IV SA/Wa 249/19 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3087273

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2019 r. IV SA/Wa 249/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (spr.).

Sędziowie WSA: Leszek Kobylski, Jarosław Łuczaj.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi (...) Sp. z o.o. z siedzibą w (...) na decyzję Ministra Środowiska z dnia (...) listopada 2018 r. nr (...) w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na wytwarzanie, przetwarzanie i zbieranie odpadów bez odszkodowania oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Minister Środowiska decyzją z dnia (...) listopada 2018 r., znak (...) uchylił decyzję Marszałka Województwa (...) z dnia (...) września 2018 r. znak (...) - którą organ I instancji cofnął bez odszkodowania pozwolenie udzielone decyzją Marszałka Województwa (...) z dnia (...) stycznia 2016 r. znak (...) na wytwarzanie odpadów oraz zezwolenia na przetwarzanie odpadów w stacji demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz zezwolenia na zbieranie odpadów na terenie Sp. z o.o. w (...) i ustalającej termin usunięcia odpadów i negatywnych skutków w środowisku lub szkód w środowisku w ramach prowadzonej działalności na dzień 30 września 2018 r. - w części dotyczącej terminu usunięcia odpadów i negatywnych skutków w środowisku lub szkód w środowisku w ramach prowadzonej działalności przez (...) Sp. z o.o. w (...) i w tym zakresie orzekł nowy termin wykonania ww. zobowiązania na dzień 31 grudnia 2018 r., a w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżona decyzję.

Decyzja Ministra Środowiska z dnia (...) listopada 2015 r. została wydana w oparciu o następujące ustalenia.

Decyzją z dnia (...) stycznia 2016 r., znak: (...) Marszałek Województwa (...), po rozpatrzeniu wniosku (...) Sp. z o.o. w (...) (dalej: skarżąca), udzielił ww. spółce pozwolenia na wytwarzanie odpadów w związku z prowadzeniem stacji demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz zezwolenia na przetwarzanie odpadów w stacji demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz zezwolenia na zbieranie odpadów na terenie prowadzenia działalności tj. ul. (...), (...) (...). W orzeczeniu tym Marszałek określił rodzaje i parametry instalacji w postaci demontażu stacji pojazdów wycofanych z eksploatacji, rodzaje i ilości odpadów przewidzianych do wytworzenia w ciągu roku dla ww. działalności, miejsca i sposoby magazynowania poszczególnych rodzajów odpadów przewidzianych do wytworzenia, miejsce prowadzenia działalności w zakresie zbierania odpadów, rodzaje odpadów przewidzianych do zbierania oraz miejsce i sposoby ich magazynowania.

Pismem z dnia 12 kwietnia 2018 r. Burmistrz (...) poinformował Marszałka o nieprawidłowym gospodarowaniu odpadami na terenie skarżącej w (...), co było powodem przeprowadzenia w dniach 14-29 czerwca 2018 r. kontroli działalności spółki. W trakcie kontroli ustalono, że na terenie całego (...) sp. z o.o. w (...) w miejscach nieprzystosowanych i nieoznaczonych nazwą ani kodem odpadu wg klasyfikacji wskazanej w rozporządzeniu Ministra Środowiska z 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2014 r. poz. 1923), gromadzone są odpady sprzecznie z warunkami cyt. decyzji Marszałka z (...) stycznia 2016 r. Były to sterty, hałdy odpadów: tworzyw sztucznych - opakowań (folii, butelek) oraz odzież, papier i tektura oraz inne odpady palne. Nadto ilość przyjętych i zgromadzonych odpadów wysoce przekraczała limity nałożone w ww. decyzji i pojemności magazynowe.

Zgodnie z zapisami decyzji z (...).01.2016 r. działalność w zakresie zbierania odpadów prowadzona być winna w następujących obiektach: magazyny odpadów o łącznej powierzchni ok. 1000 m. kw., wiaty magazynowe o powierzchni ok. 2000 m.kw. Odpady magazynowane być winny selektywnie, w odpowiednich do rozmiarów odpadów pojemnikach lub pryzmach w wyznaczonych miejscach magazynowania, zgodnie z pkt III. 2 ww. decyzji. Po zgromadzeniu ilości uzasadniającej transport odpadów, odpady winny być transportowane do odbiorcy odpadów celem dalszego zagospodarowania. Ponadto miejsca magazynowania winny być wyposażone w beczki, pojemniki, kontenery pojemniki typu Mauser z tworzywa sztucznego o pojemności 1 m3, palety, kontenery na paletach, Big-Bagi, worki. Odpady sypkie mogące powodować pylenie winny być magazynowane pod wiatami lub na placach w miejscach okrawężnikowanych, zabezpieczone plandekami.

Na terenie przeznaczonym na stację demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji zalegały znaczne ilości odpadów: tworzyw sztucznych (folii, butelek), odzież, odpady wielkogabarytowe i trudno było zidentyfikować poszczególne sektory stacji ich wyposażenie. Zgromadzone odpady uniemożliwiały zidentyfikowanie poszczególnych sektorów wchodzących w skład stacji demontażu pojazdów. Brak było wagi w zakresie ważenia od 0,1 do 3,5 Mg. Na placu wchodzącym w skład stacji demontażu pośród sterty odpadów widoczne były elementy karoserii pojazdów oraz metalowe beczki. Pod jedną z beczek widoczny był znaczny wyciek oleju, co mogło wskazywać na prowadzenie na tym terenie demontażu pojazdów.

