Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu
z dnia 5 października 2004 r.
IV SA/Po 894/04

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: As.sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 października 2004 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia (...) czerwca 2004 r. Nr (...) w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich;

I.

uchyla zaskarżoną decyzję,

II.

zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. (-) D.Rzyminiak-Owczarczak Jf

Uzasadnienie faktyczne

Składając wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich A. K. dokumentował swój pobyt wraz z rodzicami w obozie w Strasshof (Austria) w okresie od (...) maja 1943 r. do (...) sierpnia 1943 r. oraz w miejscowości Siegerstorf (Austria), gdzie jego ojciec skierowany został do pracy przymusowej w fabryce gumy. Do wniosku A. K. załączył kserokopie ankiet nr (...)oraz (...)wypełnionej przez niego oraz jego ojca E. K. celem otrzymania dowodu osobistego w dniu (...) maja 1952 r., deklarację członkowską przystąpienia do Związku Solidarności Polskich Kombatantów Region W., rekomendację tego Związku, własnoręcznie spisany życiorys, kserokopie dokumentów wystawionych przez władze III Rzeszy - Arbeitsbusch fűr Auslander, zawierającej wpisy dotyczące pracy jego ojca w fabryce w Siegerstorf.

Decyzją z dnia (...) marca 2004 r. nr (...)Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (zwany dalej Kierownikiem Urzędu) działając na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42 poz. 371 z późn. zm.) odmówił przyznania A. K. uprawnień kombatanckich z wnioskowanego tytułu podlegania represjom wojennym - przebywania w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby osadzone w tych miejscach pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu wyjaśnił, że strona nie przedstawiła dostatecznych dowodów uzasadniających przyznanie uprawnień na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c powołanej ustawy o kombatantach (...). Organ wyjaśnił, iż deportacja do pracy przymusowej nie jest represją w rozumieniu przepisów tej ustawy, a sprawę tę reguluje ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej (Dz. U. Nr 87 poz. 295), i podlega rozpatrzeniu w innym postępowaniu, co wymaga złożenia odrębnego wniosku.

Składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy A. K. wniósł o zmianę decyzji, podnosząc, że z uwagi rodzaj represji, którym podlegał w czasie wojny, w sprawie zastosowanie ma art. 3 ustawy o kombatantach (...). Zarzucając Kierownikowi Urzędu powierzchowne rozpatrzenie jego wniosku, uzupełnił dotychczasowe wyjaśnienia podając, iż przed wywozem na teren Austrii został wysiedlony i przetrzymywany w obozie przejściowym w D. woj. W., skąd transportem kolejowym przetransportowany został do miejscowości Strasshof a.d. Nordbahn pod Wiedniem, a obóz ten był obozem zorganizowanym, pilnowanym przez straż, przeznaczonym dla osób narodowości rosyjskiej. A. K. wskazał, iż pobyt w tym obozie dokumentuje adnotacja oraz pieczęć zamieszczone w ojca Arbeitsbuch, na stronie 26. Wyjaśnił przy tym, iż nie jest w stanie udokumentować miesięcznego pobytu w obozie D.

Decyzją z dnia (...) czerwca 2004 r. nr (...)Kierownik Urzędu, działając na podstawie art. 127 § 3 i 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 6 ww. ustawy o kombatantach (...) utrzymał w mocy swoją pierwotną decyzję, wskazując, że wnioskujący powołuje się na pobyt w obozie przesiedleńczym w Dubnie oraz w Strasshof w Austrii, podczas gdy miejsca te nie zostały wymienione w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzane osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. z 2001 r. Nr 106 poz. 1154). Stąd pobyt we wskazanych obozach nie może zostać uznany za represję w rozumieniu przepisów ustawy o kombatantach (...). Kierownik Urzędu wyjaśnił ponadto, że opracowanie Informator Encyklopedyczny Państwowego Wydawnictwa Naukowego Warszawa 1979 r. Głównej Komisji Badania Zbrodnii Hitlerowskich w Polsce, Rady Ochrony Pomników, Walki i Męczeństwa pt. "Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939-1945" potwierdza jedynie istnienie obozu pracy w Dubnie w okresie od czerwca 1941 do października 1943 r., istnienie obozu w Strasshof potwierdza natomiast publikacja "Das Nazionalsozialistische Lagersystem", której ustawa o kombatantach (...) nie wymienia jako podstawy do ustalenia oraz charakteru miejsc odosobnienia, w których były osadzane osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości.

