Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2745188

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 19 lutego 2018 r.
IV SA/Wa 2896/17

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Szymańska (spr.).

Sędziowie WSA: Jarosław Łuczaj, Anna Sękowska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 lutego 2018 r. sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia (...) września 2017 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania

1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Zarządu Dzielnicy (...) (...) z dnia (...) sierpnia 2017 r. nr (...),

2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) na rzecz skarżącej kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia (...) września 2017 r. nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) (dalej: "SKO") po rozpatrzeniu zażalenia B. K. na postanowienie Zarządu Dzielnicy (...) miasta (...) z dnia (...) sierpnia 2017 r., znak: (...), orzekające o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją nr (...) z dnia (...) września 2014 r. o ustaleniu warunków zabudowy - utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

Stan sprawy przedstawiał się następująco:

Decyzją Nr (...) z dnia (...) września 2014 r. Zarząd Dzielnicy (...) miasta (...) orzekł o ustaleniu warunków i szczegółowych zasad zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego poprzez dobudowę logii w poziomie parteru, przykrytych tarasami dostępnymi z poziomu I piętra na terenie części działek nr (...), (...) i (...) w obrębie (...) przy ul. (...) w (...). Odwołanie od powyższej decyzji wniosła B. K. Postanowieniem z dnia (...) lipca 2017 r. SKO w (...) stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W postanowieniu tym Kolegium zwróciło uwagę, że w takiej sytuacji tj. gdy strona nie brała udziału w postępowaniu, może ona wnosić o wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Postanowienie to zostało odebrane przez skarżącą w dniu 26 lipca 2017 r.

W dniu następnym tj. 27 lipca 2017 r. skarżąca wniosła o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia (...) września 2014 r. oraz o przywrócenie terminu do złożenia tego podania. Postanowieniem Nr (...) z dnia (...) sierpnia 2017 r. Zarząd Dzielnicy (...) miasta (...) orzekł o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną z dnia (...) września 2014 r. Zażalenie na to postanowienie wniosła B. K.

Rozpoznając zażalenie Kolegium przytoczyło art. 148 § 1 i 2 k.p.a. Stwierdzono, że termin jednego miesiąca do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (brak udziału strony w postępowaniu) biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. W przypadku niezachowania tego miesięcznego terminu stronie przysługuje wniosek o przywrócenie terminu. Zdaniem organu norma art. 58 k.p.a. ustanawia cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie. Pierwszą z nich o charakterze merytorycznym - jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy w uchybieniu terminu, drugą - wniesienie prośby (wniosku) o przywrócenie terminu, trzecią - dochowanie terminu do wniesienia wniosku, czwartą - dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony termin.

Podniesiono, że strona obowiązana jest do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.

Kolegium podniosło dalej, że skarżąca w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu wskazała, że o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania dowiedziała się z przepisów prawa wskazanych w postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia (...) lipca 2017 r. Zdaniem jednak organu termin na złożenie podania o wznowienie postępowania nie biegnie od uzyskania przez wnioskodawcę świadomości prawnej w tym zakresie lecz od dnia, w którym wnioskodawca dowiedział się o decyzji. Z akt sprawy wynika, że decyzja Zarządu Dzielnicy (...) miasta (...) z dnia (...) września 2014 r. została wnioskodawczyni doręczona w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej w dniu (...) maja 2017 r., a zatem jest to data pewna wskazująca, iż najpóźniej w tym dniu wnioskodawczyni wiedziała o decyzji. Oznacza to, że termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania upływał z końcem (...) czerwca 2017 r. A zatem wniosek o przywrócenie terminu złożony w dniu (...) lipca 2017 r. uznać należy za wniesiony z uchybieniem terminu wskazanego w art. 58 § 2 k.p.a.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła B. K. Skarga wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Skarżąca podnosi, że wniosła uzupełnienie zażalenia z dnia 29 sierpnia 2017 r. (pismo z dnia 28 września 2017 r.), ale zażalenie zostało rozpatrzone przed wpływem tego pisma. Relacjonuje próby skorzystania z pomocy profesjonalnych prawników, jednak od ponad 17 lat prowadzenia różnych spraw wie, że prawnicy niechętnie podejmują się takich spraw. Podnosi, że choruje na choroby autoimmunologiczne, a nie będzie zaciągała żadnych kredytów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 z późn. zm.) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., zwanej dalej również: "p.p.s.a."), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie zaś z art. 134 p.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami skargi i powołaną podstawą prawną. Z tego względu choć zarzuty pozostają bez znaczenia dla istoty sprawy, to Sąd kontrolując zaskarżone postanowienie dopatrzył się naruszenia przepisów procesowych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy bowiem organ nie rozpatrzył istoty sprawy.