Organ wskazał, że wg zapisów decyzji z (...).01.2016 r. - zbieranie odpadów prowadzone będzie w miejscach oddzielonych od obiektów stacji demontażu pojazdów, a działalność w zakresie zbierania odpadów nie może powodować zakłócenia funkcjonowania instalacji do demontażu pojazdów. Zgodnie z ww. decyzją odpady miały być przetworzone na terenie instalacji - stacji demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji o zdolności przerobowej 700 Mg/rok oraz zbierane w miejscach określonych w pkt III decyzji. Odpady przewidziane do przetwarzania winny być magazynowane w sposób uporządkowany w sektorze przyjmowania pojazdów do demontażu, a odpady powstające w wyniku przetwarzania magazynowane powinny być selektywnie, w sposób zgodny z zapisami decyzji. W związku z funkcjonowaniem instalacji wytwarzane odpady winny być magazynowane w miejscach wydzielonych, oznakowanych nazwą i kodem odpadu; w sposób selektywny, uniemożliwiający ich zmieszanie i zabezpieczający środowisko wodne i gruntowe przed zanieczyszczeniami. Po zgromadzeniu odpowiedniej ilości odpady powinny być transportowane przez odbiorców odpadów do miejsca ich zbierania, odzysku lub unieszkodliwiania. Odpady winny być przekazywane uprawnionym podmiotom do dalszego zagospodarowania.

Pismem z dnia 25 czerwca 2108 r. Marszałek wezwał skarżącą do zaniechania naruszeń przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach i warunków zawartych w decyzji Marszałka z (...) stycznia 2016 r. przez natychmiastowe zaprzestanie przyjmowania odpadów do czasu uzyskania wolnej pojemności magazynowej miejsc określonych w decyzji, usunięcie odpadów z miejsc innych niż wskazane w pkt III ww. decyzji, usunięcie zmagazynowanych odpadów przekraczających pojemności magazynowe, uporządkowanie, wyznaczenie i oznakowanie miejsc magazynowania odpadów zgodnie z decyzją z (...).01.2016 r. Organ wyznaczył termin usunięcia odpadów z terenu stacji demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji na dzień 6 lipca 2018 r., oraz termin przedłożenia kart przekazania odpadów potwierdzających usunięcie nadmiaru odpadów z obszaru działalności spółki na dzień 10 lipca 2018 r.

Skarżąca, zwróciła się o przedłużenie terminu usunięcia odpadów, jednocześnie zobowiązując się do tego działania w późniejszym czasie - pismo z dnia 6 lipca 2018 r.

Marszałek nie przychylając się do wniosku spółki, pismem z dnia 17 lipca 2018 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia pozwolenia na wytwarzanie odpadów oraz zezwolenia na przetwarzanie i zbieranie odpadów dla skarżącej.

W toku prowadzonego w ww. sprawie postępowania (...) Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska pismem z 9 sierpnia 2018 r. poinformował Marszałka o zarządzeniach pokontrolnych skierowanych do skarżącej w konsekwencji kontroli przeprowadzonej w dniach 25 lipca - 2 sierpnia 2018 r. WIOS nakazał: niedopuszczanie do spalania odpadów w kotłowni, oznakowanie miejsc magazynowania odpadów, magazynowanie odpadów na terenie utwardzonym i zabezpieczenie ich przed wpływem warunków atmosferycznych, selektywne magazynowanie odpadów oraz niedopuszczenie do przyjmowania kodów odpadów nie uwzględnionych w decyzji Marszałka z (...) stycznia 2016 r.

W dniu 17 sierpnia 2018 r. pracownik Marszałka przeprowadził ponowne oględziny terenu prowadzenia działalności przez skarżącą, której celem było sprawdzenie wykonania wezwania z 25 czerwca 2018 r. do zaniechania naruszeń. Po przeprowadzeniu oględzin w dniu 17 sierpnia 2018 r. ustalono, że w dalszym ciągu na terenie całego Zakładu w nieprzystosowanych do tego miejscach zgromadzone były sterty, hałdy odpadów tj. tworzyw sztucznych w postaci opakowań, odzież, papier i tektura i inne odpady palne. Odpady w dalszym ciągu magazynowane były w sposób nieselektywny, nieoznakowany nazwą ani kodem odpadu oraz niezgodnie z warunkami decyzji z (...).01.2016 r. Ilość magazynowanych odpadów w dalszym ciągu przekraczały znacznie ilości magazynowe. Na terenie, na którym miała być zlokalizowana stacja demontażu pojazdów również zalegały znaczne ilości odpadów: tworzyw sztucznych, odzieży, odpadów wielkogabarytowych, dlatego też brak było widocznych sektorów i ich wyposażenia. Z terenu stacji demontażu pojazdów odpady nie zostały usunięte. Miejsca magazynowania odpadów w dalszym ciągu nie zostały wyznaczone i oznakowane. Podczas oględzin zaobserwowano rozpoczęcie porządkowania terenu, część odpadów została zsunięta, a miejsce po odpadach po części uporządkowane, niewielką część odpadów przykryto plandekami, ale żadne odpady nie zostały usunięte z terenu (...) sp. z o.o. w (...), o czym świadczy brak dokumentów potwierdzających przekazanie odpadów tj. kart przekazania i ewidencji odpadów.

