Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3065084

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 26 maja 2020 r.
IV SA/Wa 2955/19
Termin na wniesienie podania o wznowienie postępowania administracyjnego.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Wykowski.

Sędziowie WSA: Grzegorz Rząsa, Jarosław Łuczaj (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. A. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia (...) kwietnia 2019 r., nr (...) w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia (...) kwietnia 2019 r., nr (...), utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody (...) z dnia (...) lutego 2019 r., nr (...), odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody (...) z dnia (...) stycznia 2013 r., nr (...), o utrzymaniu w mocy decyzji Burmistrza Miasta (...) z dnia (...) lutego 2012 r., nr (...), orzekającej o wymeldowaniu A. A. z pobytu stałego z lokalu przy ul. (...) w (...).

Zaskarżone postanowienie było wynikiem następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej:

Wnioskiem z dnia (...) października 2018 r. A. A. wystąpił o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją o wymeldowaniu z pobytu stałego z lokalu przy ul. (...) w (...). Wnioskodawca oparł swoje żądanie na przesłance z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. wskazując w szczególności, że "z lokalu został wyrzucony, co jest zabronione przez prawo, a pominięcie tego faktu jest samowolą", "wymeldowanie go nie służy prawidłowej ewidencji ludności, bo nie jestem nigdzie objęty ewidencją", natomiast zaświadczenie o niekaralności stanowi o braku stosowania przez niego przemocy. Ponadto zarzucił obrazę art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 5 k.c. przez pogwałcenie zasad współżycia społecznego.

W odpowiedzi na wezwanie organu do przedstawienia nowych dowodów potwierdzających spełnienie przesłanek wznowienia postępowania A. A. złożył pismo z dnia (...) grudnia 2018 r., w którym ponownie stwierdził, że wniosek jest "w pełni zasadny i zgodny z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż okoliczności istotne dla sprawy są fałszywe (...)", powołał się przy tym na naruszenie przepisów Konstytucji RP, w tym art. 62, art. 8 i art. 7. Argumentował, że wymeldowanie go jest aktem dyskryminacji, bowiem nie dokonano wymeldowania osób, o których wymeldowanie sam wnosił. Ponadto fakt wyrzucenia go z mieszkania jest oczywisty i nie wymaga przeprowadzania dowodów.

W dniu (...) stycznia 2019 r. wnioskodawca został przesłuchany i oświadczył, że postępowanie zostało wydane z naruszeniem prawa, bowiem nie opuścił mieszkania dobrowolnie tylko został z niego wyrzucony.

Postanowieniem z dnia (...) lutego 2019 r., nr (...), Wojewoda (...) odmówił wznowienia postępowania w sprawie wymeldowania. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że wnioskodawca nie dołączył do wniosku żadnych dowodów potwierdzających zarzut oparcia decyzji o wymeldowaniu na podstawie fałszywych dowodów oraz nie przedstawił żadnego orzeczenia sądu lub innego organu stwierdzającego fałszowanie dokumentów postępowania zakończonego decyzją Wojewody (...) z (...) stycznia 2013 r. W związku z powyższym Wojewoda stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał spełnienia przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. stanowiących podstawę wznowienia postępowania.

Wnioskodawca złożył zażalenie na powyższe postanowienie zarzucając, że dowody, na których oparł się organ I instancji nie zostały ujawnione. Ponadto podtrzymał stanowisko, że "wszystkie okoliczności przedstawione na okoliczność wymeldowania są fałszywe". Zarzucił również wydanie zaskarżonego postanowienia z naruszeniem art. 126 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez brak wyjaśnienie podstawy prawnej oraz naruszenie praw zagwarantowanych w art. 30, art. 31 i art. 32 Konstytucji RP.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia (...) kwietnia 2019 r., nr (...), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Wojewody (...) odmawiające wznowienia postępowania.

Na wstępie Minister wyjaśnił, że obowiązkiem organu, do którego wpływa wniosek o wznowienie postępowania, jest zbadanie w pierwszej kolejności, czy wniosek został wniesiony przez osobę będącą stroną, czy został on złożony w ustawowym terminie oraz, czy wnoszący go podmiot powołuje się na przesłanki określone w art. 145 § 1 k.p.a., względnie art. 145a bądź art. 145b k.p.a. Oceniając natomiast wystąpienie przesłanek organ ustala, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest na ustawowych przesłankach wznowienia wymienionych w powyższych przepisach oraz czy w sprawie została wydana ostateczna decyzja administracyjna, co do której miałoby nastąpić wznowienie postępowania.

