Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1106706

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 22 listopada 2011 r.
IV SA/Wa 1701/11

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia Joanna Dziedzic (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie: po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Usługowo Handlowe "(...)" D. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Usługowo Handlowe "(...)" D. S. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia (...) sierpnia 2011 r. znak: (...) w przedmiocie kary pieniężnej postanawia: 1). zwolnić skarżącego od kosztów wpisu sądowego, 2). oddalić wniosek w zakresie pozostałych kosztów sądowych.

Uzasadnienie faktyczne

W skardze z dnia 12 września 2011 r. skarżący, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Usługowo Handlowe "(...)" D. S., zawarł wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Ze złożonego w dniu 14 września 2011 r. formularza wniosku wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką oaz małoletnią córką, pozostającą na jego utrzymaniu. Skarżący jest właścicielem domu w miejscowości P. wraz z działką o pow. 0,07 ha oraz działki budowlanej o pow. 0,09n ha, na której realizowana jest inwestycja w postaci hali o pow. 300 m2. Wnioskodawca wskazał, iż jego aktualna sytuacja materialna jest bardzo zła. Źródłem utrzymania wnioskodawcy jest działalność gospodarcza, z której w ostatnich dwóch latach skarżący nie osiągnął dochodów. Według oświadczenia skarżącego oraz informacji wynikającej z dokumentów dołączonych do wniosku, prowadzone przez skarżącego przedsiębiorstwo w 2009 r. poniosło stratę w wysokości 11.264,02 zł, natomiast do lipca 2011 r. strata firmy skarżącego wynosiła 130, 34 zł. Wnioskodawca wskazał, iż środki na prowadzenie działalności gospodarczej i bieżące utrzymanie czerpie z oszczędności zgromadzonych z wcześniejszych okresów oraz przyznanych mu kredytów.

Uzupełniając przedmiotowy wniosek skarżący nadesłał dokumenty źródłowe potwierdzające wysokość zaciągniętych kredytów oraz stan środków na kontach bankowych. Z nadesłanych dokumentów wynika, iż wnioskodawca w chwili obecnej spłaca trzy kredyty zaciągnięte w Banku (...) na łączną kwotę 200.000 zł. Jak wynika z przedłożonych do akt sądowych harmonogramów spłat, łączna wysokość miesięcznych rat kredytowych wynosi 3.460,70 zł. Saldo na rachunkach skarżącego w okresie ostatnich trzech miesięcy było stale ujemne. Ponadto, z nadesłanych dokumentów wynika, że od dnia 8 grudnia 2011 r. do dnia 5 października 2012 r. przyznana została skarżącemu do rachunku bieżącego linia kredytowa w wysokości od 59.000 zł do 49.000 zł miesięcznie.

Ze złożonego w dniu 15 listopada 2011 r. oświadczenia wynika, iż niezbędne wydatki w gospodarstwie domowym skarżącego wynoszą miesięcznie ok. 2.000 zł. Na wydatki te składają się: koszty opłaty za prąd (ok. 200-300 zł miesięcznie), gaz (65 zł miesięcznie), koszty opału (300-400 zł miesięcznie). Resztę wydatków stanowią koszty wyżywienia i ubrania. Pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym matka skarżącego utrzymuje się z renty rodzinnej w wysokości 922,64 zł. Skarżący otrzymuje alimenty na rzecz swojej małoletniej córki w wysokości 150 zł miesięcznie.

Rozpoznając wniosek skarżącego należy stwierdzić, że zasługuje on na częściowe uwzględnienie.

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J.P. Tarno, Prawo..., str. 320). Ponadto stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.) ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej.

Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami.

Rozważając w pierwszej kolejności zasadność przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów wpisu sądowego należy stwierdzić, że wniosek w tym zakresie zasługuje na uwzględnienie.

Trzeba zważyć, że w chwili obecnej na wnioskodawcy ciążą obowiązek poniesienia kosztów sądowe w postaci stosunkowego wpisu od skargi, który w niniejsze sprawie wynosi 1.500 zł (§ 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221 poz. 2193)).

Złożone przez wnioskodawcę oświadczenie co do źródeł i wysokości uzyskiwanych dochodów wskazuje, iż sytuacja materialna skarżącego jest trudna. Jak wynika z nadesłanych dokumentów, prowadzone przez skarżącego przedsiębiorstwo pod nazwą Przedsiębiorstwo Usługowo Handlowe "(...)" D. S., w bieżącym roku oraz roku ubiegłym wykazało stratę w wysokości odpowiednio 11.264,01 zł- 2010 r. i 130, 34 zł do dnia1 lipca 2011 r. Ze złożonych przez skarżącego oświadczeń oraz nadesłanych dokumentów wynika, iż jedynym dochodem rodziny wnioskodawcy jest renta matki skarżącego w wysokości 922,64 zł oraz alimenty małoletniej córki w wysokości 150 zł. Ponadto należy mieć na uwadze, iż wnioskodawca ponosi stałe koszty z tytułu zaciągniętych kredytów, w łącznej wysokości 3.460,70 zł. Powyższe okoliczności dają podstawę do uznania, iż skarżący wykazał, iż spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów wpisu sądowego.

Rozpoznając natomiast wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z pozostałych kosztów sądowych należy stwierdzić, że nie zasługuje on na uwzględnienie.

Oceniając sytuację majątkową wnioskodawcy uwzględnić bowiem należy fakt, iż skarżącemu do dnia 5 października 20112 r. przyznany został kredyt w rachunku bieżącym w wysokości ponad 50. 000 zł miesięcznie. Ponadto z nadesłanych dokumentów wynika, iż pomimo straty jaką odnotowała firma skarżącego w ostatnich dwóch latach kalendarzowych, D. S. spłaca systematycznie zaciągnięte zobowiązania kredytowe, co oznacza, że dysponuje on środkami finansowymi. Pomimo zatem comiesięcznych wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem i spłatą zaciągniętych kredytów należy uznać, iż skarżący jest w stanie wygospodarować środki na opłacenie pozostałych kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu, którymi może zostać w przyszłości obciążony. Do kosztów tych należy zaliczyć koszt ewentualnego wpisu od zażalenia w wysokości 100 zł, ewentualny koszt wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w wysokości 100 zł, oraz ewentualne koszty związane z wniesieniem skargi kasacyjnej (750 zł).

W niniejszej sprawie zostały wzięte pod uwagę konieczne koszty utrzymania rodziny skarżącego, jednak fakt posiadania przez niego działalności gospodarczej, która pomimo złej kondycji finansowej w bieżącym roku uzyskała większe przychody niż w roku ubiegłym, oraz możliwości zaciągania kredytów, które są wydatkowane również na inne potrzeby (choć ważne) - niż tylko na konieczne utrzymanie, nie pozwala na przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z całości kosztów sądowych.

Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.