Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2092511

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 9 marca 2016 r.
IV SA/Wa 1955/15

UZASADNIENIE

Sentencja

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Stępkowska-Bigiej po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi A. L. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) kwietnia 2015 r. nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy

Uzasadnienie faktyczne

A. L. (skarżący) po doręczeniu mu postanowienia o odrzuceniu jego skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) kwietnia 2015 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji, zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy.

We wniosku z dnia 5 lutego 2016 r. wskazał, że domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Podał, że jest właścicielem domu - drewnianego budynku mieszkalnego " o powierzchni użytkowej 01 m2" oraz kawalerki o pow. 28,6 m2. Posiada także nieruchomość rolną o pow. 0,4000 ha. Podał, że otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 1700 zł. Wymienił następujące miesięczne wydatki: czynsz/opłaty za mieszkanie/media - 800-900 zł, leczenie (stałe leki) - 500 zł, ubezpieczenie - 100 zł.

Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 11 lutego 2016 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez:

a)

nadesłanie wyciągów z posiadanych przez niego rachunków bankowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy (z historią rachunku), ewentualnie oświadczenia o nieposiadaniu rachunków bankowych;

b)

nadesłanie dokumentu potwierdzającego wysokość świadczenia emerytalnego - na przykład odcinków wypłaty świadczenia z ostatnich miesięcy, bądź kopii decyzji właściwego organu emerytalno-rentowego o przyznaniu tego świadczenia,

c)

udokumentowanie wydatków ponoszonych na utrzymanie miesięczne (np. kopii faktur, rachunków),

e)

przedłożenie kopii dokumentów (rachunków) wskazujących wysokość stałych miesięcznych opłat związanych z eksploatacją mieszkania (czynsz), opłat za gaz i energię oraz dokumentów wskazujących wysokość innych stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania.

Skarżący przy piśmie z dnia 23 lutego 2016 r. nadesłał:

- wyciąg z rachunku bankowego,

- informację ze wspólnoty mieszkaniowej o miesięcznym wymiarze opłat związanych z utrzymaniem mieszkania,

- zaświadczenie z ZUS o wysokości świadczenia emerytalnego;

- rachunki za energię elektryczną;

- rachunki za gaz.

Ponadto oświadczył, że na wyżywienie wydaje ok. 600 zł miesięcznie a na leczenie 500 zł, czego jednak nie może udokumentować, ponieważ nie gromadził rachunków.

Rozpoznając wniosek zważono co następuje:

Przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 omawianego przepisu).

W rozpatrywanej sprawie, w ocenie referendarza sądowego wnioskodawca nie wykazał, aby w jego sytuacji uzasadnione było przyznanie mu prawa pomocy.

Należy mieć na uwadze, że wnioskodawca otrzymuje miesięcznie świadczenie emerytalne w wysokości 1910,33 zł netto. Skarżąc podał, że ponosi stałe wydatki, jednak kwota wymienionych wydatków nie wyczerpuje w całości dochodów uzyskiwanych z tytułu świadczenia emerytalnego. Wymienione przez niego wydatki obejmują opłatę za leki - ok. 500 zł miesięcznie, wyżywienie - ok. 600 zł, ubezpieczenie 100 zł. Skarżący wskazał co prawda we wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu PPF, że koszty utrzymania mieszkania (+media) wynoszą ok. 800-900 zł miesięcznie, jednakże z nadesłanych przez niego rachunków i informacji o opłatach za mieszkanie (obejmujących: fundusz eksploatacyjny, fundusz remontowy, abonament za wodomierze, wodę zimną, C.O., energię elektryczną, gaz) wynika, że wynoszą one ok. 324 zł. Należy zatem uznać, że koszty utrzymania mieszkania wynoszą właśnie ok. 330 zł, a nie jak wskazał skarżący we wniosku ok. 900 zł, tym bardziej, że nie wyjaśnił, z czego miałyby wynikać takie ponadprzeciętne opłaty za 28-metrowe mieszkanie, położone w D. Ponadto skarżący wskazał na formularzu PPF, że uzyskuje dochody w wysokości 1700 zł netto, tymczasem z zaświadczenia z ZUS oraz wpływów środków na rachunek bankowy wynika jednoznacznie, że wysokość świadczenia wynosi 1910,33 zł netto. Wreszcie należy podnieść, że z nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego (z okresu od.10 listopada 2015 r. do 22 lutego 2016 r.) wynika m.in., że saldo księgowe w dniu 10 listopada 2015 r. wynosiło 20.118,03 zł, natomiast po wypłacie w dniu 22 lutego 2016 r. kwoty 13.000 zł - saldo wyniosło 10 5697,66 zł.

W tej sytuacji, w ocenie referendarza sądowego, dochody uzyskiwane przez skarżącego pozwalają na takie zaplanowanie budżetu domowego, aby był w stanie wygospodarować środki na poniesienie związanych ze sprawą kosztów postępowania. Dodatkowo skarżący ma do dyspozycji środki zgromadzone na rachunku bankowym, w wysokości wielokrotnie przekraczającej wymagane opłaty.

Jeszcze raz podkreślić należy, że prawo pomocy przysługuje w wyjątkowych wypadkach. Należy podzielić pogląd zaprezentowany przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 24 lipca 1980 r. o sygn. akt I CZ 99/1980 (publ. LEX nr 8257), że dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu strona powinna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków, niebędących niezbędnymi dla utrzymania. Przyznanie przez sąd prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć zatem charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie. Udzielenie bowiem prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2011 r. o sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2011 r. o sygn. akt I FZ 26/11, publ. https://cbois.nsa.gov.pl). Instytucja prawa pomocy jest zatem wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza jednocześnie konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. W doktrynie oraz orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Jego celem jest bowiem zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia.

Biorąc pod uwagę dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie można stwierdzić, aby sytuacja materialna skarżącego była krytyczna i skoro strona posiada środki finansowe, powinna partycypować w kosztach postępowania.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.