Decyzją z dnia (...) września 2018 r. znak: (...) Marszałek Województwa (...) cofnął bez odszkodowania swoją decyzję z (...) stycznia 2016 r. i ustalił termin usunięcia odpadów i negatywnych skutków w środowisku lub szkód w środowisku w ramach prowadzonej działalności na dzień 30 września 2018 r.

W odwołaniu skarżąca wskazała, że wyznaczony w decyzji termin był zbyt krótki na realizacje tego przedsięwzięcia z przyczyn ekonomicznych i logistycznych, co mogło narazić spółkę na wyjątkowo wysokie koszty związane z usunięciem odpadów w tym czasie. Podniosła, że kontrole przeprowadzono nierzetelnie, ponieważ nie oddzielono "decyzji na zbieranie oraz stacji demontażu pojazdów". Zarzuciła niewłaściwe zastosowanie art. 195 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, ponieważ organ nie udowodnił należycie wpływu działalności skarżącej na instalację do demontażu pojazdów. Ponadto, odpady znajdujące się na terenie firmy były zbierane na podstawie "decyzji na zbieranie odpadów, a nie na stację demontażu". Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Marszałka z (...) września 2018 r. Podniosła, że na przestrzeni ostatnich kliku miesięcy była kontrolowana przez wiele różnych organów, a wszczęcie i prowadzenie przedmiotowego postępowania jest wynikiem medialnej nagonki. Charakter przechowywanych odpadów nie powoduje żadnego zagrożenia na środowisko ani życie lub zdrowie osób prywatnych.

Organ odwoławczy utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję podzielił ustalenia organu I instancji. Wskazał, że przeprowadzone wielokrotne kontrole działalności skarżącej jednoznacznie wykazały, że skarżąca prowadziła działalność niezgodnie z uzyskanym w decyzji Marszałka z (...) stycznia 2016 r. zezwoleniem na zbieranie odpadów i dlatego Marszałek słusznie skorzystał z delegacji zawartej w art. 47 ust. 1, 2, 3, 5 ustawy o odpadach w związku z art. 195 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska i cofnął ww. decyzję. Wskazał, że ww. przepis, który stanowi o możliwości cofnięcia lub ograniczenia pozwolenia bez odszkodowania jeżeli eksploatacja jest prowadzona z naruszeniem warunków pozwolenia, innych przepisów ustawy lub ustawy o odpadach ma charakter fakultatywny i wymaga przed wydaniem decyzji w przedmiocie cofnięcia pozwolenia, wezwania prowadzącego instalację do usunięcia naruszeń w wyznaczonym terminie. Organ I instancji wyznaczył termin usunięcia odpadów z terenu stacji demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji na dzień 6 lipca 2018 r. oraz termin przedłożenia kart przekazania odpadów potwierdzających usunięcie nadmiaru odpadów z obszaru działalności spółki na dzień 10 lipca 2018 r. Podniósł, że przypadek określony w art. 195 ust. 1 pkt 1 Prawa ochrony środowiska jest wprost sprzęgnięty z naruszeniem prawa w trakcie korzystania z pozwolenia z zezwoleniem, tak w kontekście normy jednostkowej, zawartej w treści decyzji Marszałka, jak i norm ogólnych wynikających z przytoczonych ustaw. Podkreślił, że w pozwoleniu na wytwarzanie odpadów w ramach prowadzenia stacji demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji, z zezwoleniem na zbieranie odpadów, organ nie rozstrzyga o samym prowadzeniu działalności ale określa prowadzącemu instalacje warunki korzystania ze środowiska oraz obowiązki związane z eksploatacją instalacji, w tym rodzaje i ilości odpadów dopuszczonych do wytwarzanie, przetwarzania i zbierania, sposoby postępowania z odpadami, sposoby zapobiegania powstawaniu odpadów lub ograniczania ilości odpadów i ich negatywnego oddziaływania na środowisko oraz miejsca i sposoby ich magazynowania. Strona winna ściśle przestrzegać jej warunków, co nie miało miejsca, nadto w sposób lekceważący odniosła się do ustaleń organów ochrony środowiska, których działania zmierzały do podjęcia przez spółkę zgodnego z prawem korzystania ze środowiska. W ocenie organu brak jakiejkolwiek reakcji spółki, poza złożeniem odwołania, na stwierdzone naruszenia uznać należy za niedopuszczalne. Wskazano, że zgodnie z ustaleniami kontroli WIOŚ skarżąca spalała w kotłowni odpady, przez co naruszała nie tylko przepisy dotyczące spalania odpadów w spalarni odpadów, a zatem w nadzorowanych warunkach, ale swoim działaniem wpływa niekorzystanie na środowisko, powoduje niekontrolowaną emisję zanieczyszczeń do powietrza. Niewiadomym jest, jak spółka postępowała z odpadami powstałymi po spaleniu, a gospodarowanie tego typu odpadami jest ściśle uregulowane w przepisach prawa. Eksploatacja instalacji w której może powstać emisja, wymaga pozwolenia na wprowadzanie substancji lub energii do środowiska. Zdaniem organu taka sytuacja w ogólne nie powinna mieć miejsca na terenie stacji demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji i miejsca zbierania odpadów.