Organ odwoławczy podkreślił, że kontrola decyzji ostatecznej w trybie ustalenia, czy występują przesłanki wznowieniowe, nie stanowi kolejnej kontroli instancyjnej, dlatego skarżący nie może oczekiwać, że odmienna ocena prawna, czy to faktów, czy w zakresie stosowania przepisów, po ewentualnym wszczęciu postępowania wznowieniowego, doprowadzi do wyeliminowania decyzji ostatecznej. Decyzja Wojewody (...) z dnia (...) stycznia 2013 r., nr (...), utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta (...) z dnia (...) lutego 2012 r. orzekającą o wymeldowaniu wnioskodawcy z pobytu stałego z lokalu przy ul. (...) w (...) była poddana kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. II SA/Po 314/13, oddalił skargę. Sąd nie dopatrzył się zatem wad mogących skutkować uchyleniem decyzji orzekającej o wymeldowaniu.

Wnioskodawca we wniosku z dnia (...) października 2018 r. oraz w piśmie precyzującym jego żądania z dnia (...) grudnia 2018 r. ograniczył się jedynie do wskazania jednej z podstaw wznowienia postępowania, tj. przesłanki sfałszowania dowodów, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. W zażaleniu na postanowienie Wojewody (...) nie wskazał sfałszowanych dowodów, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, nie przedstawił również żadnych innych dowodów, mogących mieć znaczenie w niniejszej sprawie.

Zdaniem Ministra, mając na względzie sposób sformułowania przez wnioskodawcę przesłanek do wznowienia postępowania stanowią one jedynie wyraz niezgadzania się z treścią decyzji o wymeldowaniu w jego sprawie.

Ponadto organ odwoławczy po analizie materiału dowodowego, w tym wydanych w sprawie rozstrzygnięć i wyjaśnień wnioskodawcy stwierdził, że skarżący ograniczył się do powołania we wniosku o wznowienie postępowania art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz przedstawienia obszernych wyjaśnień, dlaczego nie zgadza się z decyzją organów I i II instancji w jego sprawie meldunkowej, a jednocześnie nie wskazał żadnego dowodu, na podstawie którego ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, a który okazał się fałszywy. Podniósł natomiast, iż: "dowody, na których oparł się organ I instancji nie zostały ujawnione". Niewskazanie przesłanki wznowienia postępowania stanowi z kolei przeszkodę formalną do wszczęcia postępowania. Tym samym Minister uznał, że organ I instancji słusznie stwierdził, że skarżący nie spełnił wymogu pozwalającego na wznowienie jego sprawy meldunkowej.

Minister wyjaśnił również, że zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Natomiast wniosek o wznowienie postępowania złożony z uchybieniem terminu do jego złożenia stanowi przesłankę formalną uniemożliwiającą wznowienie postępowania.

W ocenie organu odwoławczego, analiza akt sprawy wykazała, iż wniosek skarżącego wpłynął do Burmistrza Miasta (...) w dniu (...) października 2018 r. Żądanie wznowienia postępowania zostało oparte na zarzucie fałszywych dowodów przyjętych za podstawę orzeczenia o wymeldowaniu. Na potwierdzenie tego faktu, pomimo wezwania, skarżący nie przedstawił żadnego orzeczenia sądu lub innego organu stwierdzającego fałszowanie dokumentów postępowania. W tej sytuacji termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania powinien być liczony od dnia, w którym wnioskodawcy została doręczona ostateczna decyzja Wojewody (...) z dnia (...) stycznia 2013 r., nr (...). Skarżący ostateczną decyzję organu wojewódzkiego otrzymał w dniu (...) stycznia 2013 r., natomiast o wznowienie postępowania wystąpił pismem z dnia (...) października 2018 r., które wpłynęło do organu gminy w tym samym dniu, zatem zdaniem Ministra ustawy termin na złożenie wniosku został przekroczony.

Mając powyższe na uwadze Minister uznał za zasadne utrzymanie w mocy zaskrzonego postanowienia.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył A. A., zarzucając zaskarżonemu postanowieniu niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 k.p.a. wynikające z błędnego zastosowania art. 187 § 2 i art. 153 p.p.s.a. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w zapadłych wyrokach.

