczących się dzieci. Skarżący i jego żona osiągają dochody ze stosunku pracy oraz z działalności gospodarczej. Łączny dochód rodziny ze wskazanych źródeł strona określiła na kwotę około 6.000 zł. Jako posiadany majątek wnioskodawca wskazał dom o powierzchni 178 m2, mieszkanie o powierzchni 50 m2, nieruchomość rolną o powierzchni 5 ha, pięcioletni samochód osobowy (...), samochód w leasingu na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej.

Skarżący stwierdził w uzasadnieniu wniosku, że łączny dochód rodziny wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, w tym spłatę kredytu mieszkaniowego zaciągniętego we frankach szwajcarskich na 20 lat. Nadmienił, że przebywał w ubiegłym roku i aktualnie przebywa na zwolnieniu lekarskim z powodu problemów ortopedycznych i kardiologicznych, co wiąże się ze zmniejszeniem osiąganych przez niego dochodów. Wskazał, że zmuszony jest odkładać środki finansowe na zabieg kolana, a następnie rekonwalescencję. Założona przez niego niespełna dwa lata temu działalność gospodarcza wiązać się ma ze znacznymi kosztami.

Wnioskodawca przedstawił zestawienie miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem rodziny, wymieniając: opłaty za energię elektryczną (około 200 zł) wywóz nieczystości płynnych (180 zł dwa razy miesięcznie); wywóz nieczystości stałych (około 40 zł); zakup oleju grzewczego (3.000 zł "mniej więcej kwartalnie"); podatek od nieruchomości (łącznie 267 zł, a 22,33 zł miesięcznie); telefon, internet (około 300 zł); zakupy żywności, środków czystości, odzieży i inne potrzeby życiowe (około 1.000 zł); rata kredytu mieszkaniowego (około 1.500 zł); koszty utrzymania dzieci (około 1.500 zł) - w tym: wyżywienie (około 500 zł), dodatkowe lekcje języków obcych oraz innych przedmiotów (około 500 zł), ubrania i inne przedmioty (około 500 zł).

Skarżący podał, że jeśli to konieczne, korzysta z pomocy rodziny.

Przystępując do oceny przedmiotowego wniosku, w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej powoływanej również jako p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel.

W świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).

Treść powołanego przepisu wskazuje, że dopiero gdy posiadane przez stronę środki okażą się niewystarczające może ona wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta stosowana jest wobec osób, które znajdują się w sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych.

Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Przedmiotowy wniosek należałoby zatem uwzględnić, jeżeli wykazane przez J. N. możliwości płatnicze, stan majątkowy i stan rodzinny uprawniałyby do twierdzenia, że bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania.

Ustalenie, czy zachodzi taka sytuacja wymaga określenia relacji kosztów postępowania w sprawie wszczętej skargą na postanowienie Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia (...) października 2012 r. do wykazanych przez skarżącego możliwości płatniczych i stanu majątkowego.

Wysokość wpisu od skargi, do którego uiszczenia wezwano skarżącego zarządzeniem Przewodniczącego z dnia 10 stycznia 2013 r., wynosi w przedmiotowej sprawie 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.). Jest to najniższy dopuszczalny wpis w postępowaniu sądowoadministracyjnym (art. 233 p.p.s.a.). Wysokość ewentualnych innych opłat sądowych w postępowaniu wszczętym skargą na postanowienie Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia (...) października 2012 r., jak opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, wpis od skargi kasacyjnej lub zażalenia, jednorazowo nie przekroczy 100 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz. U. Nr 221, poz. 2192, § 3 i § 2 ust. 1 pkt 7 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Co istotne, ewentualne uiszczenie wymienionych opłat sądowych nie będzie wiązać się z koniecznością jednorazowego wygospodarowania niezbędnych do tego środków. Poniesienie przez stronę wydatków ze wskazanych tytułów jest bowiem rozłożone w czasie.

Skarżący i jego żona uzyskują dochody ze stosunku pracy oraz z działalności gospodarczej. Łączną wysokość dochodu czteroosobowej rodziny wnioskodawca określił na około 6.000 zł miesięcznie. J. N. dysponuje majątkiem nieruchomym w postaci domu o powierzchni 178 m2, mieszkania o powierzchni 50 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 5 ha.

Z kolei deklarowane przez stronę, znaczne wydatki związane z utrzymaniem rodziny, nie mogą być w całości traktowane jako niezbędne. Przeciwnie, część z nich wskazuje, że wnioskodawca, po uwzględnieniu podstawowych kosztów utrzymania rodziny, jest w stanie zaoszczędzić część dochodu z przeznaczeniem na inne cele, w szczególności zaś wygospodarować 100 zł na wpis od skargi oraz ewentualnie należne, inne opłaty sądowe.

Zasadniczo wydatki ponoszone na spłatę zaciągniętych kredytów i pożyczek nie mają pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 lipca 2008 r. sygn. akt II OZ 761/08. Niepublikowane. Dostępne: LEX nr 486700 oraz http://orzeczenia.nsa.gov.pl, z dnia 15 czerwca 2010 r. sygn. akt I OZ 427/10, z dnia 7 października 2010 r. sygn. akt I OZ 749/10 i z dnia 16 lipca 2010 r. sygn. akt I OZ 535/10. Niepublikowane. Dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jednym z regularnych obciążeń budżetu domowego, deklarowanych przez skarżącego, są raty kredytu mieszkaniowego zaciągniętego we frankach szwajcarskich. Strona podaje, że ich wysokość wynosi około 1.500 zł miesięcznie. W sytuacji, gdy ze wskazywanych przez stronę innych źródeł wydatków, jak koszty ogrzewania, czy wywozu nieczystości płynnych, wynika, że skarżący mieszka w drugiej z posiadanych nieruchomości (domu), co świadczy o tym, że potrzeby mieszkaniowe jego i jego rodziny są zaspokojone, bark jest podstaw do uznania wydatków na spłatę kredytu mieszkaniowego za konieczne.

Także część innych wydatków wskazywanych przez J. N. w uzasadnieniu wniosku, jak koszty dodatkowych lekcji języków obcych oraz innych przedmiotów dla dzieci, wskazują, że nie jest on osobą zdolną do zaspokojenia jedynie podstawowych kosztów utrzymania siebie i rodziny.

Ponoszenie kosztów postępowania sądowego zawsze powoduje określony uszczerbek utrzymania skarżącego. Nie uzasadnia to jednak jeszcze przyznania prawa pomocy chyba, że strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo, że poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w jej koniecznym utrzymaniu. Jak wskazano powyżej, dokonana w przedmiotowej sprawie ocena stanu majątkowego i możliwości płatniczych J. N. nie pozwala stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie zachodzi taka sytuacja. Skarżący i jego żona posiadają stałe źródła dochodów. Storna dysponuje majątkiem nieruchomym w postaci dwóch nieruchomości mieszkaniowych oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 5 ha. W tej sytuacji jest w stanie ponieść pełne koszty postępowania, bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.

Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w postanowieniu.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.