Jednocześnie podkreślono, że kontrola przeprowadzona przez pracowników Urzędu Marszałkowskiego, że na terenie (...) sp. z o.o. w (...), w miejscu przeznaczonym na stację demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji zalegały znaczne ilości odpadów zgromadzonych w sposób nieuporządkowany, tj. bez widocznych sektorów i możliwości ich identyfikacji. Na ww. placu znajdowały się w nieładzie nagromadzone elementy karoserii oraz metalowe beczki z których jedna była nieszczelna i do środowiska gruntowo - wodnego wyciekała substancja o wyglądzie oleju. Podniesiono - w kontekście nieprzestrzegania przez skarżącą zapisów decyzji z (...) stycznia 2016 r., że odpady zawierające substancje niebezpieczne winny być magazynowane w ściśle określonych i monitorowanych warunkach, a specyfika postępowania z nimi jest podyktowana koniecznością uniemożliwienia przedostawania się substancji niebezpiecznych do środowiska. Zauważono, że z przekazanej dokumentacji wynika, że spółka zgromadziła taką ilość odpadów nad którą nie panuje, gdyż o faktycznym prowadzeniu stacji demontażu czy profesjonalnym zbieraniu odpadów nie może być mowy. Uznano, że wykonanie koniecznych prac i zaniechanie działalności spółki będzie służyło interesowi społecznemu, rozumianemu jako brak wpływu na środowisko lub życie i zdrowie "osób prywatnych" odpadów zgromadzonych przez spółkę. Wobec celu jakiemu przyświecają przepisy przytoczone przez Marszałka w zaskarżonej decyzji, w interesie społecznym będzie jak najszybsze zaprzestanie działalności skarżącej w takiej formie. Z tych względów organ II instancji utrzymał w mocy decyzję w części dotyczącej cofnięcia skarżącej uprawnień na prowadzoną działalność. Wobec upływu, w toku postępowania odwoławczego, terminu określonego w decyzji organu I instancji wykonania obowiązku usunięcia odpadów i negatywnych skutków w środowisku lub szkód w środowisku, organ odwoławczy podzielając w pełni prawidłowość decyzji Marszałka, wyznaczył nowy termin wykonania obowiązków wynikających z zapisów zaskarżonej decyzji na dzień (...) grudnia 2018 r. Wskazał, że skarżąca nie dostrzega właściwego źródła swego obowiązku, czyli niewłaściwego korzystania z zezwolenia na zbieranie odpadów i dlatego wyjaśnił, że po upływie określonego w decyzji terminu, skarżąca obowiązana jest przedstawić organowi rezultat swoich działań w celu ustalenia stanu środowiska, a także zweryfikowania danych zawartych w kartach przekazania odpadów.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyły (...) spółka z o.o. w (...).

Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, zasądzenie kosztów postępowania zarzuciła naruszenie:

- art. 47 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach w zw. z art. 195 ust. 1 pkt 1 ustawy prawo ochrony środowiska poprzez ustalenie, że skarżący narusza warunki decyzji Marszałka Województwa (...) znak: (...), składowanie przez skarżącego odpadów zagraża życiu lub zdrowiu osób prywatnych i środowisku, jak również ustalenie zbyt krótkiego, nierealnego do wykonania terminu usunięcia odpadów i negatywnych skutków w środowisku lub szkód w środowisku,

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego i brak rozróżnienia poszczególnych praw i obowiązków jakie skarżący posiadał na podstawie decyzji Marszałka Województwa (...) znak: (...) oraz decyzji Starosty (...) znak: (...), co doprowadziło organ do przekonania, ze warunki drugiej z tych decyzji zostały naruszone, jak również uznanie, że spółka składuje na swoim terenie odpady niebezpieczne,

- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak uwzględnienia w uzasadnieniu skarżonej decyzji konkretnych punktów i warunków decyzji Marszałka Województwa (...) znak: (...), które zdaniem organu zostały przez spółkę naruszone, jak również brak sprecyzowania jakie negatywne skutki czy szkody w środowisku miałyby zostać przez spółkę spowodowane,

- art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 8 i 80 k.p.a. poprzez brak ustosunkowania się przez organ II instancji do wszystkich zarzutów odwołania,

- art. 54 i 55 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. prawo przedsiębiorców poprzez wszczęcie i prowadzenie w niniejszej sprawie postępowania z naruszeniem ww. przepisów,

- art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie podczas gdy w świetle powyższych zarzutów organ winien uchylić zaskarżoną decyzję w całości.

