IV SA/Wa 1156/19 - Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2865229

Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2019 r. IV SA/Wa 1156/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Anita Wielopolska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi (...) sp. z o.o. z siedzibą w (...) na uchwałę Rady Miejskiej w (...) z dnia (...) maja 2017 r. nr (...) w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: odrzucić skargę.

Uzasadnienie faktyczne

W piśmie z dnia 27 lutego 2019 r. G. sp. z o.o. z siedzibą w R. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem, wniosła za pośrednictwem organu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na uchwałę Rady Miejskiej w Z. z dnia (...) maja 2017 r. nr (...) w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla miejscowości R.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności ma obowiązek zbadać dopuszczalność jej wniesienia, w tym dochowania przez stronę skarżącą wymogów wniesienia skargi, określonych w przepisach szczególnych.

W rozpoznawanej sprawie skarga została wniesiona w trybie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 506), który uprawnia każdego, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, do zaskarżenia uchwały lub zarządzenia do sądu administracyjnego. Takie brzmienie powołany przepis otrzymał z dniem 1 czerwca 2017 r. na mocy art. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935). Do dnia 1 czerwca 2017 r. przepis art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym miał następujące brzmienie: "Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.". Jednocześnie, stosownie do art. 17 ust. 2 ustawy nowelizującej, nowe brzmienie tego przepisu stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest uchwała Rady Miejskiej w Z. z dnia (...) maja 2017 r. W sprawie tej ma zatem zastosowanie przepis art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym w brzmieniu obowiązującym do 1 czerwca 2017 r. Wniesienie skargi na tę uchwałę należało więc poprzedzić wezwaniem Rady do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia. Obowiązek uprzedniego wezwania organu do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia przed wniesieniem skargi, wynikający z art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym został zniesiony bowiem tylko co do aktów dokonanych począwszy od 1 czerwca 2017 r.

Z treści przepisu art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - w brzmieniu obowiązującym przed 1 czerwca 2017 r. - wynika, że koniecznym warunkiem formalnym do skutecznego wniesienia skargi jest uprzednie wezwanie organu gminy, który wydał zaskarżoną uchwałę, do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego, dokonanego przez wydanie zaskarżonego aktu. Nie można instytucji wezwania, o której mowa w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym traktować jako czynności niewywołującej żadnych skutków prawnych, która może być powtarzana wielokrotnie bez ograniczeń. Takie rozumienie wezwania stawiałoby wnoszących skargi, na podstawie przepisów przewidujących skierowanie wezwania do usunięcia naruszenia prawa, w pozycji bardziej uprzywilejowanej, niż inne podmioty wnoszące skargi na podstawie innych przepisów, a w konsekwencji byłoby sprzeczne z konstytucyjną zasadą równości wszystkich podmiotów wobec prawa. Nie ulega przy tym wątpliwości, że ilekroć przepisy stanowią o środkach odwoławczych (art. 108 § 1 k.p.a., art. 125 § 1 k.p.a., art. 127 § 1 k.p.a., art. 129 § 1 k.p.a., art. 130 § 1 i 2 k.p.a., art. 141 § 1 k.p.a.), dotyczą one prawa określonego podmiotu (strony) do jednokrotnego wniesienia danego środka (odwołania, zażalenia) od konkretnego aktu administracyjnego (decyzji, postanowienia). Nie ulega wątpliwości, że w demokratycznym państwie prawa, wezwanie do usunięcia naruszenia jest czynnością prawną przysługującą konkretnemu podmiotowi w stosunku do określonej uchwały jednokrotnie. Sąd podziela pogląd wyrażony w postanowieniu wydanym w składzie 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2002 r., sygn. akt OSA 2/02 (dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), że wezwanie do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia określone w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym jest czynnością prawną, która przysługuje danemu podmiotowi w stosunku do określonej uchwały jednokrotnie, a następne pisma w tej samej sprawie, pochodzące od tego samego podmiotu, nie są wezwaniami w rozumieniu tego przepisu. W orzecznictwie podkreśla się, że wezwanie, o którym mowa w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym jest surogatem środka odwoławczego w postępowaniu administracyjnym. Wezwanie to jest czynnością procesową powodującą wszczęcie postępowania mającego na celu kontrolę uchwały rady gminy lub zarządzenia organu wykonawczego gminy pod względem ich zgodności z prawem. Nie można instytucji wezwania, o której mowa w powoływanym art. 101 ust. 1 powołanej ustawy traktować jak czynności niewywołującej żadnych skutków prawnych, mogącej być powtarzaną wielokrotnie bez ograniczeń. Taki pogląd pozbawiałby wezwanie znaczenia prawnego i powodowałby destabilizację obrotu prawnego. Przyjęcie poglądu, że ten sam podmiot może wielokrotnie składać to samo wezwanie do tego samego organu w tej samej sprawie, dotyczące tej samej uchwały, stałoby w sprzeczności z art. 21 ust. 1 Konstytucji i przewidzianą w nim zasadą równości wszystkich podmiotów wobec prawa, jak i z art. 78 Konstytucji. Mechanizm ograniczający możliwość dokonywania wielokrotnego wzywania do usunięcia naruszenia prawa nie wynika wprost z przepisów ustawy o samorządzie gminnym, ale jest on konsekwencją konstytucyjnej zasady równości wszystkich podmiotów wobec prawa, a jego istnienie nie jest w żaden sposób kwestionowane tak w doktrynie, jak i orzecznictwie (por. postanowienia NSA: z dnia 6 lipca 2010 r., sygn. II OSK 1199/10, z dnia 26 lutego 2010 r., sygn. II OSK 289/10, z dnia 16 grudnia 2008 r., sygn. II OSK 552/08, z dnia 24 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2/12, z dnia 24 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 545/15, dostępne na wskazanej wyżej stronie internetowej). Przyjęcie poglądu, że ten sam podmiot może wielokrotnie składać to samo wezwanie do tego samego organu i co należy podkreślić w tej samej sprawie, dotyczącej tego samego aktu, byłoby sprzeczne z konstytucyjną zasadą równości wszystkich podmiotów wobec prawa, wyrażoną w art. 32 ust. 1, jak i z przepisem art. 78 Konstytucji RP.