W skardze na powyższą decyzję skarżący powtórzył argumentację zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, dodatkowo wyjaśniając, że po pobycie w obozie w miejscowości Strasshof przebywał wraz z rodzicami w obozie Wiener Neustadt, zorganizowanym i podlegającym wszelkim rygorom władz niemieckich. Skarżący podkreślił, że Kierownik Urzędu nie uwzględnił okoliczności wysiedlenia jego rodziców wraz z ludnością rosyjską, wskazując, że obóz w Wiener Neustadt wymieniony został w punkcie 53 powołanego rozporządzenia oraz, że był to podobóz obozu koncentracyjnego. Zdaniem skarżącego w całym postępowaniu udowodnił, że jako dziecko w wieku trzech lat przebywał w miejscach, w których pobyt, a w szczególności małego dziecka, miał charakter eksterminacyjny, cel wywozu i umieszczenie w obozach był ewidentny i wiązał się z represjami wojennymi.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu w całości podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Kierownik Urzędu wyjaśnił, iż nie ma uprawnień do czynienia samodzielnych ustaleń czy wskazane przez skarżącego obozy spełniają charakter obozu o jakim mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 li. c) ustawy o kombatantach (...). Wyjaśnił ponadto, że pobytu w obozie "Wiener Neustadt" skarżący w toku postępowania nie podnosił, wzmianek na ten temat nie zawierała przedłożona przez niego dokumentacja.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja Kierownika Urzędu jest wadliwa, bowiem wydano ją z naruszeniem przepisów postępowania - art. 7 oraz art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późniejszymi zmianami - w skrócie k.p.a.), co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Pierwszy z powołanych przepisów formułuje jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, a mianowicie ciążący na organach administracji obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Natomiast zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wskazał, iż uprawnienia przysługują mu z tytułu pobytu w obozie w Dubnie woj. Wołyń oraz w obozie w Strashoff. Wskazany obóz w Strashoff nie figuruje w spisie obozów przejściowych wymienionych w powołanym rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r., stąd zasadnie Kierownik Urzędu argumentuje, że z tego tytułu uprawnienia kombatanckie nie mogą skarżącemu zostać przyznane. Chybione jest natomiast powtórzenie tej argumentacji w odniesieniu do podnoszonego przez skarżącego pobytu w obozie w Dubnie. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kierownik Urzędu wskazuje, iż obóz ten nie figuruje w spisie obozów przejściowych wymienionych w powołanym rozporządzeniu. Tymczasem miejscowość Dubno pojawia się w § 4 wskazanego rozporządzenia (poz. 23), w którym wymienione zostały więzienia określone w art. 3 pkt 2 i art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy o kombatantach, jak również istniejący tam obóz pracy wymienia wskazana publikacja "Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939-1945". Uwzględniając okoliczność, że skarżący oraz jego rodzice wysiedlani byli z terenu województwa wołyńskiego wiosną 1943 r., nie można wykluczyć, że przed wywiezieniem na tereny dzisiejszej Austrii przebywali w obozie lub więzieniu w Dubnie. Akta sprawy nie zawierają materiałów pozwalających ocenić jaki charakter miało więzienie w Dubnie, w szczególności, czy przebywały w nim również osoby skierowane do pracy przymusowej na teren III Rzeszy. Z przepisu art. 7 k.p.a. wynika obowiązek organu administracji państwowej zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą. Natomiast art. 75 k.p.a., nie definiując środków dowodowych, stanowi, że "jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem". Ograniczenie postępowania dowodowego do zobowiązania strony do przedłożenia dowodów potwierdzających zgłoszone okoliczności, w sytuacji, gdy skarżący wyjaśnia, że nie jest w stanie udokumentować pobytu swojego oraz rodziców w obozie w Dubnie i jednocześnie prawdopodobieństwo pobytu tych osób w tym obozie jest bardzo duże, stanowi uchybienie zasadom postępowania dowodowego, które określa k.p.a. W myśl art. 7 i 77 § 1 k.p.a. organ orzekający obowiązany jest przeprowadzić w tym zakresie postępowanie wyjaśniające.

W tym samym wniosku skarżący podniósł, że uprawnienia kombatanckie przysługują mu na podstawie art. 3 ustawy o kombatantach (...). Kierownik Urzędu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wniosku skarżącego w tym zakresie merytorycznie nie rozpatrzył, jak również nie odniósł się do tej kwestii w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, czym również naruszył powołany przepis art. 7 k.p.a.

Z wymienionych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), Sąd uwzględnił skargę uchylając zaskarżoną decyzję. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 ww. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Na podstawie art. 119 pkt 2 ww. ustawy sprawa została rozpatrzona w trybie uproszczonym, zgodnie z wnioskiem Kierownika Urzędu z dnia (...) lipca 2004 r. oraz wobec nie zażądania przez skarżącego przeprowadzenia rozprawy w zakreślonym przez Sąd terminie, o którym to prawie skarżący został poinformowany pismem z dnia (...).08.2004 r.

Przepisu art. 152 ww. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjny przy tym nie zastosowano, mając na uwadze charakter rozstrzygnięcia Kierownika Urzędu, na mocy którego strona nie nabyła żadnych praw oraz nie nałożono na nią żadnych obowiązków.

(-) D. Rzyminiak-Owczarczak