W uzasadnieniu skargi jej autor wskazał między innymi, że posiadał dwie niezależne od siebie decyzje administracyjne dotyczące odpadów tj. decyzję Marszałka Województwa (...) znak: (...) i decyzję Starosty (...) znak: (...) dot. zezwolenia na zbieranie odpadów i jego transport w której nie określono maksymalnej masy poszczególnych odpadów i maksymalnej masy wszystkich rodzajów odpadów, które mogą być magazynowane w tym samym czasie oraz które mogą być magazynowane w okresie roku. Analiza porównawcza obu decyzji posiadanych przez skarżącego wskazuje na różne sposoby magazynowania poszczególnych rodzajów odpadów. Według decyzji Marszałka odpady oznakowane kodem 20 01 36 magazynowane będą selektywnie w pojemnikach w magazynie odpadów, co różni się z decyzją wydaną przez Starostę, gdzie ten sam kod podlega innemu magazynowaniu tj.: w pojemnikach, z dopuszczeniem doraźnego gromadzenia na pryzmie na terenie utwardzonym i skanalizowanym lub w pryzmie pod zadaszeniem. Ten sam problem, zdaniem skarżącej spółki dotyczy i innych kodów odpadów np.: 17 01 83, 03 01 05, 03 03 01, 07 02 80, 15 01 02, 15 01 05, 16 01 03. Świadczy to o nierozróżnieniu przez organy obowiązków skarżącego w ramach poszczególnych zezwoleń, co leży u podstaw ich przekonania, że spółka nie przestrzega warunków wynikających z decyzji z (...).01.2016 r. Skarżący wskazał, że tylko kompleksowa analiza stanu faktycznego, polegająca na analizie stanu praw i obowiązków wynikających z obu decyzji dawałaby organowi podstawę do stwierdzenia, że warunki jednej z nich zostały naruszone. Podniósł, że ustalenia dokonane w decyzji (zaleganie znacznych ilości odpadów zgromadzonych w sposób nieuporządkowany: bez widocznych sektorów i możliwości ich identyfikacji, nieselektywne gromadzenie odpadów, wykrycie jednej nieszczelnej beczki z wyciekiem oleju) nie mogą jeszcze świadczyć o tym, że gromadzenie przez skarżącego odpadów powodowało jakiekolwiek zagrożenia czy niekorzystny wpływ na środowisko. Podniósł, że skarżący posiada zezwolenie na składowanie odpadów niebezpiecznych o określonych kodach w oparciu o obie ww. decyzje, ale zaprzecza by takie odpady znajdowały się na jego terenie, a organ nie wskazuje, które z odpadów przechowywanych przez spółkę można uznać za niebezpieczne. Nadto strona skarżąca wskazała, że jeszcze przed zawiadomieniem o wszczęciu postępowania wnosiła o przedłużenie terminu do usunięcia ewentualnych nieprawidłowości stojąc na stanowisku, że jest on zbyt krótki biorąc pod uwagę ilość odpadów do których usunięcia spółka została wezwana, ale organ nie przychylił się do jej wniosku, a termin do usunięcia nieprawidłowości powinien być realny, tzn. musi umożliwiać stronie wywiązanie się z nałożonych obowiązków w okolicznościach danej sprawy, co nie miało miejsca. Wskazano też, że część odpadów już wywieziono, dokonano też porządkowania terenu, zaniechano przyjmowania dodatkowych odpadów. Powołując się na zarzut naruszenia art. 54 i 55 ustawy z 6 marca 2018 r. prawo przedsiębiorców skarżąca podniosła, że bezskutecznie zwracała się do organu o przesunięcie terminu rozpoczęcia kontroli powołując się na prowadzoną już kontrolę PIP (której termin zakończenia ustalono na 3 sierpnia 2018 r.) oraz postępowanie w sprawie wydania decyzji nakazującej usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania wszczęte przez Urząd Miejski w (...) (którego przewidywany termin zakończenia ustalono na 10 sierpnia 2018 r.), a czas trwania wszystkich kontroli w jednym roku kalendarzowym nie powinien przekraczać 18 dni roboczych.

Do skargi dołączono umowę z (...).11.2018 r. w której skarżący zleca do wykonania usługę odbioru i zagospodarowania odpadów w ilości 500 ton z możliwością zwiększenia, o kodach wskazanych w umowie, z nieruchomości i placów na terenie skarżącej spółki wraz z transportem odpadu, sporządzeniem i przekazywaniem skarżącej sprawozdań.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), przy czym zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu administracji ani naruszenia norm prawa materialnego, ani też naruszenia przepisów postępowania, które uzasadniałoby uwzględnienie skargi. Przeprowadzona pod względem zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do oceny, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu podlegała decyzja Ministra Środowiska w przedmiocie cofnięcia bez odszkodowania pozwolenia na wytwarzanie odpadów, zezwolenia na przetwarzanie odpadów w stacji demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz zezwolenia na zbieranie odpadów oraz orzekająca reformatoryjnie, po uchyleniu w tej części decyzji organu I instancji z (...) września 2018 r., co do terminu w którym skarżąca jest obowiązana do usunięcia odpadów i negatywnych skutków w środowisku lub szkód w środowisku w ramach prowadzonej działalności objętej tym zezwoleniem i ustalająca nowy termin na 31 grudnia 2018 r.

Materialnoprawną podstawę kwestionowanej decyzji stanowił przepis art. 195 ust. 1 pkt 1 P.o.ś., zgodnie z którym pozwolenie może zostać cofnięte bez odszkodowania, jeżeli eksploatacja instalacji jest prowadzona z naruszeniem warunków pozwolenia, innych przepisów ustawy lub ustawy o odpadach oraz art. 47 ust. 1- 3 i 5 ustawy o odpadach.

Stosownie do art. 183 ust. 2 P.o.ś., o cofnięciu pozwolenia orzeka organ właściwy do wydania pozwolenia. Podlegające cofnięciu pozwolenie na wytwarzanie odpadów dotyczy m.in. stacji demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji, która kwalifikowana jest jako przedsięwzięcie mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. Pozwolenie zostało wydane w pierwszej instancji przez Marszałka Województwa (...) (art. 378 ust. 2a P.o.ś.), który również był organem właściwym do cofnięcia pozwolenia.

Decyzja w sprawie pozwolenia na wytwarzanie odpadów uwzględnia zbieranie odpadów oraz przetwarzanie odpadów, zgodnie z art. 45 ust. 4-6 powoływanej wcześniej ustawy o odpadach, przy czym w ustawie tej określone są zasady gospodarowania odpadami, zawarte m.in. w art. 21 ust. 1 zakazującym mieszania odpadów niebezpiecznych z innymi odpadami, art. 23 ust. 1 nakazującym selektywne zbieranie odpadów, a także w art. 26 ust. 1, nakazującym niezwłoczne usunięcie odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do ich magazynowania.