Nie ulega wątpliwości, że wezwanie jest czynnością procesową (formalną), powodującą wszczęcie postępowania mającego na celu zmianę (uchylenie) uchwały lub zarządzenia właściwego organu jednostki samorządu terytorialnego. Wezwanie organu do samokontroli aktu konkretyzuje podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone i akt będącą tego przyczyną. Organ, do którego wniesiono wezwanie może je uwzględnić lub też zachować się biernie. Skoro instytucja wezwania do usunięcia naruszenia prawa jest surogatem środków zaskarżenia, o jakich mowa w art. 52 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to nie można instytucji wezwania do usunięcia naruszenia prawa traktować jak czynności niewywołującej żadnych skutków prawnych, która może być powtarzana wielokrotnie i bez ograniczeń.

W niniejszej sprawie termin do wniesienia skargi winien być liczony od daty pierwszego wezwania do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia, co miało miejsce w dniu 19 marca 2018 r. Organ udzielił odpowiedzi na to wezwanie w piśmie z 26 marca 2018 r., które zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 30 marca 2018 r. Wobec tego trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi liczony od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie upływał z dniem 30 kwietnia 2018 r. Tymczasem pierwsza skarga na przedmiotową uchwałę wniesiona została przez skarżącą w dniu 24 lipca 2018 r. i zarejestrowana została pod sygn. akt IV SA/Wa 3149/18, a następnie skarga ta została odrzucona postanowieniem Sądu z dnia 18 lutego 2019 r. jako wniesiona z uchybieniem ustawowego terminu. Postanowienie to nie zostało zaskarżone i uzyskało walor prawomocności od dnia 2 marca 2019 r.

Rozpoznawana skarga jest drugą, identyczną skargą skarżącej Spółki wniesioną na tę samą uchwałę, zaskarżoną w tym samym zakresie jak w sprawie IV SA/Wa 3149/18. Ponowne wniesienie przez pełnomocnika skarżącej w piśmie z dnia 9 stycznia 2019 r. wezwania do usunięcia naruszenia interesu prawnego i uprawnienia przedmiotową uchwałą, nie mogło otworzyć skarżącej drogi do skutecznego złożenia kolejnej skargi w trybie art. 101 ust. 1 o samorządzie gminnym na zaskarżoną już wcześniej w identycznym zakresie przez skarżącą uchwałę Rady Miejskiej w Z. z dnia (...) maja 2017 r. nr (...).

Stwierdzić zatem należy, że wezwanie do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia przysługuje stronie tylko raz, a skarga wniesiona w następstwie powtórnego wezwania do usunięcia naruszenia prawa jest spóźniona, wobec czego należy orzec o jej odrzuceniu.

Z uwagi na powyższe Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.