Zdaniem skarżącego, organu obu instancji oparły swoje decyzje na utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych, które uznały, że mieszkanie opuścił dobrowolnie, mimo że został z niego wyrzucony. Ponadto w opinii skarżącego orzecznictwo sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia może obowiązywać tylko w zapadłych sprawach. Skarżący ponownie podkreślił, że nie zgadza się z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. II SA/Po 314/13, którym sąd oddalił jego skargę na decyzję Wojewody (...) z dnia (...) stycznia 2013 r., nr (...) utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta (...) z dnia (...) lutego 2012 r. orzekającą o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego z lokalu przy ul. (...) w (...).

Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o uchylenie decyzji o wymeldowaniu oraz stwierdzenie, że decyzja nie może być wykonana, a także o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, stosowanej przez wojewódzki sąd administracyjny, z art. 52, art. 31, art. 32 i art. 45 pkt 1 Konstytucji RP. Ponadto wniósł o dołączenie do akt niniejszej sprawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Po 314/13 oraz wyroku NSA z dnia 20 września 2011 r. sygn. akt II OSK 1378/10 na okoliczność obrazy prawa przez sąd w ww. wyrokach, tj. art. 187 § 2, art. 153, art. 141 § 4 i art. 106 § 4 p.p.s.a.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

W piśmie z dnia (...) stycznia 2020 r. skarżący podtrzymał swoje stanowisko, że wszystkie orzeczenia zapadłe w sprawie jego wymeldowania wydane zostały z naruszeniem art. 31 i art. 52 Konstytucji oraz wyjaśnił, że o podstawie wznowienia postępowania dowiedział się z darmowych porad prawnych i natychmiast wystąpił z wnioskiem.

Podobnie w piśmie z dnia (...) marca 2020 r. skarżący podtrzymał zawarte w skardze stanowisko o naruszeniu przepisów p.p.s.a. przez sądy administracyjne, a także o wystąpieniu podstawy wznowienia postępowania z art. 145 § 2 k.p.a.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a."), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego pod względem jego zgodności z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z prawem.

Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym kończące postępowanie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia (...) kwietnia 2019 r. utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody (...) z dnia (...) lutego 2019 r. odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody (...) z dnia (...) stycznia 2013 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Burmistrza Miasta (...) z dnia (...) lutego 2012 r. orzekającej o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego z lokalu przy ul. (...) w (...).

Tryb wznowienia postępowania stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji administracyjnych wyrażonej w art. 16 k.p.a. Wznowienie postępowania stwarza zatem możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ją wydano, było dotknięte kwalifikowaną wadą przewidzianą w art. 145 § 1 k.p.a. bądź zachodzi przesłanka określona w art. 145a § 1 lub art. 145b § 1 k.p.a. Postępowanie może zostać wznowione z urzędu bądź też na wniosek strony.

Złożenie wniosku o wznowienie postępowania nie może być jednak utożsamiane z wszczęciem postępowania. Po wniesieniu podania o wznowienie postępowania organ przede wszystkim bada, czy wniosek o wznowienie postępowania opiera się na podstawach wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. i czy został zachowany termin do złożenia wniosku przewidziany w art. 148 k.p.a. W tej fazie postępowania organ administracji bada również, czy nie występują negatywne przesłanki przedmiotowe do wznowienia postępowania, np. czy wniosek jest złożony w postępowaniu, które nie zostało zakończone ostateczną decyzją. Dopiero w drugim etapie postępowania, prowadzonego po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, organ weryfikuje twierdzenia wnoszącego podanie, przeprowadzając merytoryczną ocenę materiału sprawy.

W przypadku gdy organ oceni, że wniosek o wznowienie postępowania nie wskazuje przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 i art. 145a k.p.a., bądź nie zostały zachowane terminy do jego złożenia przewidziane w art. 148 k.p.a., jest zobligowany do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, stosownie do art. 149 § 3 k.p.a.

W okolicznościach rozpatrywanej sprawy podkreślić należy, że skarżący wniósł o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. wskazując, że postępowanie zakończone wydaniem decyzji ostatecznej o jego wymeldowaniu zostało oparte na fałszywych dowodach w zakresie ustalenia okoliczności opuszczenia przez niego lokalu.

Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Wznowienie postępowania na tej podstawie wymaga zatem wystąpienia łącznie trzech warunków: po pierwsze, w postępowaniu dowodowym prowadzonym w danej sprawie administracyjnej miało miejsce wystąpienie fałszywego dowodu. Po drugie, sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu. Trzeci warunek wymaga, aby fałszywy dowód był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy. Przez istotne okoliczności faktyczne należy rozumieć fakty, które dotyczą bezpośrednio danej sprawy administracyjnej, będącej przedmiotem postępowania zakończonego decyzją ostateczną oraz mają znaczenie prawne.

Z powyższego wynika, że warunkiem niezbędnym do wznowienia postępowania w razie zaistnienia przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., jest uprzednie stwierdzenie fałszywości danego dowodu przez sąd lub inny uprawniony do tego organ. Nie może zatem tego dokonać organ uprawniony do wznowienia postępowania, choć w art. 145 § 2 i 3 k.p.a. przewidziano w tym względzie dwa wyjątki. Pierwszy z nich, zawarty w art. 145 § 2 k.p.a., obejmuje przypadki sfałszowania dowodów w taki sposób, że sfałszowanie to jest oczywiste, a jednocześnie wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Innymi słowy - fałszerstwo dowodu musi być bezsporne, pewne, nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości, a do stwierdzenia tego faktu nie trzeba dysponować specjalistyczną wiedzą z danego zakresu ani prowadzić postępowania wyjaśniającego w tej sprawie. Drugi wyjątek zawarty jest w art. 145 § 3 k.p.a., zgodnie z którym dopuszczalne jest wznowienie postępowania także w wypadkach, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn wynikających z przepisów prawa. Najczęstszymi okolicznościami uzasadniającymi w tym przypadku wznowienie postępowania jest przedawnienie ścigania i orzekania w sprawach przestępstw, amnestia, abolicja czy ograniczenia wynikające z immunitetu.

W ocenie Sądu z analizy akt niniejszej sprawy wynika, że skarżący podnosząc zarzut fałszywości dowodów nie wskazał żadnego orzeczenia sądu lub innego uprawnionego organu stwierdzającego fałszywość dowodów, w oparciu o które ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. Zarzut w tym zakresie wnioskodawca wywodzi z własnej oceny sprawy na bazie własnych ustaleń. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie wskazuje ponadto na zaistnienie okoliczności określonych w art. 145 § 2 i 3 k.p.a.

Z uwagi na powyższe, trafne jest stanowisko organu o braku możliwości wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody (...) z dnia (...) stycznia 2013 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Ponadto, zgodnie z brzmieniem art. 148 § 1 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Jeżeli wniosek o wznowienie postępowania został wniesiony po upływie terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a., organ administracji wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. Obowiązek udowodnienia, że termin ten został zachowany spoczywa na stronie, która złożyła podanie o wznowienie postępowania.

Zarówno w orzecznictwie jak i doktrynie prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania jest okolicznością faktyczną, która winna być w sposób obiektywny ustalona w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. W sytuacji w której strona występując z wnioskiem o wznowienie postępowania nie wskazuje przesłanek wznowienia postępowania, czy to ograniczając się do wskazania jedynie przepisów k.p.a., czy też w ogóle nie uzasadniając wniosku, czy też uzasadniając wniosek w sposób, który nawet bez pogłębionej analizy prowadzi do wniosku, że argumenty tam wskazane nie stanowią przesłanek wznowienia postępowania, to właściwy do wznowienia postępowania organ powinien odmówić wznowienia postępowania. W takiej sytuacji istnieją bowiem formalne przeszkody do oceny wniosku w postępowaniu nadzwyczajnym.

Biorąc powyższe pod uwagę, skoro skarżący nie wskazał okoliczności stanowiących przesłankę wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., nie sposób dokonywać ustaleń co do dochowania przez niego terminu do żądania wznowienia postępowania w odniesieniu do tej przesłanki.

Podkreślić również należy, że kontrolowane postanowienie ma charakter formalny, co oznacza, iż nie rozstrzyga o meritum sprawy. W związku z tym, brak było podstaw do oceny szeregu zastrzeżeń skarżącego kwestionujących prawidłowość wydanej decyzji ostatecznej.

Konkludując należy stwierdzić, że organ dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy, a podjęte rozstrzygnięcie odpowiada prawu.

Z tych względów skarga, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, nie mogła zostać uwzględniona i podlega oddaleniu, o czym Sąd orzekł na mocy art. 151 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.