Zauważyć dodatkowo trzeba, że przepis art. 47 ust. 1 ustawy o odpadach stanowi, że jeżeli posiadacz odpadów, który uzyskał zezwolenie na zbieranie odpadów lub zezwolenie na przetwarzanie odpadów, narusza przepisy ustawy w zakresie działalności objętej zezwoleniem lub działa niezgodnie z wydanym zezwoleniem, właściwy organ wzywa go do niezwłocznego zaniechania naruszeń, wyznaczając termin usunięcia nieprawidłowości. W przypadku gdy posiadacz odpadów, mimo wezwania, nadal nieprawidłowo gospodaruje odpadami, organ cofa to zezwolenie, w drodze decyzji, bez odszkodowania, o czym stanowi ust. 2 tego artykułu. Cofnięcie zezwolenia o którym mowa w ust. 1 (...) powoduje zakończenie działalności objętej tym zezwoleniem (ust. 3). Posiadacz odpadów, któremu cofnięto zezwolenie, jest obowiązany do usunięcia odpadów i negatywnych skutków w środowisku i ich naprawie, w ramach prowadzonej działalności objętej tym zezwoleniem, na własny koszt, w terminie wskazanym w decyzji, o której mowa w ust. 2. Przepisy art. 26 ust. 4 i 5 stosuje się odpowiednio (ust. 5).

Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu, warunki wynikające z udzielonego pozwolenia, a także zasady gospodarowania odpadami określone w ustawie o odpadach, zostały w niniejszej sprawie naruszone.

I tak, w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniach 14 - 29 czerwca 2018 r. przez Urząd Marszałkowski Województwa (...) stwierdzono naruszenie warunków decyzji Marszałka Województwa (...) z dnia (...).01.2016 r., to jest:

1. Naruszenie pkt III.4 ppkt 1 ww. decyzji, pkt III.4 pkt 5 ww. decyzji - zbieranie odpadów prowadzone na terenie stacji demontażu pojazdów. Działalność w zakresie zbierania odpadów uniemożliwia funkcjonowanie instalacji do demontażu pojazdów.

2. Naruszenie pkt III.4 ppkt 2 ww. decyzji - miejsca magazynowania poszczególnych rodzajów odpadów nie były wydzielone, oznakowane nazwą i kodem odpadu. Odpady magazynowane nieselektywnie, w sposób nieuporządkowany.

3. Naruszenie pkt III.4 ppkt 3 ww. decyzji - ilość magazynowanych odpadów przekracza pojemności magazynowe, a sposób magazynowania odpadów może powodować zanieczyszczenie środowiska.

4. Naruszenie pkt I.5 ppkt 2 ww. decyzji - wytwarzane odpady nie były magazynowane w miejscach wydzielonych, specjalnie na ten cel przeznaczonych, oznakowanych nazwą i kodem odpadu; w sposób selektywny uniemożliwiający ich zmieszanie oraz zabezpieczający środowisko wodne i gruntowe przed zanieczyszczeniem. Na placu wchodzącym w skład "stacji demontażu pojazdów" pośród sterty odpadów widoczne elementy karoserii pojazdów, metalowe beczki z widocznym znacznym wyciekiem oleju.

5. Naruszenie pkt I.5 ppkt 2 oraz pkt II.5 ppkt 3 ww. decyzji - miejsca magazynowania płynnych odpadów nie wyposażone w pojemnik z sorbentem pozwalającym na usuwanie ew. wycieków i rozchlapek. Miejsca magazynowania odpadów łatwopalnych i palnych nie wyposażone w urządzenia gaśnicze.

6. Brak oznaczenie sektorów, brak dostępu do stacji demontażu i jej wyposażenia, a co za tym idzie możliwości skontrolowania wyposażenia i stanu sektorów.

7. Brak w decyzji Marszałka Województwa (...) zezwolenia na zbieranie odpadów o kodach: 12 01 05, 19 12 12, a jeżeli odpady były zbierane na podstawie decyzji innego organu działalność w tym zakresie winna być prowadzona w innym oznaczonym do tego miejscu.

Kontrola (...) WIOŚ z 25 lipca - 2 sierpnia 2018 r. też wykazała, że spółka nie dotrzymywała warunków pozwolenia na wytwarzanie odpadów uwzględniającego zbieranie odpadów i ich wytwarzanie. W wyj wyniku WIOS nakazał: niedopuszczanie do spalania odpadów w kotłowni, oznakowanie miejsc magazynowania odpadów, magazynowanie odpadów na terenie utwardzonym i zabezpieczenie ich przed wpływem warunków atmosferycznych, selektywne magazynowanie odpadów oraz niedopuszczenie do przyjmowania kodów odpadów nie uwzględnionych w decyzji Marszałka z (...) stycznia 2016 r.

