Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 16 marca 2005 r.
IV SA/Wa 1000/04

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec.

Sędziowie WSA: Łukasz Krzycki, Krystyna Napiórkowska (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2005 r. sprawy ze skargi B. J. i Z. J. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) września 2004 r. Nr (...) w przedmiocie nieważności orzeczenia o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem

1.

uchyla zaskarżoną decyzję,

2.

zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz Z. J. kwotę 455 (czterysta pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia (...) września 2004 r. znak (...) po rozpoznaniu wniosków Z. J. i B. J. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia (...) lipca 2004 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności zarządzenia Ministra Skupu nr (...) z dnia (...) kwietnia 1955 r. ustanawiającego przymusowy zarząd państwowy nad młynem w O. Podstawą ustanowienia przymusowego zarządu był art. 2 dekretu z dnia 16 grudnia 1928 r. (Dz. P. RP Nr 21, poz. 67).

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że na podstawie art. 3 ust. 1 ww. dekretu zarządem państwowym mogły być objęte m.in. przedsiębiorstwa przemysłowe, których utrzymanie w ruchu puszczenie w ruch leży w interesie państwa. Dla ustanowienia przymusowego zarządu państwowego wymagane było zaistnienie szczególnych okoliczności tzn. ustanie działalności przedsiębiorstwa lub stan zagrożenia ustania tej działalności oraz istnienie interesu państwa w utrzymaniu jego działalności. W ocenie organu w omawianym przypadku istniał stan zagrożenia ustania działalności młyna stanowiącego własność S. i M. J., M. Ż. i S. Z.

Organ wskazał, że jak wynika z protokołu oględzin młyna sporządzonego w dniu (...) listopada 1954 r. młyn znajdował się ogólnie w złym stanie technicznym, wymagał on kapitalnego remontu oraz wymiany generatora. Ponadto młyn był wykorzystywany tylko w części, gdyż faktyczny przemiał wynosił około dwóch ton na dobę, a tymczasem zdolność przerobowa młyna wynosiła 12 ton zboża na dobę.

Odnosząc się do wniosku Z. J. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia (...) października 1963 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, iż badanie zasadności przejęcia młyna na własność państwa byłoby możliwe dopiero w przypadku stwierdzenia nieważności ustanowienia przymusowego zarządu nad młynem, gdyż przejęcie na własność państwa dotyczyło tylko obiektów, w których ustanowiono przedmiotowy zarząd państwowy.

Skargę na powyższą decyzje wnieśli Z. J. i B. J., zarzucając naruszanie przepisów prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię, a w szczególności art. 1 ust. 3 dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego. Zdaniem skarżących zastosowanie przepisów ww. dekretu do małych zakładów o charakterze lokalnym, takich jak przedmiotowy młyn w O. wychodzi poza cele przepisów dekretu i pozostaje z nimi w rażącej sprzeczności. Brak było także faktycznych przesłanek zezwalających na przejęcie młyna, gdyż młyn ten działał, miał wysokie jak na owe czasy zatrudnienie, obsługiwał kilka okolicznych gromad i dwie spółdzielnie produkcyjne, zaś wartość urządzeń młyna była znaczna, a stopień zużycia tych urządzeń nie przekraczał 60%, prawie wszystkie maszyny były czynne, roczny przemiał zboża wynosił 534 tony.

Ponadto skarżący Z. J. podniósł, że decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie odnosi się zupełnie do tej części wniosku, która zawiera żądania stwierdzenia nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia (...) października 1963 r. wydanego na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 25 lutego 1952 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego w zarządzie państwa, a tym samym organ dopuścił się naruszenia przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 104 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn od podanych przez stronę skarżącą.

Zgodnie z art. 1 ust. 3 dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego (Dz. Pr. RP Nr 21, poz. 67 ze zm.) przymusowy zarząd państwowy mógł być ustanawiany nad przedsiębiorstwami przemysłowymi, których utrzymanie w ruchu lub puszczenie w ruch oraz posiadłościami ziemskimi, których zabezpieczenie i zagospodarowanie leżało w interesie państwa.

Zatem dla ustanowienia przymusowego zarządu państwa wymagane było zaistnienie szczególnej okoliczności, tzn. powstania stanu zagrożenia ustania działalności młyna.

Dekret miał bowiem na celu pozyskiwanie lub utrzymywanie środków służących zaspokajaniu potrzeb materialnych społeczeństwa i ochronę mienia.

W niniejszej sprawie, jak wynika to z ustaleń organu nadzoru przedmiotowy młyn w chwili ustanowienia przymusowego zarządu był czynny, tzn. dokonywano w nim przemiału zboża. Nic nie wskazywało na konieczność wyłączenia go z produkcji. W młynie, w chwili wprowadzenia zarządu państwowego znajdowało się ponad 2,5 tony zboża do przemiału (żyta i pszenicy), 23 tony koksu. Prowadzone były księgi przemiałowe i wszelka dokumentacja związana z prowadzeniem młyna (raporty przemiałowe, bankowe), aż do chwili faktycznego przekazania obiektu państwowemu zarządcy. Wynika to wprost z załączników do protokołu z przebiegu czynności związanych z wprowadzeniem zarządu państwowego, sporządzonego w dniu (...) kwietnia 1955 r., który został załączony do akt administracyjnych sprawy.

Z kolei z protokołu oględzin młyna, dokonanych w dniu (...) listopada 1954 r. przez osoby działające z upoważnienia Dyrektora Rejonowego Przedsiębiorstwa Młynów Gospodarczych w K. wynika, że w młynie tym zatrudnionych było 6 osób, w tym jako siły najemne - 5 osób i właściciel M. J. Treść dokumentu tego wskazuje, że z młyna korzystało kilka gromad (B., H., M., M., R., S., C., C.) razem ok. 3200 ludności, PGR i dwie spółdzielnie produkcyjne. Określając zakres podmiotów, które z usług młyna mogą korzystać, napisano w protokole tym cyt. "jak wyżej". W takim stanie rzeczy, twierdzenie, iż zarząd przymusowy wprowadzony został celem należytego wykorzystania mocy przemiałowej zboża przez przedmiotowy młyn, wskazuje, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, 77 i 80 k.p.a.

W myśl ogólnych zasad postępowania administracyjnego organy administracji powinny podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.) i w tym celu obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), a następnie ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.), zaś wynik tej oceny powinien znaleźć prawidłowe odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 1 i 3 k.p.a.).

Tymczasem w niniejszej sprawie podjęte przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozstrzygnięcie, w zestawieniu ze zgromadzonym materiałem dowodowym budzi poważne wątpliwości, zarówno w świetle treści powołanego wyżej protokołu z dnia (...) kwietnia 1955 r. jak również protokołu oględzin młyna z dnia (...) listopada 1954 r., czy faktycznie powstał stan zagrożenia ustania działalności młyna.

W ocenie Sądu zebrane w sprawie dokumenty nie pozwalają na stwierdzenie, iż zachodzą przesłanki wynikające z art. 1 ust. 3 wyżej cytowanego dekretu.

Organ rozpoznając sprawę ponownie rozważy czy istnieją jakieś inne dowody, które wskazywałyby, że przedmiotowy młyn wymagał ustanowienia przymusowego zarządu Państwa i czy akurat ten młyn był zakładem mającym szczególne znaczenie dla kraju.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 wyżej cyt. ustawy.