Należy podkreślić, że przedmiotem sprawy był wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Jak stanowi art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia. Zgodnie zaś z § 2 tego przepisu termin do złożenia podania o wznowienie z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Aby zatem skutecznie wnieść wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego konieczne jest zachowanie terminu, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a. Jak się przyjmuje w doktrynie w razie uchybienia ustawowego terminu do wniesienia podania o wznowienie strona ma prawo wystąpić o jego przywrócenie (tak Komentarz do k.p.a. autorzy B. Adamiak i J. Borkowski, Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2016 r., str. 688).

Skarżąca przyznała, że uchybiła temu terminowi, gdyż składając wniosek o wznowienie postępowania jednocześnie załączyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania (pismo złożone w urzędzie w dniu 27 lipca 2017 r.). Uruchomiła zatem postępowanie w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia podania o wznowienie. Jak każdy taki wniosek powinien on być rozpoznany w oparciu o art. 58 § 1 i 2 k.p.a.

Analiza wskazanego wyżej przepisu prowadzi do wniosku, że przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej warunkowane jest łącznym spełnieniem czterech przesłanek: złożeniem prośby o przywrócenie terminu, przy czym musi to nastąpić w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu; uprawdopodobnieniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu; dopełnieniem czynności, dla której termin był wyznaczony. W niniejszej sprawie skarżąca złożyła prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia podania o wznowienie. Zatem zakreśliła przedmiot postępowania w sposób nie budzący wątpliwości. Oznacza to, że przyznała, iż uchybiła terminowi, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a. Termin ten zaś, czyli termin jednego miesiąca winien być liczony od daty powzięcia informacji o wydaniu decyzji ustalającej warunki zabudowy. Organ przyjął, że datą tą będzie (...) maja 2017 r. czyli dzień, w którym skarżąca odebrała decyzję o warunkach zabudowy w trybie ustawy o informacji publicznej. Bezspornie zatem termin do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania upłynął w dniu (...) czerwca 2017 r., z czym należy się zgodzić i czego nie kwestionuje skarżąca, a co w konsekwencji implikowało złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia podania o wznowienie.

Wniosek ten zaś powinien zostać rozpatrzony w oparciu o kryteria zawarte w art. 58 k.p.a. W zaskarżonym postanowieniu znajdują się co prawda rozważania dotyczące normy art. 58 § 1 i 2 k.p.a., w szczególności w zakresie przesłanki jaką jest uprawdopodobnienie braku winy. Organ dalej twierdzi, że termin na złożenie podania o wznowienie biegnie od dnia, w którym wnioskodawca dowiedział się wydaniu o decyzji. W tym wypadku termin na złożenie wniosku o wznowienie upływał z dniem (...) czerwca 2017 r., a wniosek został złożony w dniu (...) lipca 2017 r., a zatem - zdaniem organu - z uchybieniem terminu wskazanego w art. 58 § 2 k.p.a.