Kolejna kontrola przeprowadzona w dniach 17 - 24 sierpnia 2018 r. mająca na celu sprawdzenie wykonania wezwania skierowanego do skarżącej z 25 czerwca 2018 r. do zaniechania naruszeń przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach w zakresie działalności objętej pozwoleniem na wytwarzanie odpadów, zezwoleniem na przetwarzanie i zbieranie odpadów, respektowania zapisów decyzji Marszałka z (...) stycznia 2016 r. wykazała, że nadal na terenie całego zakładu w nieprzystosowanych do tego miejscach zalegają sterty, hałdy odpadów (m.in. tworzywa sztuczne, odzież, papier, tektura, inne odpady palne). Odpady magazynowane są zatem w dalszym ciągu w sposób nieselektywny, nieoznakowany nazwą ani kodem odpadu - niezgodnie z zapisami decyzji z (...).01.2016 r., w ilości przekraczającej pojemności magazynowe. Nadal na terenie, na którym miała być zlokalizowana stacja demontażu zalegały znaczne ilości odpadów: tworzyw sztucznych, odzieży, odpadów wielkogabarytowych. Nadal brak widocznych sektorów, ich wyposażenia, a odpady uniemożliwiały zidentyfikowanie poszczególnych sektorów stacji demontażu. Nie usunięto odpadów z terenu stacji demontażu pojazdów, brakowało nadal wagi, nie usunięto wycieku oleju. Stwierdzono rozpoczęte porządkowanie terenu: część odpadów z trzech placów zsunięto, niewielką część odpadów przykryto plandekami, natomiast miejsca magazynowania odpadów w dalszym ciągu nie zostały wyznaczone i oznakowane. Żadne odpady nie zostały wywiezione - brak dokumentów potwierdzających przekazanie odpadów - protokół kontroli z 24 sierpnia 2018 r.

W świetle powyższego uprawnionym było, w ocenie Sądu, przyjęcie tak jak to uczyniły organy, że skarżąca spółka mimo wezwania do zaniechania naruszeń w toku postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia na przetwarzanie odpadów, nadal naruszała przepisy ustawy o odpadach i zapisy decyzji z (...).01.2016 r. nie stosując się do wezwania. W tej sytuacji zaistniały przesłanki do cofnięcia zezwolenia w myśl art. 47 ust. 2 ustawy o odpadach i art. 195 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska. Znamiennym jest, że skarżąca w toku kontroli nie kwestionowała jej wyników oraz wezwania Organu I instancji do zaniechania naruszeń i podjęcia innych działań szczegółowo wymienionych w wezwaniu, kontestowała jedynie wyznaczony termin wykonania wezwania.

Zdaniem Sądu, prawidłowo stwierdził organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że z ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie wynika, iż skarżąca Spółka nie dotrzymywała warunków pozwolenia na wytwarzanie odpadów, obejmującego zbieranie i przetwarzanie odpadów, jak to wskazano wyżej. Spółka nie zastosowała się również do skierowanego do niej wezwania do usunięcia naruszeń warunków pozwolenia, bowiem nie jest sporne, że nie usunęła odpadów gromadzonych w innych miejscach niż wskazanych w pkt III ww. decyzji Marszałka z (...).01.2016 r., nie usunęła zmagazynowanych odpadów przekraczających pojemności magazynowe, nie uporządkowała, nie wyznaczyła i oznakowała miejsc magazynowania odpadów zgodnie z zapisami decyzji, nie usunęła odpadów z terenu stacji demontażu, nie przedłożyła dokumentów, w tym kart przekazania odpadów do stosownych instalacji, co skutkowało wydaniem decyzji o cofnięciu pozwolenia na wytwarzanie odpadów, uwzględniającego zbieranie odpadów oraz ich przetwarzanie. Prawidłowo również orzekł organ o zobowiązaniu strony skarżącej do usunięcia odpadów i negatywnych skutków w środowisku w ramach prowadzonej działalności objętej tym zezwoleniem. Konsekwencją cofnięcia ww. pozwolenia jest bowiem obowiązek usunięcia negatywnych skutków w środowisku - art. 47 ust. 5 ustawy o odpadach.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 47 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach nie zasługuje on na uwzględnienie. Zauważyć należy, że wyniki kontroli przeprowadzonej u skarżącej w sierpniu 2018 r., mającej na celu ustalenie czy wykonano wezwanie do zaniechania naruszeń z 25 czerwca 2018 r., były jednoznaczne. Stwierdzono wówczas, że zdecydowana większość zaleceń nie została wykonana. Potwierdzają to również przywołane wyżej wyniki kontroli WIOŚ. Zatem w sytuacji, gdy podmiot pomimo wezwania nie zastosuje się do niego, organ obowiązany jest do wydania decyzji o cofnięciu zezwolenia i decyzja w tym zakresie ma charakter związany. Stanowisko strony skarżącej odnośnie zbyt krótkiego, nierealnego terminu do usunięcia odpadów nie jest zasadne. Należy bowiem mieć na uwadze, że skarżąca od daty pojawienia się w obrocie prawnym decyzji Marszałka Województwa (...) z (...).01.2016 r. winna się do niej stosować i organizować swoją działalność w zgodzie z warunkami tego pozwolenia Odpowiadając na kolejny zarzut dotyczący naruszenia art. 7, 77 § 1 k.p.a. nie jest on zasadny. Eksponowana w skardze decyzja Starosty (...) nie została przedłożona do akt sprawy i nie może być przedmiotem oceny Sądu. Marginesowo jedynie wskazać trzeba, że skarżący twierdzi, że zdaniem organu warunki tej decyzji (Starosty (...)) zostały naruszone, co nie polega na prawdzie.

