Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2759576

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu
z dnia 7 grudnia 2017 r.
IV SA/Po 851/17

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Jarosz (spr.).

Sędziowie WSA: Ewa Kręcichwost-Durchowska Donata Starosta.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi Ł. Z. na decyzję Rektora (...) z dnia (...) czerwca 2017 r. nr (...) w przedmiocie skreślenia z listy studentów

1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji;

2. zasądza od Rektora (...) na rzecz skarżącego Ł. Z. kwotę (...) zł ((...) złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) maja 2017 r. nr (...) Dziekan Wydziału Zamiejscowego w S. Wyższej Szkoły (...) i (...) im. Prof. K. M. (zwane dalej odpowiednio: (...); Dziekan) skreślił Ł. Z. (zwanego dalej: skarżący) z listy studentów I roku, 1 semestru roku akademickiego (...) na kierunku (...) Wyższej Szkoły (...) i (...) im. prof. K. M. - W. Zamiejscowy w S. z powodu nie zaliczenia semestru zimowego roku akademickiego (...) w określonym terminie tj. do dnia (...) kwietnia 2017 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, w kontekście § 33 ust. 1 pkt 4 Regulaminu Studiów (...), że z posiadanej przez Dziekanat uczelni dokumentacji wynika, iż na dzień (...) maja 2017 r. skarżący nie posiadał zaliczenia z dwóch przedmiotów: (...) ogólna oraz (...). Jednocześnie wskazano, że nie nastąpiły żadne przesłanki, o których mowa w § 29 ust. 1-6 ww. Regulaminu.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł skarżący wskazując, że nie jest z niej niezadowolony oraz wnosi o jej uchylenie.

Decyzja z dnia (...) czerwca 2017 r. nr (...) Rektor (...) (zwany dalej: Rektor) stwierdził, że "decyzję podtrzymuje". Uzasadniając takie rozstrzygnięcie organ wskazał, że z powodu braku dołączonych przez skarżącego dowodów "zgodnie z Kodeksem Postępowania Administracyjnego zostało przeprowadzone postępowanie dowodowe. Na drodze postępowania dowodowego ustalono, że w toku postępowania administracyjnego nie występują żadne przesłania formalne, które umożliwiłyby uchylenie decyzji Dziekana. W związku z powyższym podjęto decyzję jak na wstępie przekazano."

Skargę na powyższą decyzję Rektora złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący, zaskarżając ją w całości i zarzucając jej naruszenie prawa materialnego tj. art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy o szkolnictwie wyższym poprzez nienależyte rozpatrzenie sprawy, art. 471 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny poprzez nienależyte wykonanie umowy o naukę z dnia (...) sierpnia 2016 r., a w szczególności naruszenie zapisów umowy § 2 pkt 1, § 3 pkt 1, § 113 Regulaminu (...), a w szczególności poprzez naruszenie § 4, § 10 pkt 1, § 7, jak również naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności: art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia prawnego i faktycznego, wadliwe uzasadnienie decyzji w zakresie jego wewnętrznej spójności,; art. 77, 78, 80 i 81 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, nie zebranie całego materiału, nie rozpoznanie całego materiału dowodowego, wskazanie jednego dowodu na wszystkie okoliczności a "wymagające wyjaśnienia przez inne dowody", przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, pozbawienie strony możliwości wypowiedzenia się co do okoliczności faktycznych sprawy oraz naruszenie "fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego" tj. art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia stanu faktycznego, pozbawienie strony czynnego udziału w całym postępowaniu, braku informowania strony o prawie do składania żądań w toku sprawy, pozbawienia strony wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji w obu instancjach i art. 131 oraz art. 133 k.p.a. poprzez nie zawiadomienie pozostałych stron postępowania oraz brak przesłania odwołania wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu w terminie 7 dni od otrzymania odwołania przez organ I instancji.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji Rektora oraz poprzedzającej ją decyzji Dziekana z dnia (...) maja 2017

W uzasadnieniu zarzutów skarżący podniósł ponadto m.in., że złożył podanie o przedłużenie sesji poprawkowej z przedmiotu (...) oraz sesji egzaminacyjnej oraz poprawkowej z przedmiotu (...) ogólna, na które Dziekan wyraził zgodę wyznaczając termin na zaliczenie do dnia (...) kwietnia 2017. Zdaniem skarżącego przy ustalaniu wspomnianego terminu Dziekan powinien uwzględnić przede wszystkim niestacjonarny tryb studiów określony w umowie o naukę z dnia (...) sierpnia 2016 r. - § 2 pkt 1 § 3 pkt 1, a także dostępność kadry dydaktycznej. We wskazanym przez Dziekana terminie wykładowca przedmiotu (...) nie pojawił się na planowanych zajęciach w dniu (...) kwietnia 2017 r., a wykładowca przedmiotu (...) ogólna pojawił się na uczelni w ostatnim dniu wyznaczonego terminu tj. (...) kwietnia 2017 r. Skarżący podkreślił, że z przedmiotu (...) ogólna Skarżący miał dwa terminy do zaliczenia, więc zaliczenie ich w ciągu jednego dnia nie było możliwe. Akcentował równie, że ustalenie terminu zaliczenia przedmiotu poza osobistym kontaktem z wykładowca jest niemożliwe. Uczelnia nie posiada ustalonych godzin konsultacji z wykładowcami dla studentów trybu niestacjonarnego, a na wskazane przez uczelnie adresy e-mail, wykładowcy zwyczajnie nie odpowiadają, o czym powiadomiono Dziekana.

