Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1106758

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 15 lipca 2009 r.
IV SA/Wa 286/09

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia Aneta Żak (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. K. PHU K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi T. K. PHU K. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia (...) grudnia 2008 r., nr (...) w przedmiocie ustalenia wymiaru kary biegnącej za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu postanawia 1) przyznać prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego, o którego wyznaczenie zwrócić się do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. 2) oddalić wniosek o prawo pomocy w pozostałej części.

Uzasadnienie faktyczne

W piśmie z dnia 26 maja 2009 r. T. K. wystąpiła o przyznanie adwokata z urzędu w sprawie dotyczącej jej skargi na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w przedmiocie ustalenia wymiaru kary biegnącej za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu. Na mocy zarządzenia z dnia 15 czerwca 2009 r. skarżąca została wezwana do złożenia wniosku na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W dniu 29 czerwca 2009 r. (data nadania wniosku) strona złożyła wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, zawierający żądanie zwolnienia jej od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Strona przedstawiła ponadto dodatkowe dokumenty odnoszące się do jej sytuacji majątkowej.

W uzasadnieniu złożonego wniosku skarżąca wyjaśniła, że ze względu na trudną sytuację materialną i zdrowotną nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni wskazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i jedenastoletnim synem, którzy ze względu na zły stan zdrowia i stwierdzoną niepełnosprawność wymagają stałego leczenia. Skarżąca nie posiada żadnych przedmiotów wartościowych oraz oszczędności z lat poprzednich, z załączonych dokumentów wynika bowiem, że przed rozpoczęciem prowadzenia działalności gospodarczej wnioskodawczyni była osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, która żyła w skrajnej nędzy korzystając z pomocy społecznej, o czym świadczy fakt, że otrzymywała zasiłek celowy na żywność. Środki uzyskane ze sprzedaży w latach 2003-2004 r. gospodarstwa rolnego zostały zaś przez nią wykorzystane na leczenie chorej na raka mózgu córki. Obecnie, dzięki otrzymaniu w 2005 r. środków z pomocy publicznej na podjęcie działalności gospodarczej (zaświadczenie o udzielonej pomocy de minimis z dnia (...) listopada 2005 r., k. 108), skarżąca utrzymuje się z prowadzenia przedsiębiorstwa handlowo-usługowego (zakład (...)). Działalność ta przynosi jednak straty. W celu zdobycia środków na bieżące utrzymanie skarżąca sprzedała cześć maszyn wykorzystywanych w prowadzonym zakładzie oraz samochód. Ponadto, według oświadczenia strony zawartego we wniosku, mąż skarżącej otrzymuje rentę w wysokości 503 zł (z tego 200 zł zalicza się na poczet zajęcia komorniczego). Skarżąca otrzymuje zaś zasiłek pielęgnacyjny na niepełnosprawnego syna w wysokości 153 zł. Na te okoliczności skarżąca przedstawiła: kopię orzeczenia o niepełnosprawności K. K. z dnia (...) marca 2009 r. oraz kopię decyzji kierownika właściwego ośrodka pomocy społecznej z dnia (...) kwietnia 2009 r. w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego.

Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje:

Przyznanie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.). Z dyspozycji art. 243 § 1, oraz art. 245 §§ 1-3 p.p.s.a. wynika, że właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.

Rozpoznając złożony wniosek w pierwszej kolejności należy wskazać, że na mocy postanowienia referendarza sądowego z dnia 23 marca 2009 r. skarżącej przyznano prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Powyższe sprawia, że wnioskodawczyni nie dotyczy już obowiązek ponoszenia kosztów opłat sądowych w sprawie skargi wniesionej na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z (...) grudnia 2008 r. W konsekwencji kolejny złożony przez stronę wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należało oddalić.

Prawidłowe odniesienie się zaś do zawartego we wniosku z dnia 29 czerwca 2009 r. żądania ustanowienia z urzędu pełnomocnika procesowego w osobie radcy prawnego nie jest zaś możliwe bez uprzedniego ustalenia, w oparciu o jakie przesłanki wniosek ten polegać będzie rozpoznaniu. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że w sytuacji, kiedy strona składa dwa kolejne wnioski o przyznanie jej prawa pomocy: najpierw poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (który to wniosek zostaje uwzględniony), a następnie - w związku z wcześniejszym pozytywnym dla strony rozstrzygnięciem w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych - de facto z kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu, to ten ostatni wniosek należy rozpatrywać pod kątem przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, a więc określonych w przepisie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z treścią art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W przypadku, gdy uwzględnienie wniosków zawartych w dwóch kolejno składanych podaniach dotyczących przyznania prawa pomocy skutkować może przyznaniem stronie obu uprawnień składających się na prawo pomocy w zakresie całkowitym (tj. zwolnieniem od kosztów sądowych oraz ustanowieniem pełnomocnika z urzędu), praktyka polegająca na ocenie obu tych wniosków przez pryzmat przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowiłaby nieuzasadnione uprzywilejowanie wnioskodawców składających dwa następujące po sobie wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w stosunku do wnioskodawców występujących z żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym i podważałaby ratio legis przyjętego przez ustawodawcę unormowania. Nie budzi bowiem wątpliwości, że przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym są określone przez ustawodawcę bardziej rygorystycznie niż przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, albowiem wykazanie stanu braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) jest dla strony trudniejsze aniżeli wykazanie, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Ocena okoliczności przedstawionych w rozpoznawanym wniosku, a także wynikających z załączonych do niego dokumentów, jak również znanych referendarzowi sądowemu z urzędu z uwagi na to, że rozpoznawany wniosek nie jest pierwszym rozpoznanym wnioskiem strony o prawo pomocy, w szczególności okoliczności dotyczących sytuacji osobistej skarżącej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym (niepełnosprawność męża i syna oraz pogarszający się stan zdrowia skarżącej) i majątkowej (niewysoki dochód, trudna kondycja finansowa przedsiębiorstwa prowadzonego przez skarżącą, brak majątku i oszczędności) pozwala na przyjęcie, że skarżąca spełnia przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.