Odnośnie powołanych w odwołaniu zarzutów, uwag dotyczących nie prowadzenia przez spółkę stacji demontażu pojazdów w okresie zbierania odpadów, faktu, że elementy karoserii i metalowe beczki nie były wytworzone, zebrane przez (...) Sp. z o.o., nie były własnością skarżącego, zostały pozostawione przez inny podmiot zauważyć trzeba, że odpowiedzialność posiadacza pojazdów ma charakter obiektywny i opiera się na zasadzie bezprawności. Oznacza to, że dla zastosowania art. 47 u.o. wystarczające jest wykazanie, że posiadacz zachował się sprzecznie z obowiązującą normą prawną wyrażoną w tym przepisie. Tym samym wskazywanie przez skarżącego, że nie ponosi winy za stwierdzony stan pozostaje bez znaczenia dla podstaw uzasadniających cofniecie zezwolenia. Podmiot zajmujący się przetwarzaniem odpadów ma obowiązek zabezpieczenia składowiska odpadów w taki sposób, aby nie było możliwości ingerowania osób trzecich w działalność posiadacza odpadów. Nie jest zasadny zarzut, że w uzasadnieniu decyzji I instancyjnej występują sprzeczne informacje odnośnie usunięcia części odpadów z trzech placów, a następnie informacja, że żadne odpady z terenu zakładu nie zostały usunięte - zarówno w decyzji jak i protokole ponownej kontroli mowa jest o "zsunięciu" części odpadów, czego nie można utożsamiać z usunięciem, zatem nie ma miejsca zarzucana sprzeczność w decyzji organu I instancji. Wskazać należy, że w art. 33 ust. 1 u.o. określono obowiązki posiadacza odpadów, który obowiązany jest do postępowania z odpadami w sposób zgodny z zasadami gospodarki odpadami, o których mowa w art. 16-31 u.o., w tym do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsc nie przeznaczonych do ich magazynowania czy składowania. Niezastosowanie się do tego obowiązku stwarza stan niewypełnienia obowiązku uregulowanego przez prawo gospodarki odpadami, co stwarza ujemne skutki o jakich mowa w art. 47 ust. 2 u.o. Art. 47 u.o. zakłada konieczność rozliczenia się z obowiązków obciążających posiadacza odpadów, który uzyskał zezwolenie na zbieranie, przetwarzanie odpadów oraz narusza przepisy ustawy w zakresie działalności objętej zezwoleniem lub działa niezgodnie z wydanym zezwoleniem.

Odnośnie zarzutów naruszenia wskazanych w skardze przepisów ustawy Prawo przedsiębiorców wskazać należy, że i zakaz prowadzenia równocześnie więcej niż jednej kontroli (art. 54) i limit czasu trwania wszystkich kontroli organu w jednym roku kalendarzowym (art. 55) nie dotyczy sytuacji, gdy przeprowadzenie kontroli jest uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia, zdrowia lub środowiska. Taka sytuacja, taki wyjątek, ma miejsce w stanie faktycznym sprawy niniejszej. Nie można bowiem tracić z pola widzenia faktu, że postępowanie zainicjowane zostało pismem Burmistrza (...) z 12 kwietnia 2018 r. informującym o możliwym negatywnym oddziaływaniu na życie, zdrowie lub środowisko, a także treści wystosowanych przez WIOS zarządzeń pokontrolnych, jako konsekwencja kontroli z 25 lipca - 2 sierpnia 2018 r. Wskazać należy, że składowanie odpadów w miejscach nieprzeznaczonych do tego, pozbawionych zabezpieczeń, grożących przedostaniem się zanieczyszczeń i substancji szkodliwych do ziemi i wód gruntowych stanowią realne zagrożenie dla zdrowia mieszkańców i zwierząt. Wyposażenie techniczne stacji demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Gospodarki z 29 września 2010 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie minimalnych wymagań dla stacji demontażu oraz sposobu demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. z 2010 r. Nr 198, poz. 1317) winno zapewniać bezpieczeństwo i skuteczną ochronę środowiska przed skażeniem ziemi i wód, substancjami niebezpiecznymi znajdującymi się w demontowanych pojazdach. Działalność skarżącej spółki odbiega od zasad prowadzenia stacji demontażu i wymaganego wyposażenia poszczególnych jej sektorów, stanowi miejsce niezgodnego z prawem składowania odpadów. Zauważyć należy, że w świetle treści przepisów dotyczących ochrony środowiska dbałość o dobry stan środowiska naturalnego i jego ochrona powinny leżeć we wspólnym interesie całego społeczeństwa. Również skarżący, jako prowadzący ww. działalność zobowiązany jest zapobiegać negatywnemu oddziaływaniu jakie może powodować ta działalność - art. 6 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska.

Sąd nie dopatrzył się ponadto w działaniu organu administracji naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. W orzecznictwie przyjęty został pogląd, że jeżeli zachodzi potrzeba dokonania ustaleń, które mają służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu, Sąd powinien uchylić zaskarżoną decyzję i wskazać organowi zakres postępowania dowodowego, które organ ten powinien uzupełnić (por. wyrok NSA z dnia 25 września 2000 r. sygn. akt FSA 1/00, nie publ.). Taka sytuacja jednak nie zachodzi w niniejszej sprawie, gdyż organy tak pierwszej jak i drugiej instancji podjęły się wyjaśnienia elementów sprawy, mających znaczenie prawne i obligujących do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. W sposób wyczerpujący został zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, przy przeprowadzeniu koniecznych czynności wyjaśniających, zaś ocena okoliczności sprawy, wyrażona w zaskarżonej decyzji została sformułowana zgodnie z wymogiem art. 107 § 3 k.p.a. Nadto, strona skarżąca miała zapewniony w postępowaniu czynny udział, zgodnie z dyspozycją art. 10 § 1 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji wyroku - art. 151 p.p.s.a.

--1

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.