W dniu (...) kwietnia 2017 r. ograniczono Skarżącemu dostęp do Wirtualnego Dziekanatu, co jest, w jego ocenie, naruszeniem zapisów umowy o naukę z dnia (...) sierpnia 2016 r. - § 11 oraz Regulaminu (...) - § 7. Zablokowanie dostępu do Wirtualnego Dziekanatu uniemożliwiło skarżącemu dostęp do istotnej dokumentacji procesowej związanej z wydaniem jaki i samą decyzją Dziekana o przedłużeniu sesji poprawkowej z przedmiotu (...) oraz sesji egzaminacyjnej oraz poprawkowej z przedmiotu (...) ogólna z terminem na zaliczenie do dnia (...) kwietnia 2017 r.

Kolejno podniesiono, że w dniu (...) kwietnia 2017 r. Skarżący otrzymał zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego o skreślenie z listy studentów w związku z nie posiadaniem zaliczeń z przedmiotu (...) ogólna i (...).

W dniu (...) maja 2017 r. Skarżący przesłał swoje stanowisko w przedmiotowej sprawie. Decyzja Dziekana została wydana zanim Organ otrzymał to stanowisko. Nie dano Skarżącemu możliwości zapoznania się ze zgromadzoną dokumentacją procesową, co - w jego ocenie - wraz z zablokowaniem dostępu do Wirtualnego Dziekanatu uniemożliwiło mu czynny udział w postępowaniu Kolejno skarżący wywodził, że w dniu (...) maja 2017 wniósł odwołanie od decyzji Dziekana, jednak nie zostało ono przekazane w ciągu 7 dni od daty otrzymania do organu II instancji. W związku z powyższym w dniu (...) czerwca 2017 r. Skarżący wniósł odwołanie bezpośrednio do organu II instancji, składając jednocześnie zażalenie na bezczynność organu I instancji. Przed wydaniem decyzji przez Rektora ponownie nie dano Skarżącemu możliwości zapoznania się ze zgromadzoną dokumentacją procesową.

Zdaniem skarżącego nieposiadanie przez Skarżącego zaliczeń z przedmiotów (...) oraz (...) ogólna jest wynikiem niedopełnienia obowiązku przez Dziekana, który nie zapewnił właściwej organizacji studiów. Skarżący poczynił wszelkie możliwe czynność, aby uzyskać zaliczenie - ustalił terminy zaliczeń poza wyznaczonym przez Dziekana terminem, poinformował Dziekana o kłopotach z uzyskaniem zaliczenia.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ szeroko i szczegółowo opisał stan faktyczny, przedstawił argumenty przemawiające za podjęciem decyzji drugoinstancyjnej oraz ustosunkował się do zarzutów skargi. Zrzucił jednocześnie m.in., że odwołanie od decyzji organu I instancji złożone przez skarżącego zawierało tylko jedno zdanie wskazujące na niezadowolenie skarżącego z wydanej decyzji. Rektor nie znalazł jednocześnie powodów do uwzględnienia skargi.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 j.t. z późn. zm.) sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Kontrolują zatem, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, i to naruszenia mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo wreszcie naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność, albowiem jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanej decyzji bądź stwierdzenie jej nieważności - art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, zwanej dalej - p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 tej ustawy, sądy nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, czyli rozpatrują sprawę w jej całokształcie.

Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada ewentualne istnienie wad powodujących nieważność decyzji. Następnie kontroluje przestrzeganie przez organ administracji przepisów o postępowaniu administracyjnym (w zakresie określonym postanowieniami art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Dopiero w ostatniej kolejności kontrolowane jest przestrzeganie przez organy administracyjne norm prawa materialnego (por. T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska - " Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz.", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 460 - 461).

Dokonując tak rozumianej kontroli Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bez badania zarzutów merytorycznych, albowiem zaskarżona decyzja Rektora nie może się ostać, gdyż jest obarczona wadą nieważności.

W przedmiotowej sprawie kontroli Sądu podlegała decyzja Rektora z dnia (...) czerwca 2017 r., w której organ ten orzekł: "Odpowiadając na Pana odwołanie w sprawie Decyzji Dziekana z dnia (...) maja 2017 r. o skreśleniu z listy studentów, decyzję podtrzymuję.".

Zgodnie z treścią art. 138 § 1 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której:

1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo

2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo

3) umarza postępowanie odwoławcze.

Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (art. 138 § 2 k.p.a.).

Przepis art. 138 k.p.a. zawiera zamknięty katalog decyzji organu odwoławczego, określając w sposób wyczerpujący zakres możliwych rozstrzygnięć, w związku z czym organ odwoławczy nie jest uprawniony do wydania decyzji o sentencji innej niż wymienione w komentowanym przepisie (tak mi.n: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 2 czerwca 2016 r. sygn. akt II SA/Sz 216/16, LEX nr 2098471)

Powyższe prowadzić więc musiało do wniosku, że zaskarżona decyzja Rektora jest wadliwa w świetle art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Wydanie przez organ II instancji, w wyniku rozpoznania odwołania, decyzji, której sentencja nie odpowiada żadnemu z rodzajów rozstrzygnięć określonych wyczerpująco w art. 138 § 1 i 2 k.p.a., stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 marca 1993 r., sygn. akt IV SA 1245/92; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 19 września 2007 r., sygn. akt II SA/Rz 410/07, dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z istoty kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne wynika, że stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji czyni zbędną, bo przedwczesną, merytoryczną ocenę zarzutów podniesionych w skardze (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, uw. 12 do art. 145).

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

O kosztach (pkt 2 sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z wywodów niniejszego uzasadnienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.