Zaprezentowany jednak tok rozumowania jest wadliwy. Organ bowiem przedmiotem sprawy uczynił zbadanie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania o ustalenie warunków zabudowy zamiast badanie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu - jak stanowi art. 58 § 2 k.p.a. Poczynił w tym zakresie ustalenia faktyczne. Mianowice stwierdził oczywistą i niekwestionowaną przez skarżącą okoliczność, że uchybiła ona terminowi do wniesienia podania o wznowienie (termin ten upłynął z dniem (...) czerwca 2017 r.). Tymczasem gdyby nie uchybiła temu terminowi jako bezprzedmiotowe należałoby uznać postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie zainicjowane wraz ze złożeniem podania o wznowienie.

Z całą stanowczością należy stwierdzić, że przedmiotem niniejszego postępowania jest przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie i postępowanie to winno znaleźć odniesienie do normy art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Tymczasem organ mimo, że powołał się na ten przepis, w istocie go nie zastosował.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że zgodnie z art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (art. 58 § 3 k.p.a.).

Z powyższego wynika, iż przesłanka dochowania siedmiodniowego terminu jest pierwotna w stosunku do pozostałych podstaw uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Jej niedochowanie zawsze skutkuje nieuwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu, gdyż jest to termin, który nie podlega przywróceniu. Organ zatem prowadząc postępowanie w sprawie przywrócenia terminu miał obowiązek zbadania czy strona dochowała terminu 7 dni liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Z art. 58 § 2 k.p.a. wynika, że datą, od której należy liczyć termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu, jest dzień ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie w orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie przyjmuje się, że jeśli strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od dnia uzyskania przez nią wiadomości o tym, a rolą strony wnoszącej o przywrócenie terminu jest wówczas wskazanie daty, w jakiej dowiedziała się o okoliczności uchybienia terminu (tak NSA w wyroku z dnia 16 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 1365/16; WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 23 listopada 2012 r. sygn. akt II SA/Gl 699/12). Zatem organy miały obowiązek w pierwszej kolejności zbadać zachowanie przez stronę terminu 7 dniowego, a nie badania oczywistej kwestii przyznanego uchybienia terminu miesięcznego, czego nie uczyniły.

Jak wynika z akt skarżąca dowiedziała się o tym, że uchybiła terminu do złożenia odwołania od decyzji ustalającej warunki dopiero z treści postanowienia Kolegium z dnia (...) lipca 2017 r. o stwierdzeniu uchybienia terminu. Wcześniej działała w przeświadczeniu, że termin do złożenia odwołania nie rozpoczął swego biegu. Postanowienie to zostało doręczone skarżącej (...) lipca 2017 r. Mając na uwadze tezy orzeczeń sądów administracyjnych przytoczone wyżej, należy stwierdzić, że termin 7 dni na złożenie prośby o przywrócenie terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. należy liczyć od (...) lipca 2017 r.

Jeżeli organ stwierdzi, że termin 7 dni został zachowany, będzie miał obowiązek rozważyć uprawdopodobnienie przez skarżącą braku winy w uchybieniu terminu. Pozostałe warunki zostały bowiem spełnione tj. strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu, po drugie dopełniła czynności złożenia podania o wznowienie postępowania - w aktach znajdują się obydwa pisma złożone do organu w dniu (...) lipca 2017 r.

W zaskarżonym postanowieniu co prawda organ zawarł teoretyczne rozważania w przedmiocie braku winy strony w uchybieniu terminu, ale w żaden sposób nie odniósł tych rozważań do stanu faktycznego tej sprawy. Tymczasem przy rozpatrywaniu tej przesłanki konieczne jest podjęcie konkretnych ustaleń i ocena twierdzeń strony czy w wystarczającym stopniu uprawdopodabniają one brak winy strony. Dopiero takie ustalenia odpowiadające wymogom art. 7 i 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. pozwolą organowi na prawidłowe zastosowanie art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Przy czym okoliczności mające przemawiać za przywróceniem terminu do złożenia odwołania powinny być uprawdopodobnione, zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., a nie udowodnione (tak wyrok NSA z dnia 22 września 2017 r. sygn. akt I OSK 3323/15).

Ze względu zatem na naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 i 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 58 § 1 i 2 